Andrzej Białas (ur. 26 lipca 1936 w Krakowie) – polski fizyk, profesor nauk matematyczno-fizycznych, prezes Polskiej Akademii Umiejętności w latach 2001–2018.
Życiorys W 1958 uzyskał magisterium z fizyki na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie w 1962 obronił doktorat na podstawie pracy o promieniowaniu dipola elektromagnetycznego. W latach 1964–1965 przebywał na stażu podoktorskim w CERN w Genewie. Habilitował się w 1966, w 1976 został profesorem nadzwyczajnym, a w 1986 profesorem zwyczajnym. W pracy naukowej specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu fizyki teoretycznej i fizyki wysokich energii. Istotną tematyką jego działalności badawczej był opis wielorodnej produkcji w zderzeniach hadronów i jąder atomowych (Białasa-Błeszyńskiego-Czyża model tzw. zranionych nukleonów). Jego praca o zjawisku intermitencji (napisana wraz z Robertem Peschanskim) była następnie szeroko cytowana.
Zawodowo związany z Instytutem Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskał w 2009 honorową profesurę tej uczelni. Był także profesorem w Instytucie Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN. Członek korespondent Polskiej Akademii Nauk od 1976, a od 1986 członek rzeczywisty tej instytucji. Był także członkiem Komitetu Fizyki PAN. Na początku lat 90. pełnił funkcję przewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Po reaktywacji Polskiej Akademii Umiejętności został jej członkiem (jako członek krajowy czynny Wydziału III Matematyczno-Fizyczno-Chemicznego). W 2001 objął funkcję prezesa PAU, którą sprawował do 2018. Organizował m.in. spotkania środowiska naukowego w ramach Krakowskiej Szkoły Fizyki Teoretycznej w Zakopanem.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 września 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczenia (). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal Mariana Smoluchowskiego Brązowy Medal Cracoviae Merenti Doctor honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Prezesi Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Medalu Mariana Smoluchowskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1936