mały|Zniszczone samochody po nakręceniu sceny ataku zarażonych wirusem na dom Nevilla
Jestem legendą (ang. I Am Legend) – amerykański film fabularny (horror postapokaliptyczny) z 2007 roku, wyreżyserowany przez Francisa Lawrence’a, w którym główną rolę zagrał Will Smith. Jest kolejną po Ostatnim człowieku na Ziemi (1964) oraz Człowieku Omedze (1971) pełnometrażową adaptacją powieści Richarda Mathesona o tym samym tytule z 1954 roku. Smith wcielił się w postać wirusologa Roberta Neville’a, odpornego na stworzony przez ludzi śmiercionośny wirus, który pierwotnie miał pomóc wyleczyć raka. Żyjąc na opustoszałym w 2012 roku Manhattanie, pracuje on nad stworzeniem lekarstwa dla zarażonych wirusem ludzi, którzy zmienili się w żądne krwi potwory.
Warner Bros. pracę nad filmem rozpoczął w 1994 roku, angażując w projekt wielu aktorów i reżyserów, jednak jego produkcja uległa opóźnieniu z powodu problemów budżetowych. Ostatecznie zdjęcia do filmu ruszyły w 2006 roku. Sceny kręcono w wielu znanych miejscach Nowego Jorku, w tym najdroższą w dziejach kina scenę przy moście Brooklińskim, której koszt wyniósł 5 milionów dolarów. Film wszedł do kin 14 grudnia 2007 roku i stał się najbardziej dochodową produkcją, której premiera odbyła się w grudniu. Jestem legendą zarobiło 256 milionów dolarów w samych Stanach Zjednoczonych oraz 329 milionów dolarów za granicą. Łączny dochód, jaki przyniósł film, wynosi 585 milionów dolarów.
Fabuła Akcja filmu zaczyna się jesienią 2009 roku od sceny przedstawiającej program telewizyjny, w którym dr Alice Krippin (Emma Thompson) twierdzi, że stworzyła lekarstwo na raka o 100-procentowej skuteczności. Dr Krippin wspomina, że lekarstwo powstało przez ingerencję w strukturę genetyczną wirusa odry.
We wrześniu 2012 roku wirusolog armii Stanów Zjednoczonych, podpułkownik Robert Neville (Will Smith), pozostaje jedynym zdrowym człowiekiem w Nowym Jorku, a być może także na całym świecie. Seria scen retrospekcyjnych oraz nagrania wiadomości telewizyjnych ujawniają, że genetycznie zmodyfikowany wirus odry (określony mianem K.V. lub Krippin virus) zmutował i rozprzestrzenił się drogą powietrzną na całej Ziemi, zabijając 5,4 miliarda ludzi (90% ludzkości). Tylko 12 milionów ludzi posiadało naturalną odporność na wirus. Pozostałe 588 milionów, po początkowym stadium choroby, przypominającym objawy wścieklizny, zmieniło się w prymitywne, wrażliwe na promieniowanie UV i żądne krwi istoty zwane „poszukiwaczami ciemności”. Zmusza je to do ukrywania się w ciągu dnia w budynkach i innych ciemnych miejscach. „Poszukiwacze ciemności” wykazują zwiększoną ruchliwość, zwinność i siłę, a także, pomimo prymitywnego zachowania, wydają się przejawiać podstawowe oznaki inteligencji, zwierzęcego sprytu i umiejętności organizacji. Pozostali przy życiu ludzie zostali wytropieni i zabici przez mutanty jako źródło pożywienia lub popełnili samobójstwa.
Codzienne zajęcia Neville’a obejmują eksperymenty na schwytanych szczurach, które służą znalezieniu lekarstwa na wirus, wypady na wyludniony Manhattan, aby zapolować na zamieszkujące go jelenie oraz na poszukiwaniu zapasów w opuszczonych budynkach. Każdego dnia w południe oczekuje na South Street Seaport spotkania z potencjalnymi ocalałymi ludźmi, którzy usłyszeli wysyłane przez niego na falach AM nagranie. Retrospekcje ujawniają, że jego żona Zoe (Salli Richardson) oraz córka Marley (Willow Smith) zginęły w wypadku śmigłowca podczas chaotycznej ewakuacji Manhattanu, na chwilę przed wprowadzeniem wojskowej kwarantanny wyspy w grudniu 2009 roku. Osamotnionemu Neville’owi towarzystwa dotrzymuje jedynie jego pies, owczarek niemiecki Samantha („Sam”). Czas upływa mu na rozmowach z manekinami, które ustawił w roli klientów w wypożyczalni wideo, oraz oglądaniu nagrań starych programów telewizyjnych.
Gdy jeden z opracowanych przez niego związków chemicznych, testowanych na szczurach, daje obiecujące rezultaty, Neville zastawia sidła i łapie zainfekowaną kobietę. Zarażony mężczyzna, który później okazuje się Samcem Alfa zainfekowanej grupy, ryczy na Neville’a z budynku, wystawiając się na kilka sekund na działanie światła słonecznego, co wirusolog uznaje za zachowanie niezwykłe, jako że kontakt ze światłem sprawia, iż stworzenia te ulegają poparzeniom. Po powrocie do laboratorium, mieszczącego się w piwnicy jego ufortyfikowanego domu przy parku na Washington Square, Neville próbuje wyleczyć zarażoną kobietę, ale bez skutku. Krótko później wpada w pułapkę zastawioną przez zainfekowanych, zauważywszy jeden z manekinów – normalnie znajdujących się w wypożyczalni wideo – ustawiony przed Grand Central Station. Zawieszony do góry nogami naukowiec mdleje.
Neville odzyskuje świadomość o zmierzchu. Gdy wreszcie udaje mu się uwolnić, Samiec Alfa wypuszcza na niego sforę zainfekowanych psów, które go atakują. Jedno z zarażonych zwierząt gryzie Sam (psy, choć odporne na zarażenie wirusem Krippin przez powietrze, mogą zostać zainfekowane poprzez kontakt bezpośredni). Gdy Neville’owi udaje się zabić zainfekowane psy, wirusolog zabiera ranną Sam do laboratorium. Pies jednak zaczyna wykazywać objawy choroby i próbuje go ugryźć, co zmusza Neville’a do uduszenia go. Nieco później, tej samej nocy, po pogrzebaniu Sam w ziemi, wściekły Neville lekkomyślnie atakuje grupę zarażonych, chcąc zakończyć swoje życie i pomścić śmierć Sam. Pomimo zabicia dużej liczby Poszukiwaczy Ciemności mutanty obezwładniają Neville’a i prawie udaje im się go pojmać, jednak zostaje uratowany przez parę ocalałych ludzi, Annę (Alice Braga) i małego chłopca Ethana (Charlie Tahan), którzy przyjechali ze stanu Maryland po usłyszeniu jego nagrania na falach AM. Zabierają rannego Neville’a z powrotem do jego domu, gdzie Anna wyjaśnia, że przetrwali epidemię wirusa na pokładzie statku ewakuacyjnego Czerwonego Krzyża z São Paulo i zmierzają do istniejącego podobno obozu zdrowych ludzi w Bethel w stanie Vermont. Neville próbuje obniżyć temperaturę ciała schwytanej zarażonej kobiety (Samicy Alfa), aby leczenie dało efekt. Gdy Anna stwierdza, że ich spotkanie nie jest przypadkiem, ale planem Boga, Neville argumentuje, że to nie Bóg zniszczył ludzkość, ale ona sama.
Nagle na zewnątrz domu dają się słyszeć okrzyki mutantów. Grupa zarażonych pod przywództwem Samca Alfa atakuje dom Neville’a, którego położenie udało im się odkryć, śledząc Annę, odwożącą rannego wirusologa poprzedniej nocy. Poszukiwaczom Ciemności udaje się sforsować linię obrony przed domem Neville’a, zmuszając jego, Annę oraz Ethana do ukrycia się w laboratorium. Barykadują się w piwnicy, w której leży zarażona kobieta (Samica Alfa), gdzie odkrywają, że sporządzone przez wirusologa lekarstwo działa: kobieta powróciła do ludzkiej formy. Neville’owi udało się sporządzić lekarstwo na wirus. Pobiera on próbkę krwi zainfekowanej kobiety, w której znajduje się związek chemiczny unicestwiający wirus, i daje go Annie, mówiąc jej, że Bóg rzeczywiście ma plan. Gdy zarażeni próbują rozbić pleksi dzielącą ich od głównych bohaterów, Neville zauważa na szyi obejmującej przerażonego Ethana Anny tatuaż motyla. Wirusolog przypomina sobie swoją córkę mówiącą o motylu w noc swojej śmierci. Neville zdaje sobie wtedy sprawę, co musi zrobić. Każe Annie i Ethanowi ukryć się w zsypie na węgiel, gdzie ich zamyka (Anna prosi, by ukrył się tam razem z nimi, jednak on odmawia, ponieważ wie, że Poszukiwacze Ciemności sforsują dzielące ich szkło, a następnie wedrą się do zsypu, gdzie wszystkich zabiją, jeśli ich nie powstrzyma). Następnie wyjmuje z szuflady granat, wysadzając w powietrze siebie i nacierających zarażonych.
Anna i Ethan uciekają do Vermont, gdzie odnajdują kolonię ocalałych ludzi, a Anna przekazuje jej mieszkańcom ampułkę z lekarstwem. Ostatnia scena przed napisami końcowymi przedstawia osiedle ludzi z lotu ptaka. Scena opatrzona jest głosem Anny, sugerującym, że ocaleli ludzie zawdzięczają przetrwanie Neville’owi, który stał się legendą jako wynalazca lekarstwa na wirus Krippin.
Alternatywne zakończenie
mały|Dom głównego bohatera mieścił się przy Washington Square
Zakończenie filmu zostało zmienione jeszcze przed jego wejściem do kin, a największym przeróbkom uległa scena osaczenia Neville’a przez mutantów w jego laboratorium. Kierownik ds. efektów wizualnych Janek Sirrs uznał za oryginalne następujące zakończenie, poczynając od momentu osaczenia: „W tym miejscu założenie Neville’a – i publiczności – o naturze tych stworzeń okazuje się niepoprawne. Widzimy, że zachowały one część ze swego człowieczeństwa. Następuje wtedy bardzo ważne zdarzenie pomiędzy Samcem Alfa a Neville’em. Samiec Alfa kładzie rękę na szkle oddzielającym go od wirusologa i wyrysowuje na nim kształt motyla”. Neville zdaje sobie wtedy sprawę, że Samiec Alfa zna zarażoną kobietę z tatuażem motyla na ciele, na której naukowiec przeprowadzał eksperymenty oraz że przywódca grupy chce ją odzyskać. Po pokazaniu, że zaprzestanie walki i odda zakażoną kobietę, Samiec Alfa nakazuje pozostałym zarażonym, aby nie atakowały Neville’a. Ten przywraca nadal zainfekowaną Samicę Alfa do świadomości, a Samiec Alfa ją obejmuje. Jak powiedział David Schaub: „Gdy Neville ostatecznie zwraca kobietę Samcowi Alfa, pojawia się między nimi nić zrozumienia”. Neville i Samiec Alfa wymieniają się spojrzeniami, a wirusolog przeprasza stwory, które przyjmują jego słowa żalu. Wtedy Samiec Alfa zauważa rozwieszone na ścianach zdjęcia zainfekowanych, na których Neville przeprowadzał badania i których potem zabijał, a sam wirusolog zdaje sobie sprawę, że to on jest potworem z ich legend. Zarażeni bowiem uważają go za kogoś, kto poluje na ich pobratymców. Pierwotne zakończenie ukazuje Neville’a, Anne oraz Ethana przekraczających ruiny mostu Jerzego Waszyngtona w nadziei na odnalezienie kolonii ocalałych ludzi, podczas gdy w tle słychać nagranie głosu Anny, mówiącej potencjalnym ocalałym, że pozostała jeszcze nadzieja, a Neville zna lekarstwo na wirus, a więc jest w stanie pomóc ludzkości się odrodzić.
Obsada Opracowano na podstawie materiału źródłowego. Will Smith – Robert Neville Emma Thompson – Dr Krippin Alice Braga – Anna Charlie Tahan – Ethan Salli Richardson – Zoe Neville Willow Smith – Marley Neville Leonard A. Anderson – Sierżant Everrs Dash Mihok – zainfekowany Samiec Alfa Joanna Numata – zainfekowana Samica Alfa Pat Fraley – prezydent (głos) Mike Patton – głos zainfekowanych stworzeń
Produkcja Przygotowania Początek lat 90. przyniósł ponowne zainteresowanie producentów filmowych gatunkiem horror-science fiction. W 1995 roku Warner Bros. rozpoczął przygotowania do ekranizacji powieści Richarda Mathesona pt. Jestem legendą, do której wykupił prawa już w 1970 roku. Napisanie scenariusza powierzono Markowi Protosevichowi, który zrobił na wytwórni duże wrażenie swoim scenopisem do filmu Cela (2000). Pierwszy szkic scenariusza Protosevich zaprezentował w San Francisco w 2000 roku. Zawierał on wiele podobieństw do ostatecznej wersji, choć przedstawiał Annę jako osobę uzależnioną od morfiny. Wkrótce Warner Bros. podjął kroki w celu szybkiego rozpoczęcia zdjęć, a kierownikiem produkcji mianowany został Neal H. Moritz.