mały|Grób Stanisława Hebanowskiego na cmentarzu przy kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja Stanisław Hebanowski-Dobrogoyski (ur. 25 stycznia 1912 w Brzóstkowie, zm. 18 stycznia 1983 w Gdyni) – polski reżyser teatralny, prozaik, tłumacz, krytyk literacki i teatralny.

Życiorys Pochodził z rodziny z krakowskich drukarzy działających na przełomie XVII i XVIII w. Urodził się w wielkopolskiej wsi Brzostków jako syn Bogumiła Bogusława Klemensa (1870–1953) i Zofii z domu Ponikiewskiej (1880–1958). Miał brata Klemensa. Ukończył gimnazjum klasyczne w Jarocinie. Świadectwo dojrzałości otrzymał 16 maja 1929 r. jako jeden z najmłodszych abiturientów. Po maturze, w latach 1929–1931 studiował na wydziale prawa Uniwersytetu Poznańskiego, w latach 1931–1935 na wydziale historii sztuki i filozofii ścisłej, studiów nie ukończył. W 1938 debiutował jako poeta na łamach poznańskiego miesięcznika „Prom”.

Podczas okupacji niemieckiej wysiedlony został z Brzóstkowa, mieszkał w Warszawie i Lubczy. W 1943 był więziony na Pawiaku.

Po II wojnie światowej, już od 1945 r. pracował w referatach kultury Starostwa w Jarocinie, Zarządu Miejskiego w Gnieźnie, Urzędu Miejskiego w Poznaniu. W latach 1946–1948 był naczelnikiem Wydziału Oświaty, Kultury i Sztuki Zarządu Miejskiego w Poznaniu. W 1948 r. został kierownikiem literackim Teatru Polskiego w Poznaniu. W latach 1948–1949 był kierownikiem literacko-inscenizacyjnym Opery Poznańskiej oraz redaktorem miesięcznika „Echo Teatralne i Muzyczne”. Pełnił funkcję kierownika literackiego Teatru Polskiego w Poznaniu (1949–1959), Teatru Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (1960–1963), Teatru Polskiego w Poznaniu (1963–1969), Teatru Wybrzeże w Gdańsku (1969–1973, a w latach 1973–1980, kierownikiem artystycznym).

Kontynuował twórczość pisarską drukując opowiadania w czasopismach „Zryw”, „Arkona”, „Wiadomości Literackie”, które w 1958 r. wydał w tomie Ślady czasu. Rozpoczął także działalność publicystyczną, na początku zajmując się aktualnościami z dziedziny kultury (opera, teatr dramatyczny). Był redaktorem periodyków kulturalnych: poznańskiego „Życia Literackiego” oraz „Echa Teatralnego i Muzycznego”. Był także inicjatorem i wydawcą pisma „Proscenium” przy Teatrze Polskim w Poznaniu. W Zielonej Górze wydawał „Zeszyty Teatralne”. Kontynuację stanowić miały gdańskie „Zeszyty Teatralne”, ukazał się tylko pierwszy numer.

W 1973 r. zdał egzamin reżyserski. Debiutem reżyserskim Stanisława Hebanowskiego był dramat Odwiedziny o zmroku Tadeusza Rittnera wystawiony w 1948 r. w Teatrze Polskim w Poznaniu. W Teatrze Wybrzeże zrealizował 23 przedstawienia, w tym Czekając na Godota Samuela Becketta (1970), Wesele Stanisława Wyspiańskiego (1976) czy też polską prapremierę Heleny Eurypidesa, który to utwór sam przełożył na język polski.

W okresie gdańskim reżyserował w Teatrze Telewizji. Reżyserował także dzieła operowe w Operze Bałtyckiej w Gdańsku. Ponadto był autorem przekładów i adaptacji tekstów dramatów. Jego zainteresowania translatorskie dotyczyły literatury antycznej, francuskiej oraz dramatu węgierskiego.

Był członkiem PZPR. Ze względu na obcoklasowe pochodzenie został wykreślony z partii z dniem 24 kwietnia 1951 r. W latach 1971–1978 był prezesem, w latach 1978–1980 wiceprezesem Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich. W latach 1977–1978 wykładał w Studiu Aktorskim przy Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. W 1980 r. przeszedł na emeryturę.

Kilkukrotnie żonaty. Był mężem Wandy Makowskiej (1909–2000), Heleny Kęszyckiej (1913–1983), Wandy Chorzemskiej (zm. 1999) i aktorki Ireny Maślińskiej, ojciec Marka, Ewy Zofii (1935–1964), Juliusza (ur. 1938), Joanny (ur. 1951) i Marii (ur. 1953).

18 stycznia 1983 zmarł na zawał serca na peronie dworca w Gdyni, w drodze do Szczecina, dokąd wybierał się na próbę spektaklu Czekając na Godota w Teatrze Współczesnym. Został pochowany obok swojego dziadka Stanisława Hebanowskiego, na cmentarzu w Gieczu.

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1980) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1966) Złoty Krzyż Zasługi (1956) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 28 lutego 1955 r. nr 0/350 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1975) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1971) Odznaka Honorowa miasta Poznania (1965) Odznaczenie „Za Zasługi dla Kultury Socjalistycznej” (A Szocialista Kultúráért) (Węgry, 1979) Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Wojewody Poznańskiego za organizację życia kulturalnego w Poznaniu (1948) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (wraz z M. Okopińskim) za upowszechnianie sztuki teatralnej (1963) Nagroda literacka WRN i MRN w Poznaniu za zasługi w dziedzinie upowszechniania kultury (1967) Dyplom uznania Ministerstwa Kultury i Sztuki za wkład w przygotowanie Kongresu Kultury Polskiej (1967) „Order Stańczyka” - wyróżnienie miesięcznika „Litery” w dziedzinie teatru za opracowanie scenariusza dramatu Termopile polskie T. Micińskiego (1971) Nagroda na XIII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za reż. sztuki Maleńka Alicja E. Albee’ego (1971) Nagroda w dziedzinie teatru za reżyserię sztuki Maleńka Alicja E. Albee’ego w Teatrze „Wybrzeże” (1972) Wielka Nagroda Widzów im. Iwo Galla dla najlepszego reżysera 1971 roku w Plebiscycie VIII Ogólnopolskiego Kongresu Widzów Teatru w Gdańsku (1972) Nagroda na XV Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za przekład i reżyserię Heleny Eurypidesa (1973) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za osiągnięcia w twórczości artystycznej w dziedzinie teatru (1973) Nagroda na XVI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za reżyserię Snu F. Kruszewskiej (1974) Nagroda na XVII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za reżyserię Cyganerii Warszawskiej A. Nowaczyńskiego (1975) Nagroda Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej i redakcji tygodnika „Przyjaźń” za reżyserię Zeszłego lata w Czulimsku A. Wampiłowa (1975) Wielka Nagroda Widzów im. Iwo Galla dla najlepszego reżysera w VII Plebiscycie Widzów Teatru „Wybrzeże” (1976) Nagroda Wojewody Gdańskiego za całokształt twórczości (1977) Nagroda im. Iwo Galla dla najpopularniejszego reżysera w VIII Plebiscycie Widzów Teatru „Wybrzeże” (1977) I nagroda na XIX Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za adaptację i reżyserię Samuela Zborowskiego J. Słowackiego (1977) Nagroda Stowarzyszenia „PAX” za upowszechnianie wysokich wartości etycznych w twórczości teatralnej (1978) Nagroda im. Iwo Galla za rok 1977 w kategorii najlepszy reżyser w IX Plebiscycie Widzów Teatru „Wybrzeże” za spektakl Wujaszek Wania (1978) Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (1978) Nagroda Wojewody Gdańskiego za twórczość literacką (1978) Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny teatru I stopnia za zasługi i osiągnięcia w twórczości teatralnej (1979) Nagroda na XIX Kaliskich Spotkaniach Teatralnych za reżyserię Wychowanki Fredry (1979) Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” (1980) Nagroda na XXV Jubileuszowym Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu za koncepcję interpretacyjną i inscenizację Czekając na Godota Becketta w Teatrze Współczesnym w Szczecinie (pośmiertnie, 1983) Nagroda „Wiatr od morza” przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża Żak w Gdańsku za wkład w rozwój życia kulturalnego Gdańska i opiekę nad twórczością młodych literatów (pośmiertnie, 1983) Źródło:.

Upamiętnienie 27 marca 1985 r. w Teatrze „Wybrzeże” odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Stanisławowi Hebanowskiemu.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Biogram Stanisława Hebanowskiego w serwisie Uniwersytetu Gdańskiego.

Stron poświęcona Stanisławowi Hebanowskiemu.

Kategoria:Artyści Teatru Wybrzeże w Gdańsku Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Gdańskiem Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy tłumacze literatury greckiej Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1983