Linia kolejowa nr 3 Warszawa Zachodnia – Kunowice – zelektryfikowana, w większości dwutorowa, magistralna linia kolejowa o znaczeniu państwowym, łącząca stację Warszawa Zachodnia z Granicą Państwa.

Linia stanowi drugą co do długości linię kolejową w Polsce (krótsza o 17,889 km od linii kolejowej nr 131 Chorzów Batory – Tczew) oraz fragment międzynarodowego kolejowego ciągu transportowego E 20 Oostende – Władywostok.

Przebieg Tor parzysty linii rozpoczyna się na rozjeździe 10 na stacji Warszawa Zachodnia i w tym miejscu styka się z linią kolejową Warszawa Zachodnia – Terespol. Dalej biegnie przez peron 5 torem 6 na podanej stacjiLinia kolejowa nr 3 Warszawa Zachodnia – Kunowice, semaforek.kolej.org.pl.; później od linii odgałęzia się linia kolejowa Warszawa Zachodnia – Warszawa Czyste T201,2S, która przechodzi pod linią. Następnie linia jedzie pod wiaduktem linii kolejowej Warszawa Zachodnia – Kraków Główny, nad torem linii kolejowej Warszawa Zachodnia – Grodzisk Mazowiecki i od tego momentu znajduje się między torami linii nr 447.

Linia przechodzi przez peron 2 torem 2Ł na przystanku Warszawa Włochy, a na rozjeździe 21 bieg rozpoczyna tor nieparzysty linii – od tego miejsca linia jest dwutorowa. Tor parzysty wraz z linią kolejową Warszawa Włochy – Warszawa Włochy T3Ł przechodzi nad torem linii nr 447 oraz linią kolejową Warszawa Zachodnia – Katowice i spotyka się z torem nieparzystym – odtąd tory biegną równolegle, obok siebie.

Między przystankami Warszawa Ursus Północny i Warszawa Gołąbki linia przebiega wiaduktem nad linią kolejową Warszawa Główna Towarowa – Józefinów oraz torem linii kolejowej Warszawa Główna Towarowa – Warszawa Gołąbki. Następnie przechodzi pod fragmentem ekspresowej obwodnicy Warszawy, dalej przez Ożarów Mazowiecki, Płochocin, Błonie, Sochaczew, a na stacji Bednary odgałęzia się linia kolejowa Bednary – Łódź Kaliska. Potem biegnie przez peron 1 na stacji Łowicz Główny, gdzie dochodzą linia kolejowa Łowicz Główny ŁG1 – Łowicz Przedmieście oraz linia kolejowa Skierniewice – Łowicz Główny, by później przejść nad Bzurą i pod Autostradą Bursztynową do peronu 2 na stacji Kutno, gdzie styka się z linią kolejową Łódź Widzew – Kutno, linią kolejową Kutno – Piła Główna oraz linią kolejową Kutno – Brodnica.

Od Kutna linia dochodzi do posterunku odgałęźnego Zamków, skąd odgałęziają się linia kolejowa Zamków – Borysławice oraz linia kolejowa Ponętów – Zamków; dalej biegnie pod wiaduktem linii kolejowej Chorzów Batory – Tczew i dociera do stacji Barłogi, gdzie spotyka się z linią kolejową Barłogi – Borysławice oraz linią kolejową Ponętów – Barłogi. Potem przebiega przez Kłodawę, Koło, Konin i Strzałkowo do posterunku odgałęźnego Sokołowo Wrzesińskie, skąd odchodzi linia kolejowa Sokołowo Wrzesińskie – Września. Dalej biegnie wiaduktem nad linią kolejową Oleśnica – Chojnice, a na stacji Podstolice styka się z linią kolejową Września – Podstolice. Podane linie są eksploatowane przez pociągi podmiejskie i dalekobieżne w celu dojazdu do stacji Września.

Linia przebiega przez Neklę, następnie pod wschodnią obwodnicą Poznania, po czym przez Kostrzyn do Swarzędza, gdzie odgałęzia się linia kolejowa Swarzędz – Poznań Starołęka wschodząca w skład Towarowej Obwodnicy Poznania. Na wysokości posterunku odgałęźnego Poznań Antoninek odchodzi linia kolejowa Poznań Antoninek – Nowa Wieś Poznańska, a potem biegnie pod linią kolejową Poznań Krzesiny – Kobylnica do peronu 3 na stacji Poznań Wschód, gdzie schodzą się linia kolejowa Poznań Wschód – Skandawa oraz linia kolejowa Poznań Wschód – Bydgoszcz Główna. Linia przecina Wartę i dociera do peronów 1 i 2 na stacji Poznań Główny, gdzie schodzą się linia kolejowa Kluczbork – Poznań Główny, linia kolejowa Wrocław Główny – Poznań Główny oraz linia kolejowa Poznań Główny – Szczecin Główny.

Linia nr 3 biegnie dalej nad linią nr 271 oraz torem linii kolejowej Poznań Starołęka PSK – Poznań Górczyn do stacji Poznań Górczyn. Następnie przechodzi pod zachodnią obwodnicą Poznania oraz Autostradą Wolności, po czym przez Buk, Opalenicę, Nowy Tomyśl i Zbąszyń, gdzie spotyka się z linią kolejową Leszno – Zbąszyń. Dalej przebiega do posterunku odgałęźnego Chlastawa, skąd odgałęziają się linia kolejowa Chlastawa – Kosieczyn i linia kolejowa Chlastawa – Dąbrówka Zbąska oraz biegnąc równolegle do linii kolejowej Zbąszynek – Gorzów Wielkopolski dochodzi do stacji Zbąszynek.

Linia przechodzi pod wiaduktem linii kolejowej Zbąszynek – Gubin, po czym pod drogą ekspresową S3, przez Świebodzin, Torzym, ponownie pod Autostradą Wolności i dochodzi do peronów 1 i 2 na stacji Rzepin, gdzie zbiegają się linia kolejowa Wierzbno – Rzepin, linia kolejowa Jerzmanice Lubuskie – Rzepin RzB oraz linia kolejowa Rzepin RzB – Drzeńsko. Potem przechodzi pod linią nr 822 i linią kolejową Wrocław Główny – Szczecin Główny, po chwili przez Kunowice i Słubice. Linia kończy bieg na granicy polsko-niemieckiej, w miejscu dawnego przejścia granicznego Kunowice-Frankfurt na Odrze.

Linia jest podzielona na 20 odcinków: A: Warszawa Zachodnia – Warszawa Włochy (od 2,515 do 6,804) B: Warszawa Włochy – Warszawa Gołąbki (od 6,804 do 10,719) C: Warszawa Gołąbki – Bednary (od 10,719 do 72,327) D: Bednary – Łowicz Główny (od 72,327 do 80,649) E: Łowicz Główny – Kutno (od 80,649 do 125,903) F: Kutno – Zamków (od 125,903 do 163,832) G: Zamków – Barłogi (od 163,832 do 166,107) H: Barłogi – Konin (od 166,107 do 204,496) J: Konin – Sokołowo Wrzesińskie (od 204,496 do 253,293) K: Sokołowo Wrzesińskie – Podstolice (od 253,293 do 262,729) L: Podstolice – Swarzędz (od 262,729 do 291,618) M: Swarzędz – Poznań Antoninek (od 291,618 do 294,112) N: Poznań Antoninek – Poznań Wschód (od 294,112 do 298,997) O: Poznań Wschód – Poznań Główny (od 298,997 do 304,656) P: Poznań Główny – Poznań Górczyn (od 304,656 do 309,197) R: Poznań Górczyn – Chlastawa (od 309,197 do 382,754) S: Chlastawa – Zbąszynek (od 382,754 do 385,628) T: Zbąszynek – Dąbrówka Zbąska (od 385,628 do 387,742) U: Dąbrówka Zbąska – Rzepin (od 387,742 do 460,781) W: Rzepin – Kunowice (GP) (od 460,781 do 478,098)

Historia XIX wiek Pierwszy projekt połączenia Poznania z Frankfurtem nad Odrą powstał w maju 1842 r., kiedy to marszałek sejmu prowincjonalnego Stanisław Poniński, burmistrz Poznania Eugeniusz Naumann i Karol Marcinkowski wystosowali odezwę do ziemian i mieszczan poznańskich w powyższej sprawie. Powołano specjalną komisję, a Gazeta Wielkiego Księstwa Poznańskiego szczegółowo opisywała postępy przy realizacji projektu. Nie doszedł on jednak do skutku z uwagi na odkładanie decyzji przez rząd pruskiWitold Jakóbczyk, Karol Marcinkowski 1800-1846, PWN, Warszawa-Poznań, 1981, s. 108–109, ..

Od połowy lat 40. XIX w. trwały prace nad projektem budowy mostu na Odrze w okolicach Frankfurtu – zamysłem było połączenie Frankfurtu z Rzepinem, a dalej ze Śląskiem oraz Szczecinem. W latach 60. XIX w. padła także propozycja przebiegu linii przez Świebodzin; 20 kwietnia 1864 r. król Wilhelm I udzielił koncesji na budowę linii przez miasto. Prace na odcinku Mostki – Zbąszyń rozpoczęły się w lutym 1868 r. Odcinek oficjalnie oddano do użytku 25 czerwca 1870 r. i pierwotnie był jednotorowy. W 1871 r. zbudowano wspomniany most na Odrze, który był przygotowany pod budowę drugiego toru. Tor został ułożony w 1899 r., a dodatkowy tor do Poznania powstał 30 lat później130 lat linii kolejowej Frankfurt-Świebodzin-Poznań, schwiebus.pl..

Dwudziestolecie międzywojenne Po traktacie wersalskim, podpisanym 28 czerwca 1919 r., w wyniku określenia granic między Polską a Niemcami, stacja w Zbąszyniu (niem. Bentschen) znalazła się po stronie polskiej, więc władze niemieckie, nieposiadające po swojej stronie stacji granicznej, postanowiły zbudować nowoczesny technicznie dworzec i osiedle kolejarskie, które nazwano Neu Bentschen – dosł. Nowy Zbąszyń (obecnie Zbąszynek). W 1921 r. zbudowano 111 km dodatkowego toru z Kutna przez Konin do Strzałkowa. W latach 1925–1930 zmieniono przebieg linii na odcinku Chlastawa – Dąbrówka Zbąska. Pierwotny odcinek linii, wybudowany w 1870 r., pozostał czynny (powstał tymczasowy posterunek odgałęźny Boleń) do czasów przebudowy linii kolejowej Zbąszynek – Gorzów Wielkopolski jako tymczasowy przebieg linii do Gorzowa Wielkopolskiego. 15 maja 1930 r. Warszawa otrzymała bezpośrednie, regularne połączenie z Poznaniem, a 14 września 1930 r. ukończono prace na dworcu w Zbąszynku, umożliwiając tym samym uruchomienie połączenia z Berlinem oraz Europą Zachodnią.

Zmieniono także przebieg linii na odcinku Poznań Górczyn – Poznań Główny, dzięki czemu umożliwiono wjazd przez nieistniejący już posterunek odgałęźny Poznań Główny Ppd na wybudowaną w 1919 r., a zlikwidowaną w 1997 r. stację Poznań Główny Towarowy. Pierwotny przebieg linii to częściowo rozebrane bocznice stacji Poznań Górczyn odgałęziające się na wschodniej głowicy stacji w kierunku ulicy Hetmańskiej.

II wojna światowa Podczas II wojny światowej linia służyła przede wszystkim do przewozu wojska, sprzętu, amunicji i innego zaopatrzenia w jedną stronę, a rannych, urlopowiczów, jeńców i łupy wojenne w drugą stronę. Linia z tego względu była przeciążona i zdarzały się na niej liczne, niekiedy groźne wypadki – około 1942 r. w okolicach Świebodzina doszło do zderzenia pociągu pośpiesznego przewożącego wojskowych z tyłem pociągu z cysternami zjeżdżającego na bocznicę kolejową. W wyniku tego zdarzenia część cystern zapaliła się, a załoga lokomotywy, kolejarze, podróżni i wojskowi przebywających w wagonach spłonęli żywcem.

Stacja Kutno i szlak na odcinku Nowe Kutnowskie – Kutno uległy przebudowie w 1943 r., kiedy to Dyrekcja Kolei Rzeszy dokonała korekty przebiegu linii w związku z rozbudową lokomotywowni wachlarzowej Kutno Azory. Przebieg dawnej linii wyznacza dziś linia kolejowa Kutno – Kutno Azory Lokomotywownia, której kilometraż pokrywa się częściowo z linią kolejową nr 3, stanowiąc dojazd do lokomotywowni Kutno Azory. Stacja Września uległa natomiast dwóm przebudowom: w czasie II wojny światowej oraz w 1977 r. Podczas pierwszej przebudowy w czasie II wojny światowej zmieniono przebieg linii (dzisiejszej linii kolejowej Września – Podstolice) w związku z wydłużeniem południowej głowicy stacji Września. Stary przebieg trasy wyznacza dziś ulica Jagodowa we Wrześni.

Przesuwająca się w stronę Niemiec Armia Czerwona odbudowywała zniszczone mosty oraz tory kolejowe, a dodatkowo układała równolegle obok toru normalnego (1435 mm) tor szeroki (1524 mm) w celu uniknięcia przeładunków. Tor szeroki omijał Poznań od strony południowej i prowadził do Berlina. Po konferencji poczdamskiej tor szeroki został rozebrany, gdyż sprawiał wiele trudności przy skrzyżowaniach z torem normalnym oraz utrudniał obsługę węzłów kolejowych. Do przebudowy linii kolejowej częściowo użyto torów pozyskanych z linii kolejowej Sulechów – Świebodzin.

Lata powojenne Do 1994 r. linia kolejowa stanowiła główną arterię transportową łączącą Związek Radziecki z Niemiecką Republiką Demokratyczną. Była to jedyna linia bloku wschodniego wykorzystywana do regularnego ruchu pasażerskiego z Europą Zachodnią. Podczas drugiej przebudowy węzła Września dokonano zmiany przebiegu linii poprzez budowę odcinka Sokołowo Wrzesińskie – Podstolice (w 1977 r.) oraz korektę przebiegu za stacją Podstolice w kierunku Nekli. Pozostałościami korekty przebiegu linii są czynne linie Sokołowo Wrzesińskie – Września i Września – Podstolice oraz działki ewidencyjne po starym przebiegu linii od Podstolic do Nekli. Linia była wielokrotnie naprawiana, przebudowywana i została całkowicie zelektryfikowana w maju 1984 r.

Charakterystyka techniczna