Dritëro Agolli (ur. 13 października 1931 we wsi Menkulas w rejonie Devollu, zm. 3 lutego 2017 w Tiranie) – albański poeta, pisarz, scenarzysta filmowy i dziennikarz.

Życiorys Mając niespełna 14 lat przyłączył się do ruchu oporu i był kurierem IX Brygady Armii Narodowo-Wyzwoleńczej. Po zakończeniu wojny uczył się w gimnazjum w Gjirokastrze. W konkursie na stypendium umożliwiające studia w ZSRR był jednym z trzech laureatów. Studia wyższe filologiczne odbył na uniwersytecie leningradzkim. W 1957 powrócił do kraju i podjął pracę w dzienniku Zëri i Popullit. W latach 1973–1992 pełnił funkcję przewodniczącego Związku Pisarzy i Artystów Albanii. W latach 1974–2005 był deputowanym do parlamentu albańskiego, początkowo jako członek Albańskiej Partii Pracy, a od 1992 Socjalistycznej Partii Albanii.

Pierwsze wiersze opublikował w roku 1947 w piśmie Rinia (Młodzież). Jego bogata twórczość literacka obejmuje utwory poetyckie, opowiadania, powieści, dramat i scenariusze filmowe. Pisał także teksty piosenek. W 1971 Alida Hisku na X Festiwalu Piosenki zdobyła II nagrodę za piosenkę „E Paharruara”, do której tekst napisał Agolli.

Będąc wiernym obowiązującej w Albanii ideologii socrealizmu, podjął w kilku swoich utworach lirycznych problem wewnętrznych dylematów poety. Już w latach 70. był krytykowany za obecną w jego utworach ironię, którą jego krytycy odbierali jako krytykę systemu, stworzonego przez Envera Hodżę. W 1980 cenzura zablokowała druk dramatu Mosha e bardhë (Biały wiek), a także kilku opowiadań autorstwa Agollego, które miały ukazać się w piśmie Nëntori. Dorobek twórczy Agollego obejmuje także dzieła naukowe, poświęcone literaturze albańskiej.

W styczniu 1992 przeszedł na emeryturę. W 1999 r. od Prezydenta Republiki Albanii otrzymał order Honor Narodu (alb. Nderi i kombit). W 2003 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Tirany, a w 2017 tytuł Honorowego Obywatela Fieru. W 2016 uzyskał doktorat honoris causa Uniwersytetu Tirańskiego. Zmarł w 2017 z powodu niewydolności układu oddechowego. Imię Agolliego noszą szkoły w Tiranie i w Bilishcie.

Życie prywatne Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą jego żoną była Rosjanka Nina Nowikow, z którą miał syna Arjana. Para rozwiodła się w 1963, po zerwaniu stosunków Albanii z ZSRR. 4 października 1965 poślubił dziennikarkę Sadije Kecaj, z którą miał dwoje dzieci (Artan i Elona).

Twórczość Tomiki poetyckie Hapat e mia në asfalt (Moje kroki na asfalcie, 1961), Shtigje malesh dhe trotuare (Górskie ścieżki i chodniki, 1965), Devoll-Devoll (1964) Mesditë (Południe, 1968), Baballarët (Ojcowie, 1969), Nënë Shqipëri (Matka Albania, 1974), Fjala gdhend gurin (Słowo rzeźbi kamień, 1977), Udhëtoj i menduar (Podróżuję myśląc, 1985), Pelegrini i vonuar (Spóźniony pielgrzym, 1993), Lypësi i kohës (Żebrak czasu, 1995), Shpirti i gjyshërve (1996) Vjen njeriu i çuditshëm (1996) Kambana e largët (1998) Fletorkat e mesnatës (Zapiski o północy, 1999) Antologji poetike për kuajt: (33 poezi dhe 2 proza poetike nga Dritëro Agolli): me një studim hyrës nga autori (2014)

Proza Komisari Memo (Komisarz Memo, 1970) Zhurma e erërave të dikurshme (Szum dawnych wiatrów, 1964) Njeriu me top (Człowiek z armatą, 1975) Trandafil në gotë (Róża w szklance, 1980) Çudira dhe marrëzi: fabula-epigrame (1995) Njerëz të krisur: tregime dhe novela (1995) Kalorësi lakuriq (1996) Arka e Djallit (1997)

Scenariusze filmowe

1968: Horizonte te hapura 1970: I teti ne bronz 1973: Krevati i Perandorit 1977: Njeriu me top 1982: Njeriu i mirë

Tłumaczenia polskie Początek poematu o Qemalu Stafie, Piramidy, Smutek, Śmierć matki, Elegia dla psa, Szaro, Pielgrzym, Człowiek i czas, Tajemnica świecy, [w:] Nie jest za późno na miłość. Antologia poezji albańskiej XX wieku, przeł. M.Saneja, Sejny 2005.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci uczelni w Petersburgu Kategoria:Albańscy dramaturdzy Kategoria:Albańscy dziennikarze Kategoria:Albańscy poeci XX wieku Kategoria:Albańscy prozaicy Kategoria:Albańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Albańscy tekściarze Kategoria:Albańscy parlamentarzyści Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Albanii Kategoria:Dramaturdzy XX wieku Kategoria:Dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Honorowi obywatele Tirany Kategoria:Politycy Albańskiej Partii Pracy Kategoria:Politycy Socjalistycznej Partii Albanii Kategoria:Odznaczeni Orderem Nderi i Kombit Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Prozaicy XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2017 Kategoria:Żołnierze Armii Narodowo-Wyzwoleńczej Kategoria:Honorowi obywatele Fieru