thumb|240px|right|Patena płocka, Agafia u góry po lewej Agafia, pol. Agata, (ur. między 1190 a 1195, zm. po 2 czerwca 1248) – księżna mazowiecka z dynastii Rurykowiczów, żona księcia Konrada I Mazowieckiego.
Życiorys Była córką Światosława (Adriana) Igorowicza, księcia Nowogrodu Siewierskiego, syna Igora, bohatera eposu pt. Słowo o wyprawie Igora. W 1207 przybyła do Polski i została żoną księcia mazowieckiego Konrada I z dynastii Piastów. W związku małżeńskim z księciem Konradem urodziła dziewięcioro dzieci - pięciu synów i cztery córkiMarek Urbański, Poczet królów i książąt polskich. Warszawa 2005, s.116.. (wg niektórych hipotez Agafia i Konrad I doczekali się aż siedemnaściorga dzieci). Z imienia znani sąDane dotyczące potomstwa za: K. Jasiński, Rodowód Piastów małopolskich i kujawskich, Poznań–Wrocław 2001, s. 49-94.: Bolesław I – książę mazowiecki Kazimierz I – książę kujawski, ojciec Leszka Czarnego oraz Władysława Łokietka Siemowit I – książę mazowiecki Eudoksja – małżonka hrabiego Breny Dytryka I Ludmiła – być może norbertanka w Płocku Siemomysł Salomea – prawdopodobnie klaryska w Skale Judyta – małżonka Mieszka II Otyłego, a następnie Henryka III Białego Dubrawka – małżonka Wasylka Romanowicza, księcia wołyńskiego Mieszko – zmarły we wczesnym dzieciństwie
Kilka lat po przybyciu Agafii do Polski wybuchł gwałtowny spór między jej ojcem a bojarami halickimi, których poparł jej szwagier Leszek Biały. Rycerstwo polskie i węgierskie zdobyło i splądrowało Halicz, a księcia Światosława oraz jego braci Romana i Rościsława powieszono. Wojna zakończyła się traktatem spiskim.
.
W 1239 para książęca została obłożona klątwą kościelną. , kanclerz Konrada i dawny wychowawca Kazimierza, książę mazowiecki nakazał uwięzienie Czapli. Po śmierci w wyniku tortur (na tzw. „koniu”) jego ciało zostało powieszone w Płocku na widok publicznyMarcin Spórna, Piotr Wierzbicki, Słownik władców Polski i pretendentów do tronu polskiego. Kraków 2003, s. 10.. Dalszy bieg zdarzeń Jan Długosz relacjonuje następująco:
„A kiedy zmarł i zdjęto go z pierwszej szubienicy i kilku braci dominikanów wiozło zdjętego do miasta, żeby go pochować, rozwścieczona księżna Agafia, spragniona krwi kapłańskiej, jak druga Jezabel, odebrała go im, kazała złożyć na wóz ciągnięty przez dwa woły i powiesić na nowo, na drugiej przygotowanej umyślnie szubienicy, koło kościoła św. Benedykta nad Wisłą, od strony katedry płockiej, aby był tak odstraszającym jak i haniebnym widowiskiem“.
Wieść o zabójstwie rozeszła się szerokim echem po kraju. Konrad został za nie obłożony przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Pełkę klątwą, a cała diecezja interdyktem. W mazowieckich kościołach umilkły dzwony, zaprzestano odprawiania kościelnych pogrzebów, ślubów i mszy św. W obawie o utratę tronu para książęca odbyła pokutę i odkupiła winę nadając archidiecezji gnieźnieńskiej Łowicz.
Wg innej wersji Czapla przypłacił życiem konflikt na tle majątkowym zaistniały między księciem z kapitułą płocką.
Genealogia
Igor Światosławowiczur. 2 IV 1151 zm. 29 XII 1202 Eufrozynaur. ? zm. ? Ruryk II Wasyl Rościsławowiczur. ? zm. 1215 Annaur. ? zm. ? Światosław (Andrzej) Igorowiczur. 1177 zm. IX 1212 Jarosława Rurykównaur. ?zm. ?
Konrad I mazowiecki ur. 1187–1188 zm. 31 VIII 1247 OO 1207–1210Agafia Światosławówna(ur. 1190–1195zm. 2 XI ok. 1252) Bolesław Iur. ok. 1210 zm. prawd. 17 IV 1248–7 IV 1249 Kazimierz Iur. 1210–1213 zm. 14 XII 1267 Siemowit Iur. 1213–1216 zm. 24 VI 1262 Eudoksjaur. prawd. 1215–1225 zm. po ok. 1240 Ludmiłaur. przed 1225 zm. ? Siemomysłur. 1216–4 VII 1228 zm. 10 VII–18 IX 1241 Salomeaur. 1220–1225 zm. być może po 30 VIII 1268 Judytaur. 1222–1227 zm. 4 XII 1257–1263 Dubrawkaur. ok. 1230 zm. prawd. po 2 X 1265 Mieszkour. przed lub 1235 zm. przed lub 1237
Przypisy
Bibliografia Budrewicz T., Wielka historia Polski, t. XI A-J, Wydawnictwo Pinnex, , tu hasło Agafia, s. 10. Grabowski J., Dynastia Piastów mazowieckich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2012, , s. 431–432.
Literatura uzupełniająca Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .
Kategoria:Ekskomunikowani przez Kościół katolicki Kategoria:Rurykowicze Kategoria:Urodzeni w XII wieku Kategoria:Zmarli w XIII wieku Kategoria:Żony polskich książąt Kategoria:Żony władców Polski