Jaroslav Rudiš (ur. 8 czerwca 1972 w Turnovie) – czeski pisarz, dziennikarz, dramaturg, scenarzysta i autor komiksów.
Życiorys Ukończył germanistykę i historię na Politechnice w Libercu, studiował także na Uniwersytecie Karola w Pradze. Przebywał na kilku stypendiach zagranicznych m.in. w Zurychu a w latach 2001–2002 w Berlinie - w mieście tym umieścił akcję swej debiutanckiej powieści. Pracował m.in. jako nauczyciel, sprzedawca, menedżer punkowego zespołu. W latach 1999–2006 pracował dla dziennika Právo, publikował również w czasopismach: Reflex, Přítomnost, Labyrint Revue, MfD, Denící Bohemia, Prager Zeitung, Host, Big Beng!. W latach 2008–2013 współprowadził audycję Čajovna na antenie Czeskiego Radia Vltava. Okazjonalnie występuje w filmach oraz na scenie: wraz z zespołami muzycznymi U-Bahn i The Bombers, w przedstawieniach teatralnych i kabaretowych. Mieszka w Pradze, a także w Lipsku i w miejscowości Lomnice nad Popelkou.
W 2024 roku został odznaczony Medalem Za Zasługi I stopnia.
Twórczość Pisarska twórczość Rudiša obejmuje wiele gatunków oraz tematów. W jego dorobku obok sztuk teatralnych, powieści i komiksów znaleźć można także teksty piosenek, pisze m.in. dla zespołów Umakart i Lety mimo. Rudiš pisze w językach czeskim i niemieckim.
Proza Jako prozaik debiutował w 2002 roku powieścią Niebo pod Berlinem. Główną scenerię - częściowo autobiograficznego - utworu stanowi system berlińskiego metra, bohaterami są motorniczy, ale także bezdomni oraz uliczni grajkowie. Powieść zdobyła Nagrodę Jiřího Ortena (czeska nagroda literacka dla młodych pisarzy). W 2007 roku powieść Grandhotel zdobyła nagrodę Magnesia Litera w kategorii proza.
W Polsce wydawcą książek Rudiša jest wydawnictwo Książkowe Klimaty. W nim też zostało opublikowane opowiadanie Zákupy-Sarajewo w zbiorze Sudety. Raj utracony.
Tytuł czeski, rok wydania Tytuł polski, rok wydania Nebe pod Berlínem, 2002 Niebo pod Berlinem, 2007 (Książkowe Klimaty)Grandhotel, 2006 Grandhotel, 2011 (Książkowe Klimaty) Potichu, 2007 Cisza w Pradze, 2014 (Książkowe Klimaty)Konec punku v Helsinkách, 2010 Koniec punku w Helsinkach, 2013 (Książkowe Klimaty) Národní třída, 2013Aleja Narodowa, 2016 (Książkowe Klimaty) Český ráj, 2018Czeski Raj, 2020 (Książkowe Klimaty)Winterbergova poslední cesta, 2021Ostatnia podróż Winterberga, 2021 (Książkowe Klimaty) Trieste Centrale, 2021Trieste Centrale, 2023 (Książkowe Klimaty) Gebrauchsanweisung fürs Zugreisen, 2021Stacja Europa Centralna, 2023 (Książkowe Klimaty)
Komiks W latach 2003–2005 wydana została komiksowa trylogia Alois Nebel. Czarno-biały komiks powstał we współpracy z Jaromirem 99 (Jaromírem Švejdíkem), ukazał się także w Polsce. Tytułowy bohater to pracownik czeskich kolei, pochodzący z kolejarskiej rodziny. Akcja rozgrywa się na pograniczu polsko-czeskim w Sudetach, losy bohatera ukazane są na tle burzliwych wydarzeń XX wieku.
Tytuł czeski, rok wydania Tytuł polski, rok wydania Bílý potok, 2003 Biały potok, 2007Hlavní nádraží, 2004 Dworzec główny, 2008Zlaté Hory, 2005 Złote góry, 2008
Dramat Poza adaptacjami innych utworów na potrzeby teatru oraz radia, autor sam napisał także kilka sztuk teatralnych i słuchowisk radiowych. Debiutanckie Léto v Laponsku (premiera 2005 w Slováckém divadle w Uherském Hradišti), które napisał razem z Petrem Pýchou, zdobyło Nagrodę Alfreda Radoka (czes. Cena Alfréda Radoka, 2. miejsce) oraz Nagrodę Czeskiego Radia. We współpracy z Pýchou powstała także sztuka Strange Love (2007) oraz słuchowisko Salcburský guláš (2009). W 2007 roku z Martinem Beckerem Rudiš napisał słuchowisko pt.: Lost in Praha dla niemieckiego radia WDR w Kolonii.
Léto v Laponsku (2006) Strange Love (2007) Lost in Praha (2007)
Adaptacje i ekranizacje Utwory Rudiša doczekały się ekranizacji. W 2005 powstała filmowa adaptacja krótkometrażowa Nieba pod Berlinem. W 2011 na ekrany kin wszedł animowany film pt.: Alois Nebel wyreżyserowany przez Tomáša Luňáka, który zdobył w 2012 roku Europejską Nagrodę Filmową w kategorii Najlepszy Film Animowany. W 2006 David Ondříček zrealizował film pt.: Grandhotel, scenariusz filmu napisał sam Rudiš, historia opisana w książce powstała na potrzeby filmu.
W 2003 roku Czeskie Radio Olomouc przygotowało słuchowisko na podstawie debiutanckiego Nieba pod Berlinem, w roku 2005 było ono nadawane także w Niemczech. Na podstawie komiksów o Aloisie Nebelu powstała sztuka teatralna wystawiana w Činoherním studio Ústí nad Labem (2005) a na jej podstawie słuchowisko przygotowane przez Czeskie Radio Ostrava (2004). Również radiowej interpretacji doczekała się gra Léto v Laponsku.
Przypisy
Linki zewnętrzne Oficjalna strona pisarza
Kategoria:Czescy scenarzyści komiksów Kategoria:Odznaczeni Medalem Za Zasługi Kategoria:Czescy pisarze Kategoria:Ludzie urodzeni w Turnovie Kategoria:Urodzeni w 1972