Yves Montand, właśc. Ivo Livi (ur. 13 października 1921 w Monsummano Terme, zm. 9 listopada 1991 w Senlis) – włosko-francuski aktor filmowy, teatralny i piosenkarz. Uchodził za jednego z najwybitniejszych francuskich artystów XX wieku. mały|Montand w 1987 mały|Grób Montanda na cmentarzu Père Lachaise (2003) Życiorys Urodził się w Monsummano Alto w Toskanii we Włoszech jako syn Giuseppiny Simoni i Giovanniego Liviego, rok przed dojściem do władzy Benito Mussoliniego i ustanowieniem reżimu faszystowskiego. Był najmłodszym z trójki rodzeństwa; miał starszą siostrę Lydię (1915–2003) i starszego brat Giuliano „Juliena” (1917–1994). Pochodził z rodziny robotniczej i aktywistycznej, którą darzył przez całe życie szacunkiem i która przekazała mu przywiązanie do komunizmu. Jego ojciec, robotnik portowy, po długim okresie bezrobocia, w 1932 przeniósł się do Marsylii, po czym sprowadził tam rodzinę i naturalizował się we Francji. Montand skończył szkołę podstawową i, mając 11 lat, rozpoczął pracę zarobkową. Był gońcem, pomocnikiem w zakładzie fryzjerskim siostry i robotnikiem w fabryce metalurgicznej. Od portowych piosenkarzy uczył się śpiewu. Jako 15-latek zaczął występować w knajpkach na przedmieściu Marsylii, imitując głos Kaczora Donalda.

W 1938 debiutował w programie kabaretowym pod pseudonimem Yves Montand. W czasie II wojny światowej jego brat dostał się do niewoli i Montand stał się jedynym żywicielem rodziny. Pracował jako tragarz portowy, a wieczorem śpiewał w kabaretach. Praca w środowisku marsylskich dokerów wpłynęła na jego światopogląd. W okresie wojny, współpracując z ruchem oporu, rozpoczął swoją działalność w szeregach Francuskiej Partii Komunistycznej. Z tego okresu pozostały mu socjalistyczne, niemal skrajnie lewicowe przekonania i zaangażowanie w sprawy polityki.

Od 1942 występował na estradach Marsylii, Tuluzy i Bordeaux, stając się najpopularniejszym śpiewakiem portowych estrad. W 1944 przyjechał do Paryża i w ciągu kilku miesięcy zdobył sławę jednego z najlepszych piosenkarzy francuskich. Teksty piosenek pisał dla niego Jacques Prévert. W Moulin Rouge, dzięki koneksjom Émile’a Audiffreda, wystąpił jako support przed Édith Piaf, z którą miał też romans w latach 1944–1946.

Zadebiutował na ekranie w roli Pierre’a w dramacie Gwiazda bez światła (Étoile sans lumière, 1945) z Édith Piaf. Rok później pojawił się jako Diego w melodramacie fantasy Marcela Carné Wrota nocy (Les Portes de la nuit, 1946). Pierwszy wielki sukces odniósł dzięki roli w dramacie Henri-Georges Clouzota Cena strachu (Le Salaire de la peur, 1953). Najwybitniejsze kreacje stworzył w filmach politycznych Costy Gavrasa oraz psychologicznych Claude’a Sauteta. W adaptacji sztuki Arthura Millera Czarownice z Salem (Les sorcières de Salem, 1957) wcielił się w postać John Proctora, rozdartego między miłością do żony (Simone Signoret) a walką o swoje dobre imię. W trakcie swojej kariery grał wielokrotnie w amerykańskich filmach i na scenach Broadwayu. Najwybitniejsze kreacje stworzył w filmach politycznych Costy Gavrasa oraz psychologicznych Claude’a Sauteta. Był dwukrotnie nominowany do nagrody Cezara za rolę prokuratora Henriego Volneya, który prowadzi śledztwo w sprawie morderstwa prezydenta, w dreszczowcu Henriego Verneuila I... jak Ikar (I comme Icare, 1979) i jako Alex, były tancerz stepujący i kelner w dużej paryskiej kawiarni z browarem w komediodramacie Claude’a Sauteta Kelner! (Garçon!, 1983). Przewodniczył jury konkursu głównego na 40. MFF w Cannes (1987).

Życie osobiste 22 grudnia 1951 zawarł związek małżeński z aktorką Simone Signoret, który trwał do jej śmierci w 1985. Małżonkowie wielokrotnie grali w filmach.

Na planie filmowym musicalu George’a Cukora Pokochajmy się (Let’s Make Love, 1960) romansował z Marilyn Monroe.

Z nieformalnego związku z Anne Fleurange miał córkę Aurore Annę Antonellę (ur. 6 października 1975) i ze swoją asystentką Carole Amiel miał syna Valentina (ur. 31 grudnia 1988).

W końcowych latach życia mieszkał w swoim domu w Prowansji.

Śmierć Zmarł na atak serca na planie filmu IP5, już po nakręceniu wszystkich scen. Ironią losu film ten opowiada o starszym człowieku, który również umiera na serce.

Został pochowany, obok wcześniej zmarłej żony, na paryskim cmentarzu Père Lachaise.

Filmografia (wybór) mały|W filmie Grand Prix z 1966 Les Portes de la Nuit (1946) Cena strachu (1953) La Grande Strada Azzurra (1957) Pokochajmy się (1960) Compartiment tueurs (1965) La Guerre est finie (1966) Grand Prix (1966) Vivre pour Vivre (1967) Z (1968) L’Aveu (1969) W kręgu zła (1970) Mania wielkości (1971) César et Rosalie (1972) Tout va Bien (1972) Stan oblężenia (1973) Vincent, François, Paul...Et les Autres (1974) Le Sauvage (1975) Le Fond de L’air Est Rouge (1977) I... jak Ikar (1979) Garçon! (1983) Jean de Florette (1986) Manon u źródeł (1986) IP5 (1991)

Nagrody i nominacje Rok Nagroda Kategoria Film Rezultat 1957 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Karlowych Warach Najlepszy aktor Czarownice z Salem (1957) Wygrana 1961 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor zagraniczny Pokochajmy się (1960) Nominacja 1962 Nagroda Emmy Znakomity występ w programie rozrywkowym lub muzycznym lub serialu Yves Montand na Broadwayu (1961) Nominacja 1973 David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny Cezar i Rozalia (1972) Wygrana 1976 Bambi Najlepszy film zagranicznyz Catherine Deneuve Samotnik (1975) Wygrana 1980Cezar Najlepszy aktor I... jak Ikar (1979) Nominacja 1984 Kelner! (1983) Nominacja 1988 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor pierwszoplanowy Jean de Florette (1986) Nominacja

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Francuscy aktorzy filmowi Kategoria:Francuscy aktorzy teatralni Kategoria:Francuscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Francuscy wokaliści Kategoria:Francuzi pochodzenia włoskiego Kategoria:Laureaci Nagrody David di Donatello Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu Kategoria:Włoscy aktorzy filmowi Kategoria:Włoscy aktorzy teatralni Kategoria:Włoscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 1991