Marcjan Aleksander Ogiński (ur. 1632, zm. 26 stycznia 1690 w Obowie pod Trokami) – kniaź, kanclerz wielki litewski od 15 maja 1684, wojewoda trocki od 1670, krajczy wielki litewski od 1665, stolnik wielki litewski od 1661, podstoli wielki litewski od 1659, cześnik wielki litewski od 1654, chorąży trocki od 1654, stolnik trocki od 1647, pułkownik wojsk litewskich, dyrektor trockiego sejmiku relacyjnego 1679 rokuAndrzej B. Zakrzewski, Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI-XVIII w. - ustrój i funkcjonowanie : sejmik trocki, Warszawa 2000, s. 222..
Życiorys Syn kasztelana trockiego Aleksandra (zm. 1667), ostatniego prawosławnego senatora. Studiował w Akademii Krakowskiej, w 1651 roku rozpoczął służbę wojskową, gdzie został mianowany chorążym trockim, a następnie pułkownikiem królewskim. Uczestniczył w działaniach wojennych w 1657 roku przeciw Jerzemu II Rakoczemu. Odznaczył się osiągnięciami w działaniach przeciwko Szwedom, za co otrzymał nagrody.
Poseł nieznanego sejmiku na sejm nadzwyczajny 1653 roku, poseł sejmiku trockiego na sejm 1661 roku, sejm 1664/1665 roku, drugi sejm 1666 roku, sejm nadzwyczajny 1668 roku, sejm zwyczajny abdykacyjny 1668 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 391..
Jako poseł na sejm 1661 roku był delegatem na Trybunał Skarbowy Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 371.. Poseł sejmiku trockiego powiatu trockiego na sejm jesienny 1666 rokuPaweł Krakowiak, Dwa Sejmy w 1666 roku, Toruń 2010, s. 490.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego z województwa trockiego w 1669 rokuSvffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Zgodnie na Naiaśnieyßego Michała Korybvtha, Obranego Krola Polskiego [....] Dnia dziewiętnastego Czerwca, Roku 1669, [b.n.s], jako deputat podpisał jego pacta conventaPorzadek na seymie walnym electiey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu elekcyey należące vchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego tysiąc sześćset sześćdziesiąt dziewiątego dnia wtorego miesiąca maia. [b.n.s]. Był członkiem konfederacji kobryńskiej wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1672 rokuLeszek A, Wierzbicki, Akt konfederacji wojska litewskiego zawiązanej w Kobryniu 22 listopada 1672 roku, w: Res Historica, t. 21, Lublin 2005, s. 137.. Był deputatem z Senatu do Rady Wojennej przy królu w 1673 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 64.. W czasie elekcji 1674 roku popierał do korony polskiej cara Rosji Aleksego MichajłowiczaKrystyn Matwijowski, Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wrocław 1976, s. 18.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 15 stycznia 1674 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 129.. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa trockiego w 1674 rokuVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 151., podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia., s. 28..
Porzucił w 1669 prawosławie dla katolicyzmu. Sprowadził dominikanów do Trok w 1678.
Był fundatorem kolegium jezuitów w MińskuEustachy Antoni Iwanowski, Pamiątki polskie z różnych czasów, Kraków 1882, T.2, s. 40..
Marcjan Aleksander Ogiński być może jest sportretowany na obrazie Rembrandta Polski jeździec. Obraz został namalowany w czasie, gdy przebywał on na studiach w Niderlandach. Sugeruje się, że Ogiński zlecił namalowanie portretu tuż przed jego powrotem do Polski do jego macierzystego pułku w związku z potopem szwedzkimZygulski, Jr., Zdzislaw, Further Battles for the Lisowczyk (Polish Rider) by Rembrandt, JSTOR, Vol. 21, No. 41. (2000), pp. 197-205..
W 1687 podpisał akt spisku przeciwko królowi w Warszawie. Jednak schorowany przyznał się do winy, wydał swoich wspólników i wycofał się z życia politycznego. Zmarł w 1690 roku nie pozostawiając po sobie potomka.
Bibliografia Jan Władysław Poczobut Odlanicki, Pamiętnik, Warszawa 1987 Biografia w iPSB
Przypisy
Kategoria:Cześnicy wielcy litewscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1674 Kategoria:Członkowie Rady Wojennej przy królu w 1673 Kategoria:Deputaci do paktów konwentów Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo trockie) Kategoria:Fundatorzy uczelni jezuickich I Rzeczypospolitej Kategoria:Kanclerze wielcy litewscy Kategoria:Konfederaci kobryńscy Kategoria:Krajczowie wielcy litewscy Kategoria:Marszałkowie sejmikowi (województwo trockie) Marcjan Aleksander Ogiński Kategoria:Podstolowie wielcy litewscy Kategoria:Posłowie deputaci Trybunału Skarbowego Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1653 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1661 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1666 (II) Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny abdykacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat trocki) Kategoria:Pułkownicy armii Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Stolnicy wielcy litewscy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana III Sobieskiego Kategoria:Szlachta prawosławna w Polsce konwertowana na katolicyzm Kategoria:Urodzeni w 1632 Kategoria:Wojewodowie troccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1690