Pietà Limanowska

mały|Wota przy Piecie Limanowskiej Pani. mały|Wota w limanowskim sanktuarium. mały|Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Limanowej. Pietà Limanowska – drewniana figura - Pietà (Matki Bożej Bolesnej z Jezusem) znajdująca się w ołtarzu głównym bazyliki Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej.

Historia Figura przywieziona została według historii z Węgier w roku 1545 i umieszczona na przydrożnej lipie we wsi Mordarka (obecnie Limanowa). Nastąpiło to przypuszczalnie w czasie reformacji, gdy kalwinizmu usuwał z kościołów węgierskich wszelkie obrazy i figury.

Rzeźba została wykonana z jednolitego pnia drewna lipowego, jest polichromowana, na odwrocie wydłutowana. Jest to tzw. Pietà – Radosna, rzeźba na „wpół ludowa”. Wysokość figury to ok. 90 cm (z koroną dochodzi do 1 m)Pieta Matki Boskiej Limanowskiej.

Miejscowa ludność wybudowała dla rzeźby kaplicę we wsi Mordarka. Kaplica stoi do dzisiaj w tym samym miejscu i nosi nazwę Kaplica Łask. Dokumenty historyczne notują wielką cześć jaką cieszyła się Pietà limanowska – świadczą o tym liczne wota i podziękowania za nadzwyczajne łaski wypraszane za pośrednictwem Matki Bożej Bolesnej.

W 1753 roku z polecenia biskupa krakowskiego Załuskiego cudami słynąca figura została przeniesiona do kościoła parafialnego. Od tego czasu kult Matki Bożej Bolesnej stał się jeszcze żywszy. Kościół ten spłonął w roku 1769 w wielkim pożarze miasta, ale słynącą łaskami figurę zdołano uratować. Na czas budowy nowego kościoła rzeźba wróciła do kaplicy w Mordarce, skąd w 1774 r. na stałe umieszczono ją w kościele w Limanowej. Za przyczyną Bolesnej Matki Limanowskiej ludzie doświadczają wielu łask o czym świadczą liczne wpisy do Księgi Łask, w której w przeciągu tylko 20 lat zapisano ponad 800 podziękowań za otrzymane łaski, a przede wszystkim za przywrócone zdrowie.

Kroniki podają, że w 1914 roku artyleria ostrzeliwała długo i ciężko dopiero co wybudowany kościół w Limanowej, wszystkie jednak pociski omijały świątynię. Po tym wydarzeniu sami żołnierze opowiadali: „Pani we mgle zasłaniała nam kościół”. Ci właśnie żołnierze wstępowali późnej do domów i mówili wskazując na obraz Matki Bożej Limanowskiej: „Nie bójcie się – Ta Pani was obroni”Inwentarz kultu maryjnego w diecezji tarnowskiej (W. Smoleń).

Pietę koronował w 1966 roku Karol Wojtyła, a po kradzieży korony – 28 maja 1981 r. rekoronował ją na błoniach krakowskich jako papież Jan Paweł II 22 czerwca 1983 roku. Nowe krony są dziełem Redelbachów – złotników z Limanowej, zakupione z ofiar zebranych od parafian i ludzi z całego regionu. Rzeźba przetrwała do naszych czasów w dobrym stanie; zawdzięczać to należy m.in. rozwiniętemu kultowi jaką ją otaczano. Świadczą o tym liczne wota z XVII i XVIII wieku, a szczególnie cenne z ostatnich stuleci.

W latach 1964-65 rzeźbę poddano renowacji, którą przeprowadzili Wacław Szymborski z żoną Anną Szyszko-Bohusz Szymborską. Ostatnia konserwacja odbyła się w latach 2025–2026 w pracowni konserwatorskiej w Krakowie. Pietà znajduje się w prezbiterium kościoła limanowskiego za szybą kuloodporną. Codziennie figura Matki Bożej Bolesnej jest uroczyście odsłaniana i zasłaniana przy dźwięku specjalnie stworzonej intrady (dla tej piety) przez kompozytora Sebastiana Szymańskiego.

Opis Piety Figura Matki Bożej Bolesnej w Limanowej jest rzeźbą z typu Pietà. Anonimowy artysta przedstawił postać Maryi w ujęciu frontalnym, siedzącą na ławeczce i trzymającą na kolanach umęczone ciało swego syna, Jezusa. Ciało Chrystusa, spoczywa na kolanach matki, Maryi i ustawione jest do niej ukośnie z nogami opadającymi ku ziemi. Głowa Jezusa przedstawiona jest w cierniowej koronie lekko odchylona w dół. Prawa ręka Chrystusa jest lekko oparta o kolano matki, a lewa krzyżuje się z lewą ręką Maryi. Ciało Chrystusa ma barwę ciała ludzkiego, a włosy na głowie i broda są koloru czarnego. Jezus przepasany jest perizonium koloru białego płótna. Postać Jezusa jest znacznie mniejsza w stosunku do postaci Madonny. Zminiaturowany Chrystus nie przedstawia dziecka, ale dorosłego mężczyznę. Matka Boża siedzi na ławeczce (boki są widoczne z frontu). Ubrana jest w czerwoną suknię oraz w płaszcz w kolorze turkusowo-niebieskim, który okrywa jej głowę (jako welon) i zarzucony jest na kolana, tworząc obfite fałdy. Spod sukni wystają stopy w pantoflach. Twarz Maryi skierowana jest ku synowi. Prawą ręką podtrzymuje ciało – barki Jezusa, a lewą obejmuje go przy perizonium. Postać Maryi jest tu ukazana w „dostojeństwie cierpienia” (jako Matka Bolesna). Na głowach Jezusa i Maryi znajdują się korony.

Kult Maryi Figura jest wzmiankowana w wielu podaniach, legendach, pieśniach i modlitwach, które dowodzą o wielkim kulcie. Figura jest czczona przez liczne nabożeństwa w sanktuarium limanowskim: w każdą środę odbywa się nowenna do Maryi Bolesnej – Nieustającej Pomocy, w każdy piątek Msza św. wotywna o NMP Bolesnej, Koronka do Matki Boskiej oraz Droga Siedmiu Boleści NMP. Od maja do października w I sobotę miesiąca odbywa się różaniec fatimski na rynek limanowski od 1986 r. (gromadząc nawet do 7 tys. wiernych). W sanktuarium odbywają się odpusty maryjne: ku czci Matki Bożej Bolesnej w piątek przed Niedzielą Palmową oraz Wielki Tygodniowy od 15 do 22 września; ku czci NMP Różańcowej w I niedzielę października (z procesją różańcową do pięciu ołtarzy). Szczególnymi dniami kultu Madonny Limanowskiej jest 22 czerwiec – rocznica rekoronacji figury oraz niedziela około 22 września – procesja do Kaplicy Łask. Formą kultu Limanowskiej Pani jest śpiew Godzinek o Matce Bożej Bolesnej (ułożone na wzór tradycyjnych Godzinek o Niepokalanym Poczęciu NMP), specyfiką sanktuarium jest śpiew litanii loretańskiej (szczególnie podczas uroczystości odpustowych) na melodię ludową. Powstało wiele pieśni ku czci Matki Bożej Limanowskiej, niektóre z nich stworzył bp Piotr Bednarczyk (wielki czciciel Limanowskiej Madonny), wśród wielu ułożył pieśń na procesje fatimskie (w I soboty miesiąca): „Wiele wieków temu w mordarskiej wiosce, zjawiła się Maryja w bólu i trosce…”. Pieœśń ta liczy 25 zwrotek i jest śpiewana na melodię taką jak w Fatimie. Przy parafii działa Bractwo Matki Bożej Bolesnej. Pietà jest inspiracją dla rzeźbiarzy, malarzy i poetów, którzy wykonali wiele kopi rzeźby limanowskiej, obrazów z jej wizerunkiem oraz pieśni i wierszy. Kult Matki Bożej Bolesnej w Limanowej wciąż trwa. W sanktuarium gromadzi się wielu pielgrzymów z całej Polski i z zagranicy.

Zobacz też Kaplica Łask Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej

Przypisy

Bibliografia Ruch Pielgrzymkowy do Limanowej, Peregrinus Cracoviensis, Zeszyt 15, 2004 (Izabela Kapera) Limanowa. Matka Boża Bolesna, Tarnowskie Studia Teologiczne, T.9. Bp Piotr Bednarczyk (1983) Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej – link

Kategoria:Pietà (rzeźba) Kategoria:Chrześcijaństwo w Limanowej Limanowa