Bolesław Woytowicz (ur. 5 grudnia 1899 w Dunajowcach na Podolu, zm. 11 lipca 1980 w Katowicach) – polski kompozytor, pianista i pedagog związany m.in. z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Katowicach. Współtwórca śląskiej szkoły kompozytorów.

Życiorys Urodził się w rodzinie Michała (1877–1967) i Domicelli ze Zwolakowskich (1880–1967). Miał dziewięcioro rodzeństwa (jedno zmarło w niemowlęctwie), najstarszy był Bolesław, a następnie Wiktor, Wanda Staniszewska, Regina Michałowska, Halina Symonik, Kazimierz, Anna Radzimowska-Pachura, Henryk oraz Stefania Woytowicz-Rudnicka. Jego ojciec i dziadek Mikołaj byli organistami i to pod ich okiem pobierał pierwsze lekcje muzyki.

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną (od 19 maja 1931Bolesław Woytowicz M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-08-13]. do 17 września 1946) była dr Wanda Grabińska, radca w Ministerstwie Opieki Społecznej, pierwsza kobieta na stanowisku sędziowskim w Polsce. Od 12 października 1946 jego drugą żoną była Irena Bielińska z Goszczyńskich (1902–1964), rzeczoznawca z zakresu historii sztuki.

Zmarł w Katowicach, pochowany w grobowcu rodzinnym (obok żony Ireny Bielińskiej-Woytowiczowej) na cmentarzu Wilanowskim w Warszawie.

Edukacja Od 1912 uczył się w męskim gimnazjum klasycznym w Kamieńcu Podolskim, które ukończył w 1918 ze złotym medalem. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku 14 lat w średniej szkole muzycznej pod kierunkiem Nowackiej i T. Hanickiego. W latach 1916–1917 uczył się gry na fortepianie u pianisty i kompozytora Aleksandra Wielhorskiego w Kamieńcu Podolskim. Zanim rozpoczął karierę muzyczną obronił doktorat z filologii słowiańskiej na uniwersytecie w Kijowie. Studiował także prawo i matematykę w Warszawie. W latach 1920–1924 studiował grę na fortepianie w warszawskiej Wyższej Szkole Muzycznej w klasie Aleksandra Michałowskiego. Na tej samej uczelni studiował kompozycję pod kierunkiem Witolda Maliszewskiego i Felicjana Szopskiego. W latach 1929–1932 studiował kompozycję u Nadii Boulanger w Paryżu.

Działalność artystyczna Od 1924 koncertował jako pianista, zarówno w kraju, jak i za granicą. m.in. we Francji, Czechosłowacji, Austrii, Niemczech, Szwajcarii, Włoszech, w krajach nadbałtyckich, Holandii, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. W 1927 wziął udział w I Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina, uzyskując w dowód uznania specjalny dyplom. Począwszy od kolejnego konkursu regularnie zasiadał w gronie jego jury.

W czasie wojny, od 16 listopada 1939 prowadził w Warszawie kawiarnię z muzyką poważną, w której skupiała się działalność koncertowa i konspiracyjna środowiska muzycznego. Na początku lokal nosił nazwę „Dom Sztuki”, a w 1941 został przemianowany na „Kawiarnię prof. B. Woytowicza”. Woytowicz urządzał koncerty, pomagając w ten sposób artystom znajdującym się bez środków do życia. W kawiarni występowali m.in. Kazimierz Wiłkomirski, Eugenia Umińska, Irena Dubiska, duet fortepianowy Lutosławskiego i Panufnika, Zbigniew Drzewiecki, Jan Ekier, Ewa Bandrowska-Turska, Adam Didur, recitale dawał też sam Bolesław Woytowicz. Kawiarnia stanowiła jednocześnie miejsce spotkań muzyków prowadzących tajne nauczanie i uczestniczących w akcji oporu, była punktem kolportażu zakazanych ulotek i gazetek, „przechowalnią” dzieł sztuki, a nawet magazynem broni. W 1943 został aresztowany przez hitlerowców i osadzony na Pawiaku, gdzie spędził cztery tygodnie (od 22 maja do 23 czerwca 1943). Przeżycia z tego okresu opisał w opublikowanych po wojnie wspomnieniach (W okupowanej Warszawie). W powstaniu warszawskim zniszczeniu uległy 22 rękopisy jego utworów, w tym m.in. Koncert fortepianowy, Concertino na ork. i I symfonia.

Po wojnie kontynuował działalność koncertową. Występował do 1974, kiedy to postanowił całkowicie oddać się pracy pedagogicznej i komponowaniu. Wielokrotnie był jurorem w renomowanych międzynarodowych konkursach pianistycznych, m.in. w Bolzano, Montrealu, Budapeszcie, Paryżu i Rio de Janeiro.

Działalność pedagogiczna W 1945 rozpoczął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach, gdzie pełnił m.in. funkcję rektora (1946) i dziekana Wydziału Teorii i Kompozycji, kierował też katedrą fortepianu (1962–1963). Od 1963 wykładał także w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (1963–1979, do 1969 roku jako kierownik tamtejszej I katedry Fortepianu), a przejściowo również w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie (1958–1961). Pracę pedagogiczną kontynuował do przejścia na emeryturę w 1975.

Działał w Związku Kompozytorów Polskich, w którym pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego (1939 i 1945), oraz był wiceprezesem (1951–1954) i kilkakrotnie członkiem zarządu. Był zaangażowany w prace Rady Wyższego Szkolnictwa Artystycznego przy Ministerstwie Kultury i Sztuki, rady programowej wydawnictw na fortepian PWM, Rady Naukowej Towarzystwa im. Fryderyka Chopina, również jako autor ministerialnych programów nauczania w wyższych szkołach muzycznych. W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina. Zajmował się też pracami edytorskimi, przygotował do wydania szereg utworów fortepianowych, m.in. Ludwiga van Beethovena, Claude’a Debussy’ego, Edvarda Griega, Isaaca Albéniza i Ferenca Liszta.

Uczniowie

w klasie fortepianu Urszula Mitręga Zofia Owińska Irena Protasewicz Monika Sikorska-Wojtacha Maria Szraiber Zbigniew Śliwiński Aleksander Woronicki

w klasie kompozycji Tadeusz Baird Wojciech Kilar Witold Szalonek Józef Świder Romuald Twardowski Piotr Paweł Koprowski

Wybrane kompozycje

Dwa Mazurki na fortepian (1928) Wariacje na fortepian (1928) Dwanaście Pieśni na głos z fortepianem (1928–1930) Fantazja na skrzypce i fortepian (1929) Sonata na fortepian (1929) Trzy Tańce na fortepian (1930) Trio na flet, klarnet i fagot (1930) L’enfant va dormir, kołysanka na sopran, flet, fagot i harfę (1930) Oberek na fortepian (1930) Mała Kantata Dziecięca na Pochwałę Bozi i Słońca na 3-głosowy chór dziecięcy a cappella (1931) Kwartet Smyczkowy nr 1 (1932) Koncert Fortepianowy (1932) Suita Koncertowa na orkiestrę (1933) Dwa Tańce Polskie na głos, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1933) Żałobny Poemat „Pamięci Marszałka Piłsudskiego” na wielką orkiestrę symfoniczną (1935) Concertino na małą orkiestrę symfoniczną (1936) Powrót, balet (1937) Symfonia nr 1, 20 wariacji w formie symfonii (1938) Symfonia nr 2 „Warszawska” (1945) Recitativo na skrzypce lub wiolonczelę i organy (1946) Recitativo e arietta na fortepian (1947) Dwanaście Etiud na fortepian (1948)

Kantata na Pochwałę Pracy na głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę (1948) Sześć Szkiców Symfonicznych na wielką orkiestrę symfoniczną (1949) Nasza Pieśń wersja I na chór mieszany i małą orkiestrę symfoniczną (1950) Nasza Pieśń wersja II na chór mieszany (1950) Nasza Pieśń wersja III na głos i fortepian (1950) Prorok, Kantata na bas, chór żeński, chór męski i orkiestrę symfoniczną (1950) Pokój, wersja I, Pieśń na głos i fortepian (1951) Pokój, wersja II, Pieśń na chór mieszany a cappella (1951) Pokój, wersja III, Pieśń na chór mieszany i fortepian (1951) Sonata na flet i fortepian (1952) Kwartet smyczkowy nr 2 (1953) Trzy Ludowe Pieśni Śląskie na chór mieszany (1955) Lamento wersja I, wokaliza na sopran, klarnet i fortepian (1957) The Great Fugue na kwartet smyczkowy i dwa zespoły smyczkowe (1958) Lamento wersja II, wokaliza na sopran i orkiestrę symfoniczną (1959) Dziesięć Etiud na fortepian (1960) Symfonia nr 3 „Piano Concertante” na fortepian i orkiestrę (1963) Miniatura wersja I na skrzypce i fortepian (1966) Miniatura wersja II na skrzypce, altówkę i wiolonczelę (1966) Mała Sonata na fortepian (1977) De Profundis na głos i organy (1977) Źródło:.

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (19 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), oświaty, nauki, kultury i sztuki”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi na polu sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 28 lutego 1955 r. nr 0/350 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1969)Dzień Nauczyciela, "Trybuna Ludu", nr 323, 21 listopada 1969, s. 4. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Medal 100-lecia Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego (1970)

Nagrody Wyróżnienie na pierwszym konkursie chopinowskim (1927) II nagroda na Konkursie Kompozytorskim im. Kronenberga za Koncert fortepianowy (1932) I nagroda na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim w Berlinie za utwór Petite Cantate enfantine (1935) Złoty Medal za balet Powrót na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu (1937) Państwowa Nagroda Muzyczna za całokształt pracy w dziecinie muzyki (1937) Państwowa Nagroda Artystyczna I stopnia za Symfonię nr 2 „Warszawską” (1948) Państwowa Nagroda Artystyczna I stopnia (zespołowa) w dziale muzyki za przygotowanie kandydatów do IV Międzynarodowego Konkursu im. Chopina (1950) I nagroda Festiwalu Muzyki Polskiej za kantatę Prorok (1951) I nagroda Festiwalu Muzyki Polskiej za Kwartet smyczkowy nr 2 (1956) nagroda ZKP (dwukrotnie: 1958 za całokształt twórczości; 1980 za zasługi dla polskiego życia muzycznego w czasie okupacji hitlerowskiej) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (dwukrotnie: 1964, 1965) Źródło:.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Metoda fortepianowa profesora Woytowicza Wspomnienie o Profesorze Repertuar pianistyczny B. Woytowicza wykonywany publicznie w latach 1915–1965: Strona 1, Strona 2 Koncerty w okupowanej Warszawie (wspomnienia Profesora)

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kijowskiego Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Laureaci Dorocznej Nagrody Związku Kompozytorów Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Dunajowcach Kategoria:Muzycy związani z Katowicami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na Cmentarzu w Wilanowie Kategoria:Polscy jurorzy Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy pianiści Kategoria:Rektorzy Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1980