Paralelizm kulturowy – proces równoległego formowania się podobnych elementów kultury (analogii kulturowych) przebiegający niezależnie na wzajemnie odizolowanych obszarach.
Ze względu na genezę rozróżnia się dwa typy paralelizmu kulturowego: Paralelizm filogenetyczny będący następstwem odległego, ale wspólnego dziedzictwa kulturowego. Paralelizm właściwy (niezależny) wynikający z oddziaływania na kulturę tych samych determinant.
Pod względem charakteru analogicznych zjawisk wyróżnia się: Prosty paralelizm kulturowy uzewnętrzniający się w podobieństwie poszczególnych wytworów lub ich kompleksów. Rozwojowy paralelizm kulturowy związany z ewolucją, a więc obejmujący nie tylko podobieństwa poszczególnych elementów, ale także zbieżności ich przemian, które przechodzą podobne etapy.
U podstaw paralelizmu kulturowego leży założenie o psychicznej jedności ludzkości, której rezultatem jest powstawanie podobnych albo wręcz tożsamych idei.
Bibliografia Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Z. Staszczak (red.), Warszawa-Poznań, 1987.
Kategoria:Socjologia kultury Kategoria:Etnologia i antropologia kulturowa