Solaris (ros. Солярис, Solaris) – radziecki film fantastycznonaukowy zrealizowany w 1972 roku przez Andrieja Tarkowskiego, na podstawie powieści Stanisława Lema pod tym samym tytułem. Zdjęcia kręcono m.in. w Zwienigorodzie i w Tokio.
Film był nominowany do Złotej Palmy na Festiwalu Filmowym w Cannes w 1972 r., zdobywca nagrody FIPRESCI i Grand Prize of the Jury na tym samym festiwalu.
Fabuła Bohater, Kris Kelvin, wyrusza w kosmos, niosąc w sobie poczucie winy za samobójczą śmierć żony, Hari. Obcy byt – myślący ocean na planecie Solaris – materializuje najskrytsze myśli ludzi przebywających na stacji kosmicznej. Ożywia także Hari, która staje się żywym wyrzutem sumienia dla Krisa. Kontakt z fantomem żony staje się dla bohatera swoistą pokutą. W końcu następuje oczyszczenie i kosmonauta wraca na Ziemię.
Film jest luźną adaptacją jednej z najsłynniejszych powieści Stanisława Lema, skupiającą się na psychologii postaci, toteż w zasadzie trudno go zaliczyć do utworów fantastycznonaukowych sensu stricto. Autor porusza tu problemy moralne, które nadają mu raczej rangę traktatu filozoficznego o uniwersalnym przesłaniu. Inaczej niż w pierwowzorze Lema tematem filmu jest rodzaj ludzki stający w obliczu nieskończonego, niebezpiecznego i obcego Wszechświata, zaś ludzie są tu pokazani jako grzeszne istoty, którym obca planeta penetruje sumienia, czyniąc kontakt namiastką Sądu Ostatecznego.
Recepcja Stanisław Lem negatywnie ocenił tę ekranizację (archiwum), mówiąc, że Tarkowski „nie nakręcił Solaris tylko Zbrodnię i karę”. Pisarz nigdy filmu nie obejrzał w całości.
Film niektórzy odczytywali jako rosyjską odpowiedź na 2001: Odyseję kosmiczną Stanleya Kubricka, jednak z innym przesłaniem: ostrzeżeniem przed technologicznym, odhumanizowanym światem.
Obsada Donatas Banionis Natalja Bondarczuk Jüri Järvet Anatolij Sołonicyn Nikołaj Grińko jako ojciec Krisa Władisław Dworżecki Sos Sarkisjan Olga Barnet jako matka Krisa Julian Siemionow
Nagrody 1972: Nagroda Specjalna Jury oraz Prix Interfilm na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes 1972: Statuetka Don Kichota (Nagroda Międzynarodowej Federacji Klubów Filmowych - FICC) na XVIII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach Źródło:Edward Pawlak, Barbara Pełka, Film radziecki w Polsce, Warszawa 1985, s. 246
Zobacz też Solaris (film 2002)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Radzieckie filmy fantastycznonaukowe Kategoria:Radzieckie filmy z 1972 roku Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Stanisława Lema Kategoria:Filmy w reżyserii Andrieja Tarkowskiego Kategoria:Filmy kręcone w Tokio Kategoria:Filmy kręcone w Zwienigorodzie Kategoria:Filmy nagrodzone Grand Prix Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes Kategoria:Filmy fantastyczne z 1972 roku Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w kosmosie