Kaliska Brygada Obrony Narodowej – brygada Obrony Narodowej Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.

Formowanie brygady Kaliska Brygada ON została sformowana w maju 1939 roku na terenie Okręgu Korpusu Nr VII. Dowództwo brygady zostało lokowane w garnizonie Kalisz. Pod względem mobilizacji materiałowej było przydzielone do 56 pułku piechoty wielkopolskiej. W skład brygady weszło pięć batalionów ON typu IV: Kępiński batalion ON, Jarociński batalion ON, Krotoszyński batalion ON, Ostrowski batalion ON, Ostrzeszowski batalion ONTadeusz Jurga, Wojsko Polskie ... s. 300-301 i 304-305 do składu Kaliskiej Brygady ON, poza Koźmińskim, Krotoszyńskim i Ostrowskim Batalionami ON, zaliczył błędnie bataliony ON: Kościański, Leszczyński i Rawicki, które wchodziły w skład Poznańskiej Brygady ON oraz bataliony ON: Wągrowiecki i Żniński, które wchodziły w skład Chełmińskiej Brygady ON..

Jarociński batalion ON po dyslokacji do Koźmina został przemianowany na Koźmiński batalion ON.

W lipcu 1939 roku dowódca Armii „Poznań”, generał dywizji Tadeusz Kutrzeba podporządkował, pod względem taktycznym, dowódcom wielkich jednostek piechoty i kawalerii wszystkie brygady i bataliony ON znajdujące się w pasie działania armii, a mianowicie: dowódcy Wielkopolskiej Brygady Kawalerii - bataliony: Kościański batalion ON, Leszczyński batalion ON i Rawicki batalion ON ze składu Poznańskiej Brygady ON oraz Koźmiński batalion ON ze składu Kaliskiej Brygady ON; dowódcy 25 Dywizji Piechoty - dowództwo Kaliskiej Brygady ON z podległymi batalionami: Krotoszyńskim i Ostrowskim.

Pozostałe dwa bataliony wchodzące w skład Kaliskiej Brygady ON: Kępiński i Ostrzeszowski znalazły się w pasie działania Armii „Łódź” i zostały podporządkowane, pod względem taktycznym, dowódcy 10 Dywizji Piechoty.

Kaliska Brygada ON w kampanii wrześniowej Przekazała do 1 września 1939 dwa bataliony pod dowództwo 10 Dywizji Piechoty (Kępiński i Ostrzeszowskie bataliony ON), dwa bataliony 25 Dywizji Piechoty (Krotoszyński i Ostrowski bataliony ON), a jeden batalion (Koźmiński batalion ON) podporządkowano Wielkopolskiej Brygadzie Kawalerii. Stan ten nie zmienił się po wybuchu wojny. Od 1 września dowództwo Kaliskiej Brygady ON podporządkowano dowódcy 10 DP, która tego dnia poniosła ciężkie straty.

Bataliony podległe 10 DP od świtu 1 września prowadziły walki w pasie działania dywizji, bezpośrednio podporządkowane dowódcy Zgrupowania nr 1 (Oddziału Wydzielonego nr 1) płk. Jana Zientarskiego. Broniły linii granicy i bezpośrednio miast, gdzie miały swoje siedziby dowództwa batalionów. Następnie broniły linii rzeki Prosny. Po czym stoczyły ciężkie walki obronne nad rzeką Wartą w nocy 4/5 września i w dniu 5 września gdzie poniosły bardzo ciężkie straty osobowe. Następnie w trakcie dalszych walk i potyczek, atakowane przez lotnictwo niemieckie wycofywały się w kierunku Warszawy. W dniu 8 września obydwa bataliony przestały istnieć, a żołnierze w większości zostali wzięci do niewoli lub polegli.

Bataliony podległe 25 DP i Wielkopolskiej BK od 9 września weszły w skład Zgrupowania Obrony Narodowej (Wielkopolskiej Brygady ON) płk. Stanisława Siudy. Prowadziły działania osłonowe Zgrupowania uderzeniowego Armii „Poznań” i Armii „Pomorze” od strony północno-zachodniej. Wchodziły w skład improwizowanych w trakcie wojny 2 i 3 pułkach ON. W trakcie bitwy nad Bzurą bataliony w dniach 18 i 19 września zostały rozbite i w większości żołnierze zostali wzięci do niemieckiej niewoli.

Dowództwo Kaliskiej Brygady ON dowódca - płk Franciszek Sudoł szef sztabu - kpt. Szymon Bawół Kępiński batalion ON - kpt. Romuald Jungst-Koralewski Koźmiński batalion ON - kpt. Antoni Kostrzewa Krotoszyński batalion ON - kpt. Adolf Jusof Ostrowski batalion ON - mjr Antoni Bukała Ostrzeszowski batalion ON - kpt. Józef Waydowicz

Przypisy

Bibliografia Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia "Poznań" w wojnie obronnej 1939, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983, .

Tadeusz Jurga, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939. Organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad, tom 7, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975

Kategoria:Brygady Obrony Narodowej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Kaliszu