mały|Fragment muralu Wielki Tenochtitlán autorstwa Diega Rivery Indygenizm (hiszp. Indígena – „tubylec”) – prąd w kulturze i sztuce (głównie literaturze) południowoamerykańskiej podkreślający związki tych kultur i społeczeństw z tamtejszymi kulturami tubylczymi.

Kierunek pojawił się w drugiej połowie XIX wieku i postulował przywrócenie indiańskich tradycji i wartości narodowej kulturze, zdeterminowanej dotychczas przez zagraniczne – głównie europejskie (hiszpańskie) – wpływy. Podkreślając wartość ciągłości etnicznej, dążył do nadania obywatelom rdzennego pochodzenia równego statusu w społeczeństwie. Szczególne znaczenie ruch odgrywał w regionach lub państwach, w których zachowały się duże rdzenne społeczności (Meksyk, Peru, Gwatemala).

W literaturze przejawiał się m.in. wykorzystywaniem tradycyjnych rdzennych języków, mitów oraz opowieści. Najbardziej znani pisarze kojarzeni z indygenizmem to: Ciro Alegría, José María Arguedas, Miguel Angel Asturias.

Polityka Indygenizm znalazł odzwierciedlenie także w sferze politycznej. Jest podstawą działania wielu organizacji indiańskich w regionie.

Indygenizm miał mieć znaczenie m.in. w wyborach prezydenckich w Peru w 1990, kiedy to Alberto Fujimori, sam pochodzenia japońskiego, odwoływał się do dziedzictwa i kultury indian, dzięki czemu odniósł zwycięstwo nad Mario Vargasem Llosą. Indygenizm grał też dużą rolę w zwycięskiej kampanii prezydenckiej pochodzącego z ludu Keczua Alejandro Toledo (prezydentura Peru, 2001).

Przeciwnicy indygenizmu (o bardzo różnych sympatiach politycznych, zarówno Mario Vargas Llosa jak i marksiści) uważają, że jest to doktryna antynowoczesna, sprzeciwiająca się modernizacji. Indygenizm nie ma oferować żadnych rozwiązań politycznych, lecz ma cechy archaicznej utopii. Wiążąc ściśle pochodzenie i przynależność etniczną indian z wartościami, niedostępnymi innym obywatelom, cechować się ma ukrytym rasizmem, nie pozwalającym na porozumienie czy ewolucję tożsamości. Krytycy proponują dbałość o podniesienie poziomu życia Indian i ich włączenie w społeczeństwo, zamiast zasklepiania ich w odrębnej tożsamości.

Przypisy

Bibliografia

Zobacz też Novela indigenista

Kategoria:Kierunki w malarstwie Kategoria:Literatura iberoamerykańska Kategoria:Prądy literackie Kategoria:Doktryny polityczne