Anna Szpakowska-Kujawska

Anna Szpakowska-Kujawska (ur. 1931 w Bydgoszczy) – polska artystka współczesna.

Życiorys Urodziła się w 1931 r. w Bydgoszczy jako najmłodsza z trojga dzieci Wacława Szpakowskiego (architekta, muzyka i fotografa, prekursora sztuki geometrycznej, minimal-artu i op-artu). Od 1935 r. mieszkała wraz z rodziną w Otwocku, a od 1945 r. we Wrocławiu.

W 1950 r. ukończyła wrocławskie Liceum Sztuk Plastycznych. Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu na Wydziale Malarstwa Architektonicznego. W 1956 r. uzyskała dyplom w pracowni kierowanej przez prof. Marię Dawską i prof. Eugeniusza Gepperta. W 1965 r. została stypendystką Fundacji Michaela Karolyi w Vence, a w 1998 r. – Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 1977 r. wyróżniona została Nagrodą Prasy Dolnośląskiej za całkokształt pracy twórczej. W latach 1977–1984 mieszkała w Nigerii, gdzie nauczała malarstwa i rysunku w Kwara College of Education w Illorin.

Mieszka i pracuje we Wrocławiu.

Twórczość mały|Anna Szpakowska-Kujawska, Kompozycja przestrzenna (model), 1970. Twórczość Anny Szpakowskiej-Kujawskiej charakteryzuje różnorodność w podejmowanych przez artystkę formach i technikach artystycznych. Uprawia malarstwo (także ścienne), rzeźbę ceramiczną (również ceramikę architektoniczną), rysunek, kolaż oraz różnorodne techniki własne:Różnorodność technik, form, stylistyk i motywów okazuje się mieć w tej twórczości wspólną linię tematyczną, którą jest metaforyczny portret człowieka: istoty niedoskonałej, nieraz wręcz groteskowej, a jednocześnie godnej szacunku w swoich powszednich zmaganiach z życiem. Nie sztuka, ale życie właśnie – życie osobiste w jego uniwersalnych, wspólnych wszystkich ludziom egzystencjalnych sensach – jest nieustającym tematem tej wielowątkowej twórczości.

Od 1961 r. była członkinią tzw. Szkoły Wrocławskiej (nazwanej później Grupą Wrocławską) – grupy skupiającej wybitnych artystów wrocławskich, w której działali między innymi Jan Chwałczyk, Wanda Gołkowska, Józef Hałas czy Alfons Mazurkiewicz.

Początkowo w jej twórczości ujawniały się inspiracje z zagranicznych podróży (cykle Dionizje i Aleksandryjczycy). Równolegle istotna stała się dla niej sztuka portretowa, za pomocą której oddawała stany emocjonalne oraz psychikę przedstawianych osób, zarówno znanych jej, jak i zupełnie obcych przechodniów. W 1963 r. odbyła podróż do Azji Centralnej, gdzie zainspirowała się tamtejszą architekturą – domami i świątyniami. Podróż ta miała wpływ na jej dalszą ścieżkę artystyczną, podejmowane tematy i wybierane formy:Uproszczone formy, obłe kształty, nieregularne linie transferuje ze sfery architektury do swoich prac. Ludzie w jej obrazach stają się postaciami syntetycznymi, a zarazem niewykończonymi, niedokładnymi. Postać człowieka jest tutaj zhomogenizowana, należy raczej mówić o masie ludzkiej, grupie podobnych do siebie, zunifikowanych jednostek.

Jednym z najbardziej znanych cykli wykonanych przez Szpakowską-Kujawską są, wykonane w latach 1967–1969, Atomy. W 1968 r. prace były wystawiane w prowadzonej przez Jerzego Ludwińskiego Galerii „Pod Moną Lisą”. Atomy przedstawiają kompozycje składające się z wiru postaci pozbawionych zindywidualizowanych cech:W tych, głównie monochromatycznych, obrazach artystka przedstawia postaci patrzące ku górze, z nadzieją bądź obawą. Czasem przypominają one nadlatujące bombowce, innym razem zaś tłum, proletariat, społeczeństwo zdominowane przez ustrój totalitarny.Do Atomów nawiązuje seria Czas zatrzymany, na którą składało się również malarstwo wielkoformatowe. W 1971 r. Szpakowska-Kujawska wykonała kompozycję malarską na płytkach ceramicznych elewacji Instytutu Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego, w 1975 r. podobna praca znalazła się na sklepieniu holu wejściowego Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu.

Szpakowska-Kujawska uczestniczyła w Sympozjum Plastycznym Wrocław '70, podczas którego pracowała zarówno jako artystka indywidualna (zaproponowała, ostatecznie niezrealizowany, projekt Kompozycji przestrzennej) oraz jako członkini zespołu kierowanego przez Mariana Bogusza.

W latach 80., pod wpływem swojego pobytu w Nigerii, Szpakowska-Kujawska zwróciła się ku żywej, jasnej kolorystyce, czego przykładem jest praca Jest się. W kolejnej dekadzie artystka tworzyła rzeźby (cykl Zmęczeni) oraz kolaże (Pisane). Na cykl Zmęczeni składają się, wykonane z szamotu, rzeźby przedstawiające ściągnięte i pomarszczone twarze. Rzeźby wykonane zostały w trakcie pleneru ceramicznego we Wrocławskich Zakładach Fajansu i inspiracją dla nich stały się m.in. twarze robotników, którzy pomagali artystce. Prace z cyklu Pisane, na kompozycję których składały się litery i słowa powycinane z książek, kontynuowane były przez Szpakowską-Kujawską w XXI wieku.

W 2015 r. Szpakowska-Kujawska wydała Ekundayo albo droga, zbiór wspomnień ze swojego pobytu w Nigerii.

W ostatnich latach inspiracją dla artystki stała się przyroda Dolnego Śląska, a w szczególności rejonów Kotliny Kłodzkiej, czego dowodem jest cykl Droga do środka.

Wybrane prace Cykle Aleksandryjczycy, 1960; Dionizje, 1960−1961; Ballady rodzinne, 1963; Atomy, 1967−1969; Polskie opowieści rodzinne, 1976; Znikania, 1986−1987; Pisane, lata 90.; Droga do środka, 1. dekada XXI w..; Opowieści, 2. dekada XXI w.; Niepokoje, 2. dekada XXI w.

Kompozycje wielkoformatowe Kompozycja malarska na płytkach ceramicznych na elewacji Instytutu Matematycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, 1971; Kompozycja malarska w holu głównym Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu, 1975.

Rzeźby Zmęczeni, lata 90.; Skrzydlaki, 2. dekada XXI w.

Wystawy indywidualne 1961 – Klub Dziennikarza we Wrocławiu; BWA w Poznaniu; Klub 13 Muz w Szczecinie; 1968 – Galeria pod Moną Lisą we Wrocławiu; 1969/1970 – Muzeum Narodowe we Wrocławiu; 1970 – Galeria ZPAP w Katowicach; 1972 – Galeria „EL” w Elblągu; 1975 – Galeria „U Dziennikarzy” we Wrocławiu, BWA w Szczecinie; 1977 – Galeria BWA we Wrocławiu; 1986 – Galeria „W Pasażu” we Wrocławiu; Galeria Historyków Sztuki w Warszawie; 1990 – Patrzymy, Galeria BWA „Awangarda” we Wrocławiu; 1996 – Pisaniny, Galeria BWA „Awangarda” we Wrocławiu; 1998 – Muzeum Narodowe we Wrocławiu 2002 – Wystawa prac powstałych w trakcie pobytu w Nigerii, Muzeum Narodowe we Wrocławiu 2003 – Galeria „II piętro” we Wrocławiu; 2005 – Jest się, Muzeum Narodowe we Wrocławiu oraz Muzeum Śląskie w Katowicach 2006 – Jest się, Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu; 2018/2019 – Zmęczeni, Muzeum Współczesne Wrocław.

Wystawy zbiorowe 1961 – Wystawa Ziem Nadodrzańskich we Wrocławiu; 1962 – Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego w Szczecinie; 1963 – Wystawa i sympozjum „Złote Grono” w Zielonej Górze; 1966 – Sto obrazów polskich malarzy, Sztokholm; 1967 – Polskie malarstwo współczesne, Bergen, Stavanger, Kopenhaga, Helsinki; 1968 – Triennale Rysunku we Wrocławiu; 1970 – Sympozjum Plastyczne Wrocław '70; 1974 – Triennale Rysunku we Wrocławiu (wyróżnienie); 1985 – Wystawa „Grupy Wrocławskiej”, Galeria „W Pasażu”, Wrocław; 1986 – Sztuka Wrocławia, Drezno; 1990 – Sztuka Wrocławia 1945–70, Muzeum Narodowe we Wrocławiu; 1999 – Wystawa Okręgu Wrocławskiego ZPAP; 2002 – Sztuka Reduktywna, BWA w Lublinie; 2003/2004 – Jeden rok, 30 pozycji, 30 przestrzeni, Museum of Modern Art, Hunfeld.

Odznaczenia 2025 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona artystki

Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Polscy ceramicy Kategoria:Polscy artyści współcześni Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Artyści związani z Wrocławiem Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bydgoszczy