Michał Pawłowicz Romanow (ur. w Petersburgu, zm. 9 września 1849 w Warszawie) – wielki książę Rosji.

Życiorys Michał Pawłowicz urodził się 8 lutego 1798 roku w Pałacu Zimowym w Petersburgu. Był najmłodszym dzieckiem i najmłodszym synem cara Pawła I oraz jego żony, Marii Fiodorowny, urodzonej jako Zofia Dorota Wirtemberska. Jego rodzicami chrzestnymi byli starszy brat Aleksander oraz siostra Aleksandra, która zastępowała ich babkę, księżniczkę Fryderykę (która zmarła miesiąc później).

Michał i jego rodzeństwo wychowywali się w surowej atmosferze, w której istotną rolę odgrywały kary cielesne. Jego wychowawcą był generał Iwan Lamzdorf, jednak największy wpływ na jego edukację miała matka, Maria Fiodorowna. Starała się zainteresować swoich synów naukami ścisłymi i przyrodniczymi, licząc, że odwiezie ich od kariery wojskowej. Jej starania okazały się jednak bezskuteczne, ponieważ zarówno Michał, jak i jego brat Mikołaj od najmłodszych lat wykazywali zamiłowanie do spraw wojskowych. W wieku szesnastu lat Michał wziął udział w kampanii przeciwko Napoleonowi.

Po nagłej śmierci Aleksandra I Michał wziął udział w stłumieniu powstania dekabrystów. Gdy dotarła do niego wiadomość o śmierci cesarza, przebywał w Warszawie. Następnego dnia wyruszył do Petersburga, zabierając ze sobą list od wielkiego księcia Konstantego, w którym ten zrzekał się praw do tronu. Po przybyciu dowiedział się jednak, że przysięga wierności Konstantemu została już złożona. Michał powrócił więc do Warszawy i bezskutecznie próbował nakłonić brata do przyjazdu do stolicy. Kiedy 14 grudnia ponownie przybył do Petersburga, okazało się, że oddziały artylerii złożyły już przysięgę na wierność Mikołajowi I, co skłoniło zwolenników Konstantego do podjęcia próby zamachu stanu. Powstanie zostało ostatecznie stłumione na początku stycznia 1826 roku, a jego uczestników uwięziono, skazano na śmierć lub zesłano na Syberię.

W latach 1826–1828 Michał dowodził Korpusem Gwardii podczas wojny rosyjsko-tureckiej. Następnie wziął udział w tłumieniu powstania listopadowego. Za udział w szturmie Warszawy otrzymał stopień generała adiutanta.

Pałac Michajłowski lewo|mały|Pałac Michajłowski na początku XX wieku Jeszcze przed narodzinami Michała jego ojciec, Paweł I, odkładał środki na budowę pałacu godnego syna panującego cara. Nie zdołał jednak ukończyć tej inwestycji przed swoim zamordowaniem w 1801 roku, gdy Michał miał zaledwie trzy lata. Po śmierci Pawła I pałac został podarowany Michałowi przez jego starszego brata, cesarza Aleksandra I.

Pałac Michajłowski został zbudowany według projektu Carla Rossiego w latach 1819–1825 i stał się główną rezydencją Michała oraz jego rodziny. Po śmierci cesarzowej wdowy Marii Fiodorowny odziedziczył również Pałac Pawłowski, który wraz z żoną często odwiedzał. Obecnie jest siedzibą Muzeum Rosyjskiego

Śmierć Mimo że Michał sprawiał wrażenie silnego i wysportowanego, od młodości zmagał się z problemami zdrowotnymi. W 1819 roku ciężko zachorował i leczył się w uzdrowisku Karlowe Wary, a w 1837 roku przez kilka miesięcy przebywał w europejskich kurortach. Nie stosował się jednak do zaleceń lekarzy, co niepokoiło jego brata, cesarza Mikołaja I.

Ciężkim ciosem dla Michała była śmierć córki Elżbiety podczas porodu w 1845 roku. Rok później w Wiedniu zmarła jego najstarsza córka Maria, która od dzieciństwa chorowała. Obie tragedie odbiły się na jego zdrowiu – zaczął cierpieć na krwotoki z nosa i załamanie nerwowe.

Pomimo pogarszającego się stanu zdrowia w lipcu 1849 roku udał się do Warszawy, aby dokonać przeglądu podległych mu oddziałów gwardii i grenadierów. Podczas inspekcji doznał udaru, w wyniku którego został częściowo sparaliżowany. Zmarł 9 września 1849 roku w Belwederze w Warszawie. Jego ciało przewieziono do Petersburga i pochowano w Soborze Pietropawłowskim. Śmierć Michała głęboko dotknęła cesarza Mikołaja I oraz całą rodzinę Romanowów.

Małżeństwo i dzieci mały|Wielka księżna Helena Pawłowna Michał pozostawał nieżonaty do 26. roku życia. O wyborze jego przyszłej małżonki zdecydowała cesarzowa wdowa Maria Fiodorowna, wskazując księżniczkę Charlottę Wirtemberską, córkę księcia Pawła Wirtemberskiego. W 1822 roku Michał udał się do Stuttgartu, aby poznać przyszłą narzeczoną, którą współcześni opisywali jako niezwykle urodziwą i pełną wdzięku. Według relacji nie darzył jej jednak szczególną sympatią, prawdopodobnie pod wpływem swojego brata Konstantego, który po nieudanym małżeństwie z Julią z Saksonii-Coburga-Saalfeld żywił niechęć do niemieckich księżniczek. 19 lutego 1824 roku w Petersburgu poślubił Charlottę, która przeszła na wiarę prawosławną i przyjęła imię Helena Pawłowna.

Para miała pięć córek: Wielką księżnę Marię Michajłownę (1825–1846) Wielką księżnę Elżbietę Michajłownę (1826–1845) Wielką księżnę Katarzynę Michajłownę (1827–1894) Wielką księżnę Aleksandrę Michajłownę (1831–1832) Wielką księżnę Annę Michajłownę (1834–1836)

Odznaczenia Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Rosja) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Rosja) Order Świętego Jerzego II Klasy (Rosja) Order Świętego Włodzimierza I Klasy (Rosja) Order Orła Białego (Polska, 1818)Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 285. Order Świętej Anny I klasy (Rosja) Polski Znak Honorowy „Virtuti Militari” I Klasy (Rosja) Komandor Orderu Świętego Jana Jerozolimskiego (Rosja) Szpada z Brylantami za Waleczność (Rosja) Znak Honorowy (Rosja) Medal za Wojnę Polską 1830-1831 (Rosja) Medal za Wojnę Turecką 1828-1829 (Rosja) Order Ludwika (Hesja) Order Sokoła Białego (Weimar) Order Wierności (Badenia) Order Świętego Benedykta z Aviz (Brazylia) Order Korony (Wirtembergia) Order Serafinów (Szwecja) Order Orła Czarnego (Prusy) Order Orła Czerwonego (Prusy) Medal za 25 Lat Służby (Prusy) Order Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Ducha Świętego (Francja) Order Złotego Runa (Hiszpania) Order Świętego Huberta (Bawaria) Order Świętego Stefana (Austro-Węgry) Order Najwyższy Świętego Zwiastowania nadany w 1833 r. przez Karola Alberta króla Sardynii

Przypisy

Bibliografia Najwyżej zatwierdzony ceremonijał pogrzebu Jego Cesarskiej Wysokości Wielkiego Księcia Michała Pawłowicza. „Gazeta Warszawska”. No 263. 5 października 1849.

Kategoria:Członkowie Rady Państwa Imperium Rosyjskiego Kategoria:Kawalerowie maltańscy Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Odznaczeni Orderem Aviz (Brazylia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ducha Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Polskim Znakiem Honorowym (Virtuti Militari) Kategoria:Romanowowie Kategoria:Urodzeni w 1798 Kategoria:Zmarli w 1849 Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu