Aleja Zygmunta Krasińskiego – aleja w Krakowie pomiędzy Półwsiem Zwierzynieckim, częścią obecnej dzielnicy VII Zwierzyniec, i Nowym Światem, stanowiącym część współczesnej dzielnicy I Stare Miasto.

Biegnie z południa na północ i jest jedną z ulic tworzących II obwodnicę Krakowa. Jej przedłużeniem na północ jest aleja Adama Mickiewicza, na południe – ulica Marii Konopnickiej. Aleję tworzą dwie trójpasmowe ulice rozdzielone pasem zieleni. Razem z aleją Adama Mickiewicza i aleją Juliusza Słowackiego tworzą ciąg komunikacyjny nazywany popularnie Alejami Trzech Wieszczów. Do roku 1912 była to ulica Swoboda.

Historia Przed powstaniem alei znajdował się na jej miejscu wał ziemny a po jego zachodniej stronie – Bastion I „Zwierzyniec”, obiekty austriackiej Twierdzy Kraków. Wzdłuż wału biegł nasyp, zbudowanej w latach 1887–1888, kolei obwodowej a obok niego ulica Swoboda.

W 1905 roku Miasto wykupiło od wojska teren obwałowań likwidowanej wewnętrznej linii fortów, która do 1909 roku stanowiła granicę Krakowa. W tym samym roku do miasta przyłączono kilka wsi położonych na zachód od linii fortyfikacji. W 1911 roku zlikwidowano linię kolei cyrkumwalacyjnej, postanowiono przeprowadzić szeroki bulwar obwodowy. Włączono do niego biegnącą wzdłuż niej a istniejącą już wcześniej ulicę Swoboda.

Powstała aleja, szeroki, reprezentacyjny bulwar z dwoma pasami ruchu oddzielonymi pasem zieleni będącym traktem spacerowym. W roku 1912 alei nadano obecną nazwę.

Zabudowa Strona wschodnia ulicy, nieparzysta. Zabytkowa zabudowa Nowego Światu, głównie eklektyczne i modernistyczne kamienice czynszowe oraz kilka budynków użyteczności publicznej z lat 60. XX wieku:

al. Krasińskiego 1–3 – Dom Handlowy „Jubilat”, projektowała Jadwiga Sawicka, 1966. al. Krasińskiego 5 (ul. K. Morawskiego 6) – modernistyczna kamienica, projektował Stanisław Osiek, 1936. al. Krasińskiego 9 – kamienica, projektował Leon Feniger, 1932. al. Krasińskiego 11a – biurowiec Polskiego Wydawnictwa Muzycznego al. Krasińskiego 11b – biurowiec Izby Administracji Skarbowej w Krakowie al. Krasińskiego 15 (ul. Smoleńsk 26) – secesyjna kamienica „Pod Szarotką”,1905. al. Krasińskiego 17 (ul. Smoleńsk 37) – modernistyczna kamienica, projektował Józef Pokutyński, 1908. al. Krasińskiego 21 – Kamienica „Pod Sową”, projektowali Roman Bandurski i Piotr Kozłowski, 1907. al. Krasińskiego 23 – Krakowski Zakład Witrażów S.G. Żeleński i Muzeum Witrażu, budynek projektował Ludwik Wojtyczko, 1906. al. Krasińskiego 25 (ul. J. Piłsudskiego 40) – Dom o dwóch frontonach, kamienicę-dom własny projektował Władysław Ekielski, 1898.

Strona zachodnia ulicy, parzysta:

Zabudowa Półwsia Zwierzynieckiego, głównie modernistyczne kamienice czynszowe z początków XX wieku i późniejsze. Pierzeja jako całość została w 2020 roku wpisana do rejestru zabytków:

al. Krasińskiego 4 (ul. T. Kościuszki 1) – kamienica, projektował Zygmunt Grünberg, 1934. al. Krasińskiego 6 – kamienica, projektował Tomasz Bujas, 1926. al. Krasińskiego 8 – kamienica, projektował Stefan Piwowarczyk, 1928. al. Krasińskiego 10 – zabytkowa kamienica, projektowali Adolf Siódmak i Henryk Ritterman, 1925. al. Krasińskiego 12 (ul. K. Morawskiego 8) – kamienica, projektował Zygmunt Grünberg, 1925. al. Krasińskiego 14 (ul. K. Morawskiego 1) – willa, projektował Józef Chmielewski, 1914. al. Krasińskiego 16 – Krakowski Teatr Scena STU, dawny Dom Górniczy (budynek Związku Robotników Przemysłu Górniczego w Polsce), projektował Janusz Zarzecki, 1922. al. Krasińskiego 20 – kamienica, projektował Henryk Lamensdorf, 1922. al. Krasińskiego 22 – kamienica, projektował Henryk Lamensdorf, 1924. al. Krasińskiego 24a – kamienica, 1935. al. Krasińskiego 24b – kamienica, projektowali Stanisław Wexner i Henryk Jakubowicz, 1934. al. Krasińskiego 26 – kamienica, projektował Leon Lieberman, 1930. al. Krasińskiego 28 – kamienica, 1930. al. Krasińskiego 30 – kamienica, 1935. al. Krasińskiego 32 (ul. Z. Dunin-Wąsowicza 2) – kamienica, projektował Rudolf Hand, 1927. al. Krasińskiego 34 – Kino „Kijów”, projektował Witold Cęckiewicz, 1962.

Przypisy

Bibliografia Praca zbiorowa: Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa 2007, , s.217 Praca zbiorowa:Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000, Elżbieta Supranowicz Nazwy ulic Krakowa, Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, Kraków 1995, , s.82

Kategoria:Nowy Świat (Kraków) Kategoria:Półwsie Zwierzynieckie Krasińskiego Kategoria:Upamiętnienie Zygmunta Krasińskiego Kategoria:Zabytki nieruchome w Krakowie