mały|Samolot pasażerski Airbus A380 Samolot – załogowy bądź bezzałogowy statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki sile nośnej wytwarzanej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach, względem statku skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Wyróżnia się dwa rodzaje napędów: śmigłowy, w którym moment obrotowy silnika zamieniany jest na ciąg za pomocą śmigła; do takiego napędu stosuje się silniki tłokowe lub turbinowe, odrzutowy, w którym ciąg wytwarzany jest bezpośrednio w silniku; zwykle stosuje się silniki turboodrzutowe, silniki rakietowe wykorzystywane są głównie w konstrukcjach eksperymentalnych lub jako napęd pomocniczy przy starcie.

Historia samolotu mały|Samolot braci Wright podczas pierwszego lotu mały|Dwupłatowiec Focke-Wulf Fw 44 mały|Samolot pożarniczy Bombardier 415 Ludzie od niepamiętnych czasów marzyli o lataniu. Na podstawie obserwacji ptaków Leonardo da Vinci (1452–1519) zaprojektował pierwszą lotnię. Pionierzy latania, tacy jak Niemiec Otto Lilienthal (1848–1896), udowodnili, że szybowiec może wynieść człowieka w powietrze.

Pod koniec XIX w. wielu wynalazców próbowało skonstruować samolot, czyli szybowiec z napędem. Udało się to dwóm Amerykanom braciom Orville’owi (1871–1948) i Wilburowi (1867–1912) Wrightom, którzy zbudowali samolot poruszany silnikiem tłokowym i w 1903 roku dokonali pierwszego kontrolowanego przelotu. Trwał on 12 sekund. Tego samego dnia bracia dokonali kolejnych trzech przelotów, w których samolot przeleciał 270 metrów, a najdłuższy lot trwał 59 sekund. Ten rok uznaje się za początek ery samolotów. Bracia Wright nie byli jednak pierwszymi, którzy zasłużyli się na polu budowy samolotów. Pierwszym człowiekiem, o którym można powiedzieć, że podróżował na pokładzie samolotu, był Clément Ader (1841–1925), który wzniósł się maszyną napędzaną silnikiem parowym.

Pierwsze prace nad silnikiem odrzutowym prowadzono w latach 30. XX wieku. Silniki tłokowe okazały się niezbyt przydatne przy dużych prędkościach oraz na znacznych wysokościach, gdzie powietrze jest rozrzedzone. Potrzebny był nowy typ silnika. Już w latach 30. XX w. brytyjski inżynier Frank Whittle (1907–1996) opatentował projekt silnika odrzutowego, ale pierwszym odrzutowcem był niemiecki Heinkel He 178, poddany próbom w 1939 roku. Brytyjskie i amerykańskie odrzutowce pojawiły się niedługo potem, w czasie drugiej wojny światowej. Dzisiejsze tego typu samoloty mogą pokonać barierę prędkości dźwiękuEncyklopedia pytań i odpowiedzi (Brian Williams)..

Polską nazwę „samolot” wprowadził Władysław Umiński, używając jej po raz pierwszy w swojej powieści Samolotem naokoło świata z 1911.

Cechy konstrukcyjne samolotów mały mały|Elementy konstrukcji na przykładzie samolotu PZL-104 Wilga Ogólne określenie charakterystycznych rozwiązań zastosowanych przy budowie określonego samolotu. Mogą dotyczyć między innymi: liczby płatów – są to samoloty: jednopłatowe, półtorapłatowe, dwupłatowe, trójpłatowe;

umocowania na kadłubie głównego płatu – są to samoloty: dolnopłaty, średniopłaty, górnopłaty – specjalną odmianą górnopłatu jest płat Puławskiego polskiej konstrukcji; liczby zamontowanych silników – są to samoloty: jednosilnikowe, wielosilnikowe: dwusilnikowe, trójsilnikowe, czterosilnikowe ...;

liczby kadłubów – są to samoloty: jednokadłubowe, dwukadłubowe (tzw. latająca rama, belkowiec), bezkadłubowe (tzw. latające skrzydło – rzadko spotykane); umocowania płatu – są to samoloty: wolnonośne, zastrzałowe; rodzaju podwozia – są to samoloty: z podwoziem stałym, z podwoziem chowanym; przeznaczenia: towarowe, pasażerskie, cywilne, osobiste, turystyczne, rozpoznawcze, patrolowe, poszukiwania okrętów podwodnych, szturmowe, walki radioelektronicznej, szkolno-treningowe, sportowe, rekordowe, ratownicze, sanitarne, transportowe, bombowe, myśliwskie: myśliwce bombardujące, myśliwce przechwytujące, myśliwce przewagi powietrznej, myśliwce dzienne, myśliwce nocne, myśliwce wielozadaniowe; wielozadaniowe samoloty bojowe, samoloty zwalczania okrętów podwodnych; thumb|Samolot bezzałogowy MQ-4C Triton sposobu prowadzenia – są to samoloty: załogowe, bezzałogowe; sposobu startu i lądowania: konwencjonalnego startu i lądowania, krótkiego startu i lądowania, krótkiego startu i pionowego lądowania, pionowego startu i lądowania, pionowego startu i konwencjonalnego lądowania, pionowego lub krótkiego startu i lądowania, startu katapultowego i lądowania konwencjonalnego lub krótkiego, lądowania z użyciem linii hamujących, startu wspomaganego katapultą, startu wspomaganego dodatkowym silnikiem odrzutowym, startu wspomaganego rakietą startową, samoloty wystrzeliwane z wyrzutni.

Zobacz też

Przypisy

Bibliografia