Józef Marcin Rogoziński (ur. w listopadzie 1874 w Piotrówce na Ukrainie, zm. 3 stycznia 1944 w Warszawie) – polski inżynier technolog, szachista i działacz, prezes Polskiego Związku Szachowego.

Życiorys Pochodził z rodziny ziemiańskiej, był synem Władysława Franciszka (1831–1878) i Zofii Katarzyny z Bieniewskich (1851–1934). Uczęszczał go gimnazjum w Kijowie, po którego ukończeniu (1893) podjął studia w Petersburskim Instytucie Technologicznym. Dyplom inżyniera technologa uzyskał w 1899. Przez pewien czas zarządzał majątkiem ziemskim w powiecie berdyczowskim oraz pracował w przemyśle prywatnym; w latach 1915–1918 był zatrudniony przy budowie rosyjskich kolei strategicznych.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przeniósł się do Warszawy. Pracował w Ministerstwie Kolei, potem w Ministerstwie Przemysłu i Handlu (1919–1920). W czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920 służył ochotniczo w Wojsku Polskim. Po demobilizacji podjął pracę w Najwyższej Izbie Kontroli Państwa (potem Najwyższej Izbie Kontroli), dochodząc w 1925 do stanowiska dyrektora departamentu II.

Już od czasów gimnazjalnych interesował się szachami. Pasję rozwinął podczas studiów w Petersburgu, gdzie szachy, głównie za sprawą Michaiła Czigorina, cieszyły się dużą popularnością. Rogoziński był jednym z czołowych graczy wśród studentów Instytutu Politechnicznego, w czasie studiów przeszedł kilka szczebli hierarchii szachowej w tym gronie - od gracza IV kategorii do mistrza; w 1897 reprezentował uczelnię w przegranym meczu z uniwersytetem. Po ukończeniu studiów Rogoziński utrzymywał kontakt z ulubioną dyscypliną, do zarządzanego majątku zapraszając na towarzyskie partie znanego gracza kijowskiego, młodego Aleksandra Ewensona (Evensohna). Wstąpił też, mimo znacznej odległości, w szeregi Krakowskiego Klubu Szachistów.

Po wojnie, pracując w urzędach centralnych, dołączył do Warszawskiego Towarzystwa Zwolenników Gry Szachowej. W turniejach organizowanych przez klub uczestniczył jednak bardzo rzadko i bez sukcesów (m.in. w 1933 był ostatni w małym turnieju dla czterech graczy, w którym triumfował Eugeniusz Zahorski). Udzielał się bardziej jako organizator i sędzia, działał też w powołanym w 1926 Polskim Związku Szachowym. W 1929 został wybrany następcą zmarłego prezesa Polskiego Związku Szachowego Józefa Żabińskiego i pełnił tę funkcję do 1935; na okres jego kadencji przypadł pierwszy triumf reprezentacji Polski na olimpiadzie szachowej w Hamburgu w 1930. W latach 1935–1937 był wiceprezesem przy osobie Bronisława Nakoniecznikowa-Klukowskiego.

Od 1904 był żonaty z Haliną z Potockich h. Lubicz (1881–1961).

Rogoziński zmarł prawdopodobnie w czasie II wojny światowej jako ofiara zbrodni niemieckich; bliższe okoliczności jego śmierci nie są znane.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933) „za zasługi na polu pracy państwowej”.

Przypisy

Bibliografia

Tadeusz Wolsza, Arcymistrzowie, mistrzowie, amatorzy... Słownik biograficzny szachistów polskich, tom I, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1995. „Łódź w Ilustracji”, 17 V 1931, nr 20, s. 5 (foto z wizyty w Łodzi, na pokazie symultany pomiędzy 26. zawodnikami a mistrzem Polski dr Dawidem Przepiórką; 9.05.1931).

Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Instytutu Technologicznego Kategoria:Ochotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy działacze szachowi Kategoria:Polscy inżynierowie technolodzy Kategoria:Polscy szachiści Kategoria:Urzędnicy Najwyższej Izby Kontroli (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1944