Lionel Jospin (wym. []; ur. 12 lipca 1937 w Meudon, zm. 22 marca 2026) – francuski polityk, parlamentarzysta krajowy, eurodeputowany II kadencji, minister, dwukrotnie pierwszy sekretarz Partii Socjalistycznej (1981–1988, 1995–1997), od 1997 do 2002 premier Francji, kandydat na urząd prezydenta Francji w 1995 i 2002.

Życiorys Kształcił się w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu oraz w École nationale d’administration. W latach 1965–1970 pracował w ministerstwie spraw zagranicznych, zajmując się kwestiami współpracy zagranicznej. Od 1970 do 1981 pracował jako wykładowca ekonomii na Université Paris-Sud.

Działał w trockistowskim ugrupowaniu . W 1971, wkrótce po objęciu stanowiska wykładowcy ekonomii na Université Paris-Dauphine, wstąpił do Partii Socjalistycznej. W 1973 został członkiem biura wykonawczego, obejmując funkcję jednego z sekretarzy krajowych. Pełnił ją do 1981 (odpowiadając za różne działy). W latach 1977–1986 zasiadał w paryskiej radzie miejskiej.

W 1981 został pierwszym sekretarzem Partii Socjalistycznej, zastępując wybranego na urząd prezydenta François Mitterranda. Ugrupowaniem kierował do 1988. W latach 1981–1988 był również posłem do Zgromadzenia Narodowego, początkowo reprezentował Paryż, a od 1986 Górną Garonnę. Od 1984 do 1988 sprawował mandat eurodeputowanego II kadencji.

W 1988 zrezygnował z obu mandatów poselskich (w parlamencie krajowym i w PE) w związku z powołaniem w skład rządu. W maju tegoż roku został ministrem stanu oraz ministrem edukacji narodowej, nauki i sportu w pierwszym rządzie Michela Rocarda. W jego drugim gabinecie od czerwca 1988 otrzymał zbliżony zakres obowiązków (z wyjątkiem spraw nauki, w miejsce której przydzielono mu sprawy młodzieży). Pozostał także w utworzonym w maju 1991 rządzie Édith Cresson, w którym do kwietnia 1992 sprawował urząd ministra stanu i ministra edukacji narodowej. Działał w dalszym ciągu w samorządzie jako radny departamentu Górna Garonna (1988–2002) i regionu Midi-Pireneje (1992–1997). W 1993 przegrał w swoim okręgu wybory parlamentarne z kandydatem centrystów i gaullistów .

W 1995 był kandydatem socjalistów w wyborach prezydenckich. Postrzegany był jako polityk mało charyzmatyczny i zachowawczy. W pierwszej turze uzyskał najwięcej głosów (23,3%). Zwycięzcą wyborów okazał się jednak Jacques Chirac, przedstawiciel Zgromadzenia na rzecz Republiki, którego poparło w drugiej turze 52,6% głosujących. Pomimo porażki Lionel Jospin awansował w partyjnej strukturze – w tym samym roku objął ponownie funkcję pierwszego sekretarza PS, stanowisko to zajmował do 1997. W ponownie został wybrany do niższej izby francuskiego parlamentu, a socjaliści i ich sojusznicy (w tym komuniści i zieloni) uzyskali większość w Zgromadzeniu Narodowym XI kadencji.

3 czerwca 1997 Lionel Jospin objął urząd premiera Francji. Jego lewicowy rząd funkcjonował w ramach koabitacji z centroprawicowym prezydentem. Przewodniczył rządowi w okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej oraz niskiej inflacji. Jego gabinet przeprowadził reformy systemu opieki społecznej, reformy wprowadzające 35-godzinny tydzień pracy, zmiany w ubezpieczeniach zdrowotnych i instytucję rejestrowanych związków partnerskich, złagodził politykę imigracyjną oraz w 2001 wprowadził szeroką reformę podatkową, która obniżyła obciążenia fiskalne, zwłaszcza dla osób o niższych dochodach. Za jego urzędowania przyjęto we Francji wspólną europejską walutę euro.

W 2002 ponownie kandydował w wyborach prezydenckich, zajmując w pierwszej turze głosowania trzecie miejsce z wynikiem 16,2% głosów. Wyprzedzili go ubiegający się o reelekcję Jacques Chirac (19,9%) i przywódca skrajnie prawicowego Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pen (16,9%). Lionel Jospin po porażce zapowiedział swoją dymisję i ogłosił wycofanie się z bieżącej polityki. Na stanowisku premiera urzędował do 6 maja 2002 – dzień po drugiej turze wyborów prezydenckich, w których ponownie zwyciężył Jacques Chirac, na czele nowego gabinetu stanął Jean-Pierre Raffarin.

W 2007 wsparł publicznie prezydencką kandydaturę Ségolène Royal, a w 2012 stanął na czele powołanej przez François Hollande’a rady doradczej do spraw reformy życia publicznego. W 2014 przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Claude Bartolone powołał go w skład Rady Konstytucyjnej, zasiadał w tym gremium od stycznia 2015 do marca 2019.

Odznaczenia Krzyż Wielki Legii Honorowej (2016) Wielki Oficer Legii Honorowej (2008) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Zasługi (1997) Komandor Orderu Palm Akademickich (1988) Krzyż Wielki Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa, 1998) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, 2000)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 2000 r. o nadaniu orderów ().

Skład rządu Lionela Jospina premier: Lionel Jospin minister zatrudnienia i solidarności: Martine Aubry (do października 2000), Elisabeth Guigou (od października 2000) minister sprawiedliwości: Elisabeth Guigou (do października 2000), Marylise Lebranchu (od października 2000) minister edukacji narodowej, badań naukowych i technologii: Claude Allègre (do marca 2000) minister edukacji narodowej: Jack Lang (od marca 2000) minister spraw wewnętrznych: Jean-Pierre Chevènement (do sierpnia 2000, od września do grudnia 1998 zastępował go Jean-Jack Queyranne), Daniel Vaillant (od sierpnia 2000) minister spraw zagranicznych: Hubert Védrine minister gospodarki, finansów i przemysłu: Dominique Strauss-Kahn (do listopada 1999), Christian Sautter (od listopada 1999 do marca 2000), Laurent Fabius (od marca 2000) minister obrony: Alain Richard minister zaopatrzenia, transportu i mieszkalnictwa: Jean-Claude Gayssot minister kultury i komunikacji: Catherine Trautmann (do marca 2000), Catherine Tasca (od marca 2000) minister rolnictwa i rybołówstwa: Louis Le Pensec (do października 1998), Jean Glavany (od października 1998 do lutego 2002), François Patriat (od lutego 2002) minister środowiska i planowania regionalnego: Dominique Voynet (do lipca 2001), Yves Cochet (od lipca 2001) minister ds. kontaktów z parlamentem: Daniel Vaillant (do sierpnia 2000), Jean-Jack Queyranne (od sierpnia 2000) minister ds. służb publicznych, reformy administracji i decentralizacji: Emile Zuccarelli (do marca 2000) minister ds. służb publicznych i reformy administracji: Michel Sapin (od marca 2000) minister ds. młodzieży i sportu: Marie-George Buffet minister ds. badań naukowych: Roger-Gérard Schwartzenberg (od marca 2000) ministrowie delegowani (ministres délégués): Pierre Moscovici, Ségolène Royal, Claude Bartolone (od marca 1998), Charles Josselin (od lutego 1998), Jean-Luc Mélenchon (od marca 2000), Bernard Kouchner (od lutego 2001), (od lutego 2002)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci École nationale d’administration w Paryżu Kategoria:Francuscy ministrowie edukacji Kategoria:Francuscy ministrowie (V Republika) Kategoria:Francuscy parlamentarzyści (V Republika) Kategoria:Francuscy posłowie do Parlamentu Europejskiego II kadencji Kategoria:Francuscy samorządowcy Kategoria:Kandydaci na urząd prezydenta Francji Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina Kategoria:Politycy Partii Socjalistycznej (Francja) Kategoria:Premierzy Francji Kategoria:Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 2026