Parafia św. Jana Chrzciciela w Uhrusku – parafia należąca do dekanatu hańskiego w diecezji siedleckiej.
Terytorium parafii obejmuje Uhrusk, Łukówek oraz Siedliszcze.
Historia Parafia św. Jana Chrzciciela w Uhrusku została erygowana w 1551 roku w ówczesnej diecezji chełmskiej. Wcześniej miejscowość Uhrusk należała do parafii ŚwierżeW. Czarnecki, Rozwój sieci parafialnej kościoła łacińskiego w ziemi chełmskiej do początku XVII w., "Roczniki Humanistyczne" 48 (2000), z. 2, s. 78.. W latach 1805–1818 należała do diecezji lubelskiej. Od 1818 r. w nowo utworzonej diecezji podlaskiej czyli janowskiej. Po jej likwidacji w 1867 r. ponownie w diecezji lubelskiej. Od 1918 r. w reaktywowanej w tym roku diecezji podlaskiej (od 1925 r. siedleckiej czyli podlaskiej)Encyklopedia kościelna, wyd. M. Nowodworski, t. 20, Warszawa 1894, s. 36-37; Encyklopedia katolicka, t. 18, Lublin 2013, kol. 129-132.
W XVI w. okręg parafialny obejmował Uhrusk oraz Bukowę, Łukówek, Piszczę, Pniówno, Pulmo, Siedliszcze, Sobibór, Wolę Pniowską, Wolę Pulmo i Wolę UhruskąW. Czarnecki, Rozwój sieci parafialnej kościoła łacińskiego w ziemi chełmskiej do początku XVII w., "Roczniki Humanistyczne" 48 (2000), z. 2, s. 80-81.. W 1799 r. terytorium parafii było największe w całym dekanacie chełmskim i obejmowało 37 miejscowości: Uhrusk, Wola Uhruska, Mszanka i Zastawie, Łukówek, Mszanna z koloniami, Zatek (?), Iłowa, Rudnia, Stulno, Zbereże, Macoszyn Mały i Wielki, Kosyń, Osowa, Bytyń, Siedliszcze, Szopy, Budy, Urliszcze (?) i Wolińskie, Ruda i Rudka. Liczba parafian wynosiła 811. Na uposażenie parafii składało się: 35 morgów ziemi ornej i 6 morgów łąki, uprawianych przez dwóch poddanych proboszcza, którzy w ciągu roku odrabiali 296 dni pańszczyzny; dziesięcina w wysokości ok. 1000 zł polskich rocznie, legaty w wysokości ok. 3000 zł polskich rocznie oraz niewielki dochód z dwóch karczemJ. Szachałaj, Historia parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Uhrusku (w świetle Wizytacji generalnej z 1799 roku), w: Gmina Wola Uhruska na tle Euroregionu Bug. Języka i kultura, red. F. Czyżewski, Wola Uhruska 2003, s. 55-59..
W 1870 r. terytorium parafii obejmowało miejscowości: Bytyń, Chromówka, Iłowa, Kosyń, Łukówek Górny, Łukówek Piękny, Macoszyn Mały, Macoszyn Wielki, Majdan Rudziński, Majdan Stuleński, Mszanka, Mszana, Osowa, Poczekajka, Ruda, Rudka, Rudnia, Siedliszcze, Stulno Nowe, Stulno Stare, Uhrusk, Wola Uhruska, Zastawie, Zbereże, a liczba parafian wynosiła 1807Catalogus Universi Cleri Saecularis et Regularis Dioecesis Lublinensis An. Dni 1870], s. 97.. W 1923 r. od parafii odłączono miejscowości Chromówka, Poczekajka, Ruda, Ruda-Huta, Ruda Opalin, Rudka, Zarudnia, które weszły do nowo utworzonej parafii pw. św. Stanisława i Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Rudzie-Hucie. W latach sześćdziesiątych XX w. do parafii w Rudzie Hucie przyłączono wieś Iłowę wraz z Rudnią. Na mocy specjalnego przywileju biskupów lubelskiego i siedleckiego mieszkańcy wsi mogli swobodnie korzystać z posługi duszpasterskiej obu parafiiA. Wawryniuk, Leksykon miejscowości powiatu chełmskiego, Chełm 2002, s. 325.. W 1986 r. została erygowana parafia pw. św. Ducha w Woli Uhruskiej, do której przyłączono miejscowości: Wola Uhruska, Bytyń(województwo lubelskie), Józefów (powiat włodawski), Mszanka (województwo lubelskie), Mszanna (województwo lubelskie), Mszanna-Kolonia, Majdan Stuleński, Małoziemce, Potoki, Stanisławów, Stulno oraz Zbereże.
Kościół parafialny Obecny kościół parafialny pw. Św. Jana Chrzciciela został wzniesiony na miejscu wcześniejszego, drewnianego kościółka wystawionego przez Mikołaja Uhrowieckiego. W 1575 roku parafia i kościół, za sprawą Mikołaja Siennickiego, został przyłączony do zboru ewangelickiego. W 1635 roku starosta chełmski i właściciel Uhruska Tomasz Krzywczyński oddał kościół katolikom. W 1671 roku drewniany kościół został zburzony a w jego miejsce wybudowano murowany. Fundatorami nowej świątyni byli Mikołaj Podoski i Teofil Grzybowski, ówcześni dziedzice wsi. W 1725 roku kościół został konsekrowany przez biskupa chełmskiego Feliksa Szaniawskiego. W 1728 roku została dobudowana północna kaplica, a druga, wraz z zakrystią i kruchtą, w 1954 roku. 4 października 1807 roku wnętrze kościoła strawił pożar, a pięć lat później świątynia została ograbiona przez wojska kozackie. W 1837 r. kościół został odrestaurowany. W kościele znajduje się ołtarz z późnobarokowymi rzeźbami z połowy XVIII wieku, a w nim dwa obrazy: Matki Boskiej Szkaplernej, pochodzący z XVII wieku, oraz Chrzest Chrystusa w Jordanie z końca XVII wieku. Świątynia posiada dwa boczne ołtarze, na których umieszczone są obrazy św. Antoniego Padewskiego z II połowy XVII wieku, św. Ksawerego z XIX wieku, św. Walentego biskupa z początku XIX wieku oraz obraz przedstawiający Św. Rodzinę.
Do zabytkowego wyposażenia należy ława kolatorska z XVIII wieku, utrzymana w konwencji rokokowej.
Przy kościele znajduje się późnoklasycystyczna dzwonnica murowana, a na placu kościoła rosną lipy drobnolistne, ujęte w rejestrze jako pomnik przyrody. Parafia posiada księgi metrykalne z XVIII wieku.
Proboszczowie i administratorzy parafiiOgólny wykaz księży rzymskokatolickich, polskokatolickich, greckokatolickich, prawosławnych oraz ewangelickich, Tom 2, cz. 2, M-Ż Informacje o parafiach. Wykaz księży według parafii, s. 367.
Przypisy
Linki zewnętrzne Informacje o parafii na stronie diecezji siedleckiej Lubelska Fundacja Ochrony Zabytków, opis kościoła
Kategoria:Parafie diecezji siedleckiej Kategoria:Religia w gminie Wola Uhruska Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela Kategoria:Uhrusk