thumb|Dom projektów przed umieszczeniem w jego gmachu Uniwersytetu... thumb|... i w latach trzydziestych XX wieku thumb|upright|Hrabia Seweryn Potocki, kurator Uniwersytetu Charkowskiego Charkowski Uniwersytet Narodowy im. Wasyla Karazina () – uczelnia w Charkowie na Ukrainie istniejąca od 1804 roku.

Wcześniejsze nazwy Cesarski Uniwersytet Charkowski (, 1805–1917) Wolna Akademia Nauk Teoretycznych (, 1920–1921) Charkowski Instytut Kształcenia Publicznego (, 1921–1932) Charkowski Uniwersytet Państwowy im. Maksyma Gorkiego (, 1932–1998)

thumb|Pałac Gubernatorski w Charkowie – dawny gmach uniwersytetu

Historia Został powołany do życia 29 stycznia 1804 na mocy ukazu carskiego staraniem Wasyla Karazina, który zebrał wśród miejscowej ludności środki finansowe na budowę ośrodka naukowego w maleńkim wówczas Charkowie.

W 1805 roku na uczelni studiowało 57 osób, trzydzieści lat później już 263 – głównie na wydziałach medycznym i prawnym. W 1807 roku założono tzw. gabinet zoologiczny (зоологический кабинет) – obecnie Muzeum Przyrody NUCh.

Na Uniwersytecie Charkowskim wykładał m.in. Józef Kazimierz Ziemacki – polski profesor chirurgii, jeden z odnowicieli Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie (1919), honorowy rektor i oficjalny prorektor tej uczelni, oraz Antoni Szahin – polski astronom i geodeta, także związany z Uniwersytetem Wileńskim. Kuratorem uniwersytetu był m.in. Seweryn Potocki.

Polacy na Uniwersytecie Charkowskim Polacy (głównie z terenów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego) od początku stanowili poważny odsetek studiującej tu młodzieży, zwłaszcza po likwidacji polskich Uniwersytetów w Wilnie i Warszawie. Ich liczba sięgała nawet 1/3 wszystkich studiujących. W latach 90. XIX w. studiowało w Charkowie 55 Polaków na uniwersytecie i jeszcze więcej bo 170 w Instytucie TechnologicznymArtur Kijas, Polacy na Uniwersytecie Charkowskim na przełomie XIX i XX wieku, „Acta Polono-Ruthenica” I, 1996.. Studenci polscy skupieni byli w specjalnie powołanej Korporacji Polskiej, której przewodził Aleksander Malinowski – założyciel miejscowej organizacji PPS. W Charkowie medycynę studiował także, bez powodzenia, Józef Piłsudski. Studia medyczne odbył na Wydziale Lekarskim UCh Bolesław Szarecki – w czasie II wojny Naczelny Chirurg II Korpusu Polskiego w randze generała. Matematykę na Uniwersytecie Charkowskim studiował jeden z najwybitniejszych polskich matematyków specjalistów od rachunku prawdopodobieństwa Jerzy Spława-Neyman. Doktorat na Uniwersytecie Charkowskim zrobił dr. Henryk Szczodrowski wybitny polski wenerolog w czasie II wojny światowej Szef Służby Zdrowia Polskich Sił zbrojnych we Francji w stopniu ppłk. WP. Lokalne władze otwarte były także na polskich naukowców, których zatrudniano na Uniwersytecie. Wśród pracujących tu znaleźli się: prawnicy: Ignacy Daniłowicz, Aleksander Mickiewicz (brata Adama) oraz Jan Sobiestiański, matematycy: Grzegorz Hreczyna, oraz Cezary Russjan, filolodzy klasyczni: Józef Piechowski, Józef Jeżowski i Władysław Norbert Jurgiewicz oraz historyk starożytności Edmund Liwski, biolodzy: Leon Cienkowski, Władysław Karol Rothert, Wieńczysław Zaleski pochodzący z polsko-ukraińskiej rodziny. zoolog i mineralog Jan Krynicki, filozof Andrzej Dudrowicz (choć czasem określano go jako Serba), geograf Maurycy Pius Rudzki, lekarze różnych specjalności: chirurg Stefan Kolumna Wigura, Władysław Frankowski, patolog i epidemiolog – Włodzimierz Wysokowicz, internista oraz profesor i kierownik kliniki terapeutycznej – Teodor Opęchowski, profesor Katedry Chirurgii Operacyjnej i dziekan Wydziału Lekarskiego – Julian Pęski, farmakolog – Jan Stankiewicz, patolog – Edward Żebrowski oraz neurolog i psychiatra – Władysław Dzierżyński (brat Feliksa)Mariusz Patelski, Józefa Piłsudskiego studia na uniwersytecie w Charkowie. Przyczyny wyboru i opuszczenia uczelni oraz środowisko akademickie, w: Polska w Rosji – Rosja w Polsce. Stosunki polityczne, pod red. Ryszarda Paradowskiego i Szymona Ossowskiego, Poznań 2003..

Polskim bywalcom uniwersytetu Marian Karol Dubiecki poświęcił cały rozdział swojej książki Na kresach i za kresami.

Wydziały Fizyczno-Techniczny Matematyki i Informatyki Radiofizyczny Fizyczny Informatyki Biologiczny Filozoficzny Geologiczno-Geograficzny Ekonomiczny Języków Obcych Historyczny Filologiczny Medyczny Chemiczny Socjologii Prawa Psychologii Podwyższania kwalifikacji Fizyczno-Energetyczny

Centralna Biblioteka posiada jeden z większych księgozbiorów na Ukrainie.

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona uczelni Biografie rektorów uniwersytetu (1805–2004)

Kategoria:Uczelnie w Charkowie Kategoria:Uniwersytety Imperium Rosyjskiego Kategoria:Uczelnie odznaczone Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Uczelnie odznaczone Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Uczelnie odznaczone Orderem Przyjaźni Narodów