thumb|240px|Spiżowy falkonet z końca XVI wieku
Falkonet (półfalkon, sokolik) – niewielkie bezkomorowe działo o długiej lufie, rodzaj artyleryjskiej broni odprzodowej używanej w XVI i XVII wiekuWojsko, wojna broń. Leksykon PWN, dz. cyt., s. 89..
Opis i cechy thumb|240px|Żelazny falkonet XVII-wieczny Odlewane z brązu, mosiądzu, później z żelaza, było rodzajem kolubryny (tzw. oktawa kolubryna), strzelającej kulami o wagomiarze 1–3 funtów (kaliber 55–70 mm).
Jako działko okrętowe umieszczano je na burcie okrętu bądź na kasztelu (zazwyczaj na ruchomej, widlastej podstawie) i stosowano głównie podczas abordażu, do ostrzału na niewielką odległość kulami lub siekańcamiWłodzimierz Kwaśniewicz: 1000 słów o dawnej broni palnej. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1987, s. 55, ..
Na lądzie falkonetu używano jako lekkiego długolufowego działka polowego piechoty lub w artylerii fortecznej małych zameczków. Z lufą długości 28-40 kalibrów, przy ciężarze 5-10 cetnarów (pon. 300 – pon. 600 kg) przewożono je w 1-2-konnym zaprzęgu, a strzelano z niego ołowianymi bądź żelaznymi kulami o wagomiarze 2-3 funtów. W ówczesnej Polsce często nazywano je sokolikiem albo śmigownicą. Ze względu na zastosowanie broń ta w polskim słownictwie często mylona jest z działkiem relingowym, które było mniejsze, lecz spełniało identyczne zadania.
W powstaniu styczniowym Prawdopodobnie ostatni raz Polacy używali tego typu działa podczas powstania styczniowego. Stosowano dla niego wtedy polskie określenie śmigownica. Zachowały się wspomnienia Aleksandra Zdanowicza o wykorzystaniu takiej śmigownicy w dniu 24 lutego 1863 w trakcie bitwy pod Małogoszczem. Świadek opisuje użycie tej broni w następujący sposób (pisownia oryginalna):
Przypisy
Bibliografia Wojsko, wojna, broń. Leksykon PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 89, Mała encyklopedia wojskowa. T. 1 (A–J). Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967, s. 387
Linki zewnętrzne Strona poświęcona uzbrojeniu ze zdjęciem falkonetu (en) – dostęp: 20 lutego 2011
Kategoria:Historyczna broń palna Kategoria:Broń powstania styczniowego