thumb|250px|Martwa natura z wiewiórką i dzbanem (1658), Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk thumb|250px|Portret patrycjuszki gdańskiej (1685), Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk thumb|250px|Spacer za murami Gdańska (ok. 1670), Herzog Anton Ulrich-Museum, Brunszwik thumb|250px|Bitwa pod Chocimiem (1674-79), Lwowska Galeria Sztuki, Lwów

Andrzej StechInne formy nazwiska: Stecher, Stechgen, Steh, Steg, Steke, Stoh, Stohn, Oteke. (ochrz. 9 września 1635 w Słupsku, zm. 12 stycznia 1697 w Gdańsku) – gdański malarz i rysownik okresu baroku.

Życie Był synem malarza Heinricha Stecha z Lubeki. W 1636 wraz z rodziną przybył do Gdańska. Prawdopodobnie uczył się u swego ojca, od 1653 zapewne u swego teścia Adolfa Boya (1612–1683/3). W 1658 poślubił córkę mistrza, wdowę po malarzu Auguście Ranischu. Po śmierci pierwszej żony wziął ślub z Adelgundą, córką Nikiasza Wulfa. Z pierwszego małżeństwa miał pięcioro, z drugiego czworo dzieci. W 1662 został mistrzem cechowym na podstawie prac: Powołanie św. Andrzeja i Krezus rzucający się w płomienie. W 1667 otrzymał gdańskie obywatelstwo. W 1673 został ławnikiem. Od 1677 pracował dla króla Jana III Sobieskiego. Jego brat również był malarzem.

Twórczość Malował obrazy religijne, portrety, martwe natury, sceny alegoryczne i historyczne.

Na zamówienie władz Gdańska wykonywał liczne portrety oraz projekty gobelinów do Dworu Artusa. Malował obrazy religijne dla miejskich świątyń protestanckich oraz kościołów katolickich w Gdańsku, Oliwie i Pelplinie. Wiele prac wykonał dla króla Jana III Sobieskiego, m.in. niezachowane malowidła sufitowe w Pałacu w Wilanowie. Jako portrecista łączył wzorce malarzy niderlandzkich z tradycją portretową stworzoną przez Daniela Schultza.

W sztuce religijnej pozostawał pod wpływem malarstwa flamandzkiego, głównie Petera Paula Rubensa. W latach 1689–1696, przy udziale uczniów, wykonał zespół 15 obrazów do klasztoru cystersów w Pelplinie. Do jego najlepszych obrazów należy Fundacja klasztoru w Pogódkach (1675). Ta duża wielkoformatowa kompozycja ukazuje wydarzenie historyczne, które miało miejsce w 1258. Artysta zaktualizował stroje i architekturę, która przypomina współczesne mu wnętrze kościoła w Pelplinie.

Europejski sukces odniósł jako ilustrator dzieł naukowych Jana Heweliusza (30 rysunków do Machineae coelestis) i przyrodnika Jakuba Breyna (37 rysunków kwiatów do Icones exoticarum plantarum).

Wybrane dzieła Martwa natura z wiewiórką – 1658, olej na płótnie, 90 x 122 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Portret Piotra Fabri – ok. 1663, olej na płótnie, 114 x 84 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Portret mężczyzny z dwoma kwiatami – ok. 1666, olej na płótnie, 84 x 75 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Powołanie św. Macieja Apostoła – 1670, olej na płótnie, 238 x 128 cm, Katedra w Pelplinie Chrystus w drodze do Emaus – 1670, olej na płótnie, 47 x 112 cm, Katedra w Pelplinie Portret Jana Heina – ok. 1670, olej na płótnie, 95 x 72 cm, własność prywatna, Połczyn Spacer za murami Gdańska – ok. 1670, olej na płótnie, 86,2 x 113 cm, Herzog Anton Ulrich-Museum, Brunszwik Św. Róża z Limy – 1671, olej na blasze miedzianej, 152 x 105 cm, Kościół św. Mikołaja w Gdańsku Św. Różą z Jezusem – 1671, olej na blasze miedzianej, 0,50 x 0,50 cm, Kościół św. Mikołaja w Gdańsku Męczeństwo św. Andrzeja – 1672, olej na płótnie, 232 x 139 cm, Katedra w Pelplinie Chrzest dworzanina etiopskiego – 1672, olej na płótnie, 300 x 145 cm, Katedra w Pelplinie Bitwa pod Chocimiem – (1674–1679), olej na płótnie, 550 × 675 cm, Lwowska Galeria Sztuki, Lwów Wyznanie wiary św. Maurycego – 1674, olej na płótnie, 213 × 135 cm, Katedra w Pelplinie Darowanie cystersom Pogódek przez Sambora II – 1675, olej na płótnie, 189 x 294 cm, Katedra w Pelplinie Autoportret – ok. 1675, olej na desce, 65 x 51 cm (owal), Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Portret mężczyzny – ok. 1675, olej na desce, 98 x 71 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu Portret imaginacyjny księcia Sambora II – 1676, olej na płótnie, 300 x 200 cm, Katedra w Pelplinie Portret imaginacyjny księcia Mestwina I – 1676, olej na płótnie, 300 x 200 cm, Katedra w Pelplinie Portret Jan Heweliusza – 1677–1679, olej na płótnie, 125 x 102 cm, Bodleian Library, OksfordNiektórzy badacze twierdzą, że nie jest to obraz Stecha, lecz autorska replika portretu astronoma pędzla Daniela Schultza. Portret Jana Gabriela Schmiedta – 1678, olej na płótnie, 79 x 64 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Martwa natura kwiatowa – ok. 1678, olej na płótnie, 63 x 46 cm, Stadtlische Kunstsammlungen, Augsburg Portret młodzieńca z medalem – 1678–1680, olej na płótnie, 78 x 52,5 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Portret Henryka Schwarzwaldta – 1682, olej na płótnie, 127 x 93 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Płaczący filozof (Heraklit) – 1682–1685, olej na płótnie, 92 x 76,5 cm, Biblioteka Gdańska PAN Śmiejący się filozof (Demokryt) – 1682–1685, olej na płótnie, 92 x 76,5 cm, Biblioteka Gdańska PAN Portret Idziego Straucha – ok. 1682, olej na papierze, 21 x 17,5 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Maria i św. Bernard jako orędownicy konwentu oliwskiego – 1686, olej na płótnie, 500 x 180 cm, Bazylika archikatedralna w Gdańsku-Oliwie Portret Gabriela Fryderyka Engelcke – 1686, olej na płótnie, 127 x 102 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Wizja Ezechiela – 1688–1690, obraz na gwaszu, 0,70 x 120 cm, Kościół św. Katarzyny w Gdańsku Ukrzyżowanie – 1690, olej na płótnie, 173 x 132 cm, Katedra w Pelplinie Wojownik rzymski – 1690, olej na płótnie, 286 x 117 cm, Galeria Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego, Gdańsk Ukrzyżowanie – 1696, olej na płótnie, Plebania Bazyliki konkatedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku Portret Jakuba Grunwaldta – 1696–1697, olej na płótnie, 79,5 x 62 cm, Muzeum Historyczne Miasta Gdańska 1674–1679

Przypisy

Bibliografia Teresa Grzybkowska, Andrzej Stech. Malarz gdański, Warszawa: PWN, 1979. Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, pod red. Stanisława Gierszewskiego, t. 4, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1992, Słownik malarzy polskich, t. 1, Warszawa: Arkady, 2003, Wielka encyklopedia malarstwa polskiego, Kraków: Wydawnictwo Kluszczyński, 2011,

Linki zewnętrzne Dzieła Andrzeja Stecha

Kategoria:Artyści związani z Janem III Sobieskim Kategoria:Ludzie związani z Wilanowem Kategoria:Ławnicy Gdańska (I Rzeczpospolita) Kategoria:Malarze związani z Gdańskiem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy malarze XVII wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Słupsku Kategoria:Urodzeni w 1635 Kategoria:Zmarli w 1697