Przygiełka brunatna (Rhynchospora fusca (L.) W.T. Aiton) – gatunek roślin z rodziny ciborowatych (Cyperaceae).
Rozmieszczenie geograficzne Przygiełka brunatna jest gatunkiem atlantyckim występującym w północno-wschodniej Ameryce Północnej, w zachodniej, środkowej i północnej Europie. Przez Polskę biegnie południowa granica zasięgu tego gatunku. Notowana była w kraju na ok. 60 rozproszonych stanowiskach: Pomorze, Wielkopolska, Śląsk, Roztocze, Kotlina Sandomierska, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Podkarpacie, Wyżyna Lubelska i Polesie. Po 1980 r. potwierdzonych zostało 13 stanowisk na: Pomorzu, Dolnym Śląsku, Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżynie Śląskiej. W czerwcu 2002 r. na Pojezierzu Kaszubskim w pobliżu miejscowości Tuchom (54°25′00″N, 18°21′30″E) stwierdzone zostało nowe stanowisko gatunku, zlokalizowane na torfowisku wysokim, położonym na południe od Jeziora Tuchomskiego.
Morfologia thumb|left|200px|Pokrój Łodyga Do 35 cm wysokości. Liście Wąskie, szorstkie na brzegu. Kwiaty Zebrane w kłosy, te z kolei zebrane w główkę. Podsadka znacznie dłuższa od dolnego kłosa. Przysadki żółtobrunatne. Okwiat złożony z 5-6 szczecinekSzafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.. Owoc Kasztanowy orzeszek.
Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Gatunek preferuje siedliska oligotroficzne i kwaśne o dużej wilgotności. Rośnie na torfowiskach przejściowych i wysokich, wilgotnych wrzosowiskach i obrzeżach jezior, w zagłębieniach między wydmami. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Liczba chromosomów 2n=32. Gatunek charakterystyczny zespołu Rhynchosporetum albae.
Zagrożenia i ochrona Gatunek umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) w grupie wymierających, krytycznie zagrożonych (kategoria zagrożenia E). W wydaniu z 2016 roku gatunek otrzymał kategorię EN (zagrożony). Także do kategorii EN zaliczony był w Polskiej czerwonej księdze roślin (2001). W wydaniu z 2014 roku otrzymał kategorię VU (narażony).
Gatunek objęty jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2004 roku – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 stycznia 2012 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
Przypisy
Kategoria:Ciborowate Kategoria:Rośliny chronione