Kazimierz Leon Sapieha (syn Lwa) herbu Lis (ur. 15 lipca 1609 w Wilnie, zm. 19 stycznia 1656 w Brześciu) – marszałek sejmu zwyczajnego w Warszawie w 1637 rokuWładysław Konopczyński, Chronologia sejmów polskich 1493–1793, Kraków 1948, s. 150., podkanclerzy litewski od 1645, marszałek nadworny litewski od 1637, pisarz wielki litewski i sekretarz królewski od 1631, ekonom brzeski od 1649 rokuStanisław Zawadzki, Gospodarowanie ekonomiami królewskimi w Wielkim Księstwie Litewskim w świetle kontraktów dzierżawnych z II poł. XVII w., Warszawa 2021, s. 156..
Był synem Lwa, bratem Jana Stanisława i Krzysztofa Michała.
Młodość Po początkowej nauce w domu i Akademii Wileńskiej został wysłany w 1621 wraz z bratem Krzysztofem Michałem na studia zagraniczne, głównie w Monachium i Ingolstadcie. W 1624 brat zachorował na gruźlicę, co spowodowało powrót obu Sapiehów do domu. Po krótkim leczeniu brata ponownie udali się na zachód Europy, tym razem na uniwersytet w Lowanium, gdzie immatrykulował się w 1627. Resztę roku spędzili w Brukseli, po czym przenieśli się do Włoch, studiując w Bolonii (1628) i Padwie (1629). Postępująca choroba brata zmusiła ich w 1629 do powrotu do kraju.
Kariera Posłował na sejm 1631, w lipcu tego roku otrzymał tytuł sekretarza królewskiego a 22 września pisarstwo wielkie litewskie. W tymże czasie został zatrudniony przy porządkowaniu archiwum Rzeczypospolitej. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632 rokuVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 352.. Poseł na sejm konwokacyjny 1632 roku z powiatu słonimskiegoWłodzimierz Kaczorowski, Sejmy konwokacyjny i elekcyjny w okresie bezkrólewia 1632 r., Opole 1986, s. 369.. Podpisał pacta conventa Władysława IV Wazy w 1632 rokuPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey, miedzy Warszawą a Wolą, Przez opisane Artykuły, do samego tylko Aktu Elekcyey należące, vchwalony y postanowiony. Roku Pańskiego, M. DC. XXXII. Dnia 27. Września, s. 16.. Jako poseł na sejm koronacyjny 1633 roku wszedł w skład komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojskaAndrzej Korytko, Sejm koronacyjny Władysława IV Wazy wobec problemów na Ukrainiew: Echa Przeszłości t. XVI, Olsztyn 2015, s. 73.. Poseł na sejmy ekstraordynaryjne 1635 i 1637 rokuPrzemysław Paradowski, W obliczu „nagłych potrzeb Rzeczypospolitej”. Sejmy ekstraordynaryjne za panowania Władysława IV Wazy, Toruń 2005, s. 256.. W styczniu 1635 posłował do Moskwy w celu zaprzysiężenia przez cara pokoju w Polanowie. W maju 1637 otrzymał marszałkostwo nadworne litewskie. Poseł na sejm zwyczajny 1637 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 177.. 6 marca 1645 otrzymał podkanclerstwo litewskie. Posłował na sejm 1647. W 1648 został przez umierającego Władysława IV wyznaczony na jednego z czterech egzekutorów testamentu.
Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 85.. W czasie elekcji 1648 roku poparł Jana Kazimierza, mimo że wcześniej popierał królewicza Karola Ferdynanda, który zlecił ze swojego ramienia Kazimierzowi Leonowi „rządy” na Litwie podczas bezkrólewia. Podpisał pacta conventa Jana II Kazimierza Wazy w 1648 rokuPorządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 21..
W latach 1648–1651 przebywał głównie w otoczeniu króla, biorąc udział w interwencji zbaraskiej, zakończonej ugodą w Zborowie, a także w bitwie pod Beresteczkiem. Cały czas był w konflikcie z Januszem Radziwiłłem, mając nadzieję na uzyskanie buławy wielkiej litewskiej. Uczestniczył w większości sejmów w latach 1652–1655. Zdecydowanie przeciwstawił się ugodzie Janusza Radziwiłła z Karolem X Gustawem. Jesienią 1655 w okolicach Brześcia Litewskiego koordynował działania szlachty uciekającej przed Rosjanami i Szwedami, będąc jednym z pierwszych i głównych ognisk oporu w tamtych rejonach. Jego aktywność malała wraz z pogarszającym się stanem zdrowia, dopiero jednak po klęsce pod Wierzchowiczami w listopadzie 1655 zgodził się formalnie przyjąć protekcję szwedzką. Był uczestnikiem konfederacji tyszowieckiej w 1655 rokuAdam Kersten, Z badań nad konfederacją tyszowiecką, w: Rocznik Lubelski, t. I, 1958, s. 116.. Na początku 1656 otrzymał polecenie od Jana Kazimierza posłowania do cara Aleksego w celu negocjacji pokojowych.
Polecenia tego nie mógł już wypełnić, umierając w Brześciu 19 stycznia 1656 roku.
Został pochowany w ufundowanym przez siebie kościele Kartuzów pw. św. Krzyża w Berezie 6 czerwca 1666 r. Po rozebraniu kościoła jego szczątki w 1869 roku przeniesiono na cmentarz parafialny w Berezie i na grobie wzniesiono obelisk.
Fundacje Kościół i klasztor Bernardynów w Drui Kościół p.w. Św.Trójcy i klasztor Bernardynów w Sapierzynie (1640-1646) Kościół i klasztor Bernardynek w Grodnie (1648) Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Siemiatyczach Klasztor oo Kartuzów w Berezie (1648) Kościół i kolegium jezuitów w Brześciu Litewskim (1653)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kazimierz Leon Sapieha h. Lis, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2021-12-09]
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii i Uniwersytetu Wileńskiego Towarzystwa Jezusowego Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bolonii Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Członkowie komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska (1633) Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1632 Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648 Kategoria:Ekonomowie brzescy Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Fundatorzy uczelni jezuickich I Rzeczypospolitej Kategoria:Konfederaci tyszowieccy Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Marszałkowie nadworni litewscy Kategoria:Pisarze wielcy litewscy Kategoria:Podkanclerzowie litewscy Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1631 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1632 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1633 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1635 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1637 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1637 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1647 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (powiat słonimski) Kazimierz Leon Sapieha Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Sekretarze Zygmunta III Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Władysława IV Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Uczestnicy walk powstania Chmielnickiego (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1609 Kategoria:Zmarli w 1656