Odbiornik radiokomunikacyjny – odbiornik radiowy (wyspecjalizowane urządzenie elektroniczne) przeznaczony do odbioru sygnałów i transmisji radiowych. Zazwyczaj bardzo rozbudowane (w porównaniu ze zwykłym domowym odbiornikiem radiowym), z wykorzystaniem najnowszych technologii i technik konstrukcyjnych, o bardzo szerokim zakresie pracy, z regulacją pasma w zależności od odbieranej emisji radiowej. Przystosowany do odbioru mowy, sygnałów telegraficznych kodu Morse’a, sygnałów telegraficznych dalekopisowych, telekopiowych, urządzeń transmisji danych i najnowszych emisji radiowych. Cechy odbiornika radiokomunikacyjnego thumb|Przykładowy odbiornik komunikacyjny wykorzystywany przez krótkofalowców, Yaesu FRG-7 szeroki zakres częstotliwości całe pasmo KF (1–30 MHz) całe pasmo UKF (30–60 MHz) wysoka stabilność częstotliwości heterodyn < 1 × 10-6 Hz/Hz wysoka czułość wejściowa, poniżej 1 μV liniowość charakterystyki toru odbiorczego (minimalizacja zniekształceń sygnału) wysoka selektywność (odporność na sygnały bliskie odbieranemu)
uzyskiwana przy zastosowaniu minimum 2 przemian częstotliwości wysoka odporność na zakłócenia elektromagnetyczne (od innych pobliskich urządzeń) odporność na fluktuacje odbieranego sygnału (zmiany jego poziomu) zdolność do zmiany fali na podstawie oceny odbieranej transmisji zmiana fali w jak najkrótszym czasie (rzędu mikrosekund) wyposażenie w układy wyjść dla różnych urządzeń peryferyjnych słuchawki teleksy (dalekopisy) telefaksy urządzenia telekopiowe urządzenia transmisji danych modemy komputerowe inne urządzenia specjalistyczne
Elementy składowe odbiornika radiokomunikacyjnego W skład odbiornika radiokomunikacyjnego wchodzą następujące elementy: antena odbiorcza – o odpowiedniej charakterystyce i zysku kierunkowym obwody wejściowe wzmacniacz wejściowy stopień I przemiany częstotliwości I mieszacz I przestrajana heterodyna wzmacniacz I częstotliwości pośredniej (możliwość zmiany szerokości pasma) stopień II przemiany II mieszacz II heterodyna (o stałej częstotliwości) wzmacniacz II częstotliwości pośredniej (możliwość zmiany szerokości pasma) układy demodulatorów dla różnych rodzajów emisji układy dopasowań (interfejsy) dla różnych urządzeń końcowych urządzenia końcowe (wymienione w punkcie poprzednim) elementy wspólne lub obejmujące swym działaniem kilka bloków układy wytwarzania wysoko stabilnych częstotliwości układy automatyki niwelujące powstałe w czasie niestabilności układy wysokostabilnych zasilaczy bloków odbiornika układy sygnalizacji i nadzoru układy zdalnego sterowania z innych urządzeń np. końcowych
Nieco historii z łączności wojskowej thumb|Odbiornik REV-251M
Wymieniono powyżej elementy składowe uniwersalnego odbiornika radiokomunikacyjnego. Odbiorniki przewidziane do konkretnych funkcji mogły mieć układ nieco uproszczony, na przykład możliwość pracy w ściśle określonych pasmach częstotliwości.
Najstarsze odbiorniki radiokomunikacyjne były urządzeniami wykonanymi w technice lampowej. Wiązała się z tym wielkość urządzenia. Przykładem w dziedzinie łączności wojskowej może tu być, oparty na technice generatorów kwarcowych i nadtonalnych, eksploatowany w latach 60–80 ubiegłego stulecia, strojony na podstawie tabeli ustawienia przełączników, odbiornik BERYL-2. Odbierał on tylko podstawowe emisje: telefoniczną i telegraficzne.
Wraz z rozwojem elektroniki wielkość odbiornika malała (dalej to były lampy elektronowe z początkami elementów półprzewodnikowych), ale rosły jego możliwości eksploatacyjne. Polepszały się parametry i wchodziły dotychczas nieużywane profesjonalnie emisje. Do eksploatacji w wojsku weszły odbiorniki: krótkofalowy R-155P i ultrakrótkofalowy R-155U, z możliwością automatycznego (jeszcze mechanicznego) strojenia, wysoką już stabilnością częstotliwości i niestosowanymi dotychczas emisjami jednowstęgowymi (SSB).
Sprzęt wojskowy zminiaturyzowało dopiero wejście układów scalonych i mikroprocesorów, czego egzemplifikacją jest odbiornik R-162P, produkcji rosyjskiej, i odbiornik REV-251M, produkcji węgierskiej.
Kategoria:Urządzenia telekomunikacyjne Kategoria:Odbiorniki radiowe (wojsko)