Rząd Narodowy Romualda Traugutta – naczelny organ władz powstania styczniowego od 17 października 1863 do 20 kwietnia 1864.
Utworzenie Po aresztowaniu naczelnika miasta Warszawy, Józefa Piotrowskiego władze powstańcze zagrożone zostały dekonspiracją. W związku z tym Franciszek Dobrowolski, przewodniczący Rządu Narodowego wezwał Romualda Traugutta do utworzenia rządu w nowym składzie. Ten 17 października powołał nowy Rząd Narodowy, oświadczając członkom poprzedniego, że tym samym przestają być Rządem NarodowymStefan Kieniewicz, Andrzej Zahorski, Władysław Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992, s. 397..
Działalność Traugutt utrzymał rozporządzenie poprzedniego rządu o scaleniu administracji na szczeblu województw. 22 grudnia wydał dekret ustanawiający oddzielną gałąź władzy administracyjno-sądowej, mającą dopilnować przeprowadzenia uwłaszczenia chłopówIbidem, s. 399..
Reforma wojskowa Rozkaz Rządu Narodowego z 15 grudnia ujednolicił strukturę powstańczych sił zbrojnych. Piechota miała od tej chwili składać się z batalionów, kawaleria ze szwadronów. 4 bataliony lub szwadrony składały pułk. 3 pułki piechoty i jeden kawalerii dywizję (teoretycznie w sile 6500 ludzi). Pułki miały nosić nazwy odpowiednich powiatów, dywizje województw. Dwie lub więcej dywizji składało korpus. Wydział Wojny powołał 4 korpusy: I. Michała Heydenreicha operujący w Lubelskiem i na Podlasiu, II. Józefa Hauke-Bosaka, operujący w Sandomierskiem, Kieleckiem i Kaliskiem, III. Jana Koziełła-Poklewskiego w Augustowskiem. IV. korpus pozostawiono podzielony na dwie komendy: mazowiecką i płocką.
Upadek Rząd zaprzestał formalnie działalności po 20 kwietnia 1864 po aresztowaniu Romualda Traugutta przez policję rosyjską. W kwietniu dysponujący dokumentami i pieczęciami powstańczymi Bronisław Brzeziński powołał nowy Rząd Narodowy.
Skład Romuald Traugutt (nieformalnie dyktator), dyrektor Wydziału Spraw Zagranicznych Marian Karol Dubiecki, sekretarz Rusi Włodzimierz Aleksander Dybek, dyrektor Wydziału Spraw Wewnętrznych Józef Gałęzowski, dyrektor Wydziału Wojny do 20 kwietnia 1864 Józef Kajetan Janowski, sekretarz stanu do 12 kwietnia 1864 Eugeniusz Dębiński-Kaczkowski, dyrektor Wydziału Wojny do końca października 1863 Henryk Krajewski, dyrektor Wydziału Spraw Zagranicznych, od 6 grudnia 1863 Rafał Krajewski, dyrektor Wydziału Spraw Wewnętrznych do 11 marca 1864 Stanisław Krzemiński, dyrektor Wydziału Prasy do 8 grudnia 1863 Adolf Pieńkowski, dyrektor Wydziału Policji, do 4 lutego 1864 Wacław Przybylski, p.o. dyrektora Wydziału Spraw Zagranicznych, do 6 grudnia 1863, sekretarz Litwy Władysław Sabowski, dyrektor Wydziału Prasy Józef Toczyski, dyrektor Wydziału Skarbu, od listopada 1863 Henryk Wohl, dyrektor Wydziału Skarbu, do listopada 1863
Przypisy
Bibliografia Andrzej Biernat, Ireneusz Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003. Stefan Kieniewicz, Andrzej Zahorski, Władysław Zajewski, Trzy powstania narodowe, Warszawa 1992.
Kategoria:Rządy powstania styczniowego Kategoria:Romuald Traugutt