thumb|Siedziba Biura Zarządu Głównego PCK przy ul. Mokotowskiej 14 w Warszawie Polski Czerwony Krzyż (PCK) – najstarsza polska organizacja humanitarna, będąca członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Działania, prowadzone przez Polski Czerwony Krzyż, obejmują m.in.:

Niesienie pomocy ofiarom klęsk żywiołowych, konfliktów i katastrof w kraju i za granicą. Edukację dzieci i młodzieży, wolontariat. Promocję honorowego krwiodawstwa. Działania opiekuńcze i pomoc socjalną. Promocję właściwych zachowań zdrowotnych i ekologicznych. Szkolenia z zakresu pierwszej pomocy. Upowszechnianie międzynarodowego prawa humanitarnego. Prowadzenie Krajowego Biura Informacji i Poszukiwań.

Misją Polskiego Czerwonego Krzyża jest zapobieganie cierpieniom i łagodzenie ich skutków, oraz ochrona godności człowieka, bez jakiejkolwiek dyskryminacji (na tle rasowym, narodowym, religijnym etc.)

Biuro Zarządu Głównego PCK mieści się przy ul. Mokotowskiej 14 w Warszawie.

Podstawy prawne funkcjonowania Polski Czerwony Krzyż działa na podstawie Ustawy z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czerwonym Krzyżu () oraz wydanego na jej podstawie Statutu zatwierdzonego Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 września 2011 r. ().

PCK jest stowarzyszeniem krajowym Czerwonego Krzyża Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji Genewskich o ochronie ofiar wojny z dnia 12 sierpnia 1949 roku () i Protokołów dodatkowych do tych Konwencji z dnia 8 czerwca 1977 roku ().

7 zasad Polskiego Czerwonego Krzyża Polski Czerwony Krzyż jako część składowa Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w wypełnianiu swojej misji kieruje się zawsze Siedmioma zasadami: Humanitaryzm – Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca zrodzony jest z troski o niesienie pomocy rannym na polu bitwy bez czynienia jakiejkolwiek między nimi różnicy. Podejmuje działania na płaszczyźnie międzynarodowej i krajowej w celu zapobiegania we wszelkich okolicznościach cierpieniom ludzkim i ich łagodzenia. Zmierza do ochrony życia i zdrowia oraz zapewnienia poszanowania osobowości człowieka. Przyczynia się do wzajemnego zrozumienia, przyjaźni i współpracy oraz do trwałego pokoju między wszystkimi narodami. Bezstronność – Czerwony Krzyż nie czyni żadnej różnicy ze względu na narodowość, rasę, wyznanie, pozycję społeczną lub przekonania polityczne. Zajmuje się wyłącznie niesieniem pomocy cierpiącym, kierując się ich potrzebami i udzielając pierwszeństwa w najbardziej naglących przypadkach. Neutralność – W celu zachowania powszechnego zaufania Ruch powstrzymuje się od uczestnictwa w działaniach zbrojnych oraz – w każdym czasie – w sporach natury politycznej, rasowej, religijnej lub ideologicznej. Niezależność – Ruch jest niezależny. Stowarzyszenia krajowe, służąc pomocą władzom publicznym w ich działalności humanitarnej i podlegając prawu obowiązującemu w ich państwach, powinny zawsze korzystać z samodzielności pozwalającej im na działania w każdym czasie, zgodnie z zasadami Ruchu. W praktyce oznacza to autonomię od rządu państwa. Dobrowolność – Wolontariusze i pracownicy Ruchu niosą pomoc dobrowolnie, nie kierując się chęcią osiągania jakiejkolwiek korzyści. Jedność – W każdym państwie działa tylko jedno stowarzyszenie Czerwonego Krzyża lub Czerwonego Półksiężyca. Powinno ono być otwarte dla wszystkich i obejmować swoją humanitarną działalnością obszar całego państwa. Powszechność – Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, w którym wszystkie stowarzyszenia mają równe prawa i obowiązek niesienia sobie nawzajem pomocy, obejmuje swoją działalnością cały świat.

Cele statutowe PCK Cele statutowe PCK to: wspomaganie w czasie konfliktu zbrojnego wojskowej i cywilnej służby zdrowia prowadzenie działalności humanitarnej na rzecz ofiar konfliktów zbrojnych upowszechnianie znajomości międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych i współpraca z władzami publicznymi w trosce o zapewnienie jego poszanowania prowadzenie Krajowego Biura Informacji i Poszukiwań w celu odnajdywania zaginionych w czasie konfliktów zbrojnych i współpraca z władzami publicznymi w trosce o zapewnienie jego poszanowania upowszechnianie zasad i ideałów Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca prowadzenie działalności na rzecz rozwoju krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz pozyskiwania honorowych dawców krwi niesienie pomocy ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrof w kraju i za granicą przygotowywanie społeczeństwa do właściwych zachowań w przypadku wystąpienia klęski i katastrofy, działalność na rzecz ratownictwa i ochrony ludności, prowadzenie szkoleń w tym zakresie oraz szkoleń z pierwszej pomocy prowadzenie działalności w dziedzinie opieki i pomocy społecznej, w tym usług opiekuńczych, prowadzenie placówki interwencji kryzysowej oraz działania na rzecz osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej prowadzenie działalności w dziedzinie ochrony zdrowia, w tym w zakresie poprawy zdrowia publicznego, przeciwdziałaniu uzależnieniom, patologiom społecznym oraz prowadzenie działań w zakresie porządku i bezpieczeństwa publicznego z uwzględnieniem pomocy i działań na rzecz osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych i upowszechniania zasad bezpiecznych zachowań na drodze rozwijanie działalności dzieci i młodzieży organizacja i prowadzenie placówek edukacyjno-oświatowych, opiekuńczych i socjalnych, wypoczynkowych, rehabilitacyjnych, leczniczych oraz innych działania na rzecz osób niepełnosprawnych działania na rzecz ochrony środowiska prowadzenie działań na rzecz mniejszości narodowych prowadzenie działalności wychowawczej i wypoczynkowej na rzecz dzieci i młodzieży, wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej, sportu, turystyki, krajoznawstwa i rekreacji prowadzenie szkoleń w zakresie aktywizacji zawodowej osób podlegających wykluczeniu społecznemu realizacja innych zadań zgodnych z celami PCK, w tym zadań publicznych zleconych przez organy administracji państwowej i samorządowej rekrutacja i szkolenie personelu i wolontariuszy niezbędnych do wykonywania swoich zadań.

Znak Polskiego Czerwonego Krzyża mały|Znak Polskiego Czerwonego Krzyża na plecaku ratowniczym - Mistrzostwa Pierwszej Pomocy PCK w Lublinie Znak Polskiego Czerwonego Krzyża składa się z równoramiennego czerwonego krzyża na białym tle, występującego w połączeniu z nazwą „POLSKI CZERWONY KRZYŻ” (w kolorze czarnym). Elementy te odróżniają go od międzynarodowego znaku Czerwonego Krzyża oraz od oznaczeń wojskowych służb medycznych. Nazwa organizacji oraz czerwona obwódka wokół krzyża stanowią dodatkowe wyróżniki, zapewniając jednoznaczną identyfikację symbolu PCK. Znak ten i nazwa pozostają pod ochroną prawną. Bezprawne użycie znaku karane jest grzywną wg art. 15 ustawy z 16 listopada 1964 (), zaś w czasie działań zbrojnych grozi kara pozbawienia wolności do lat 3 (Kodeks karny (1997), art. 126 § 1)..

Ochrona prawna znaku Znak Polskiego Czerwonego Krzyża podlega ścisłej ochronie prawnej zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Jego stosowanie regulują

Konwencje genewskie, które określają zasady używania znaku Czerwonego Krzyża na arenie międzynarodowej (art. 44 i 53 I Konwencji Genewskiej z dn. 12.08.1949 r.; Dz. U. 1956 r., Nr 38, poz.171).,\ Polskie prawo, w tym ustawa o Polskim Czerwonym Krzyżu, zgodnie z którą znak ten może być używany wyłącznie przez organizację i jej jednostki (art. 13, 14, 15 rozdział III Ustawy o Polskim Czerwonym Krzyżu z dn. 16.11.1964 r., Dz. U. Nr 41, poz. 276, w związku z ww. Konwencją), Regulacje wewnętrzne PCK, które określają zasady umieszczania znaku na dokumentach, budynkach, pojazdach i materiałach informacyjnych.

Nieuprawnione użycie znaku jest zabronione i może wiązać się z konsekwencjami prawnymi, gdyż narusza zasady neutralności i ochrony humanitarnej, jakie reprezentuje Czerwony Krzyż.

Znaczenie i funkcje znaku w działalności PCK Znak Polskiego Czerwonego Krzyża pełni dwie zasadnicze funkcje: ochronną i rozpoznawczą.

Funkcja ochronna Znaku PCK Znak Czerwonego Krzyża, zgodnie z Konwencjami genewskimi, ma status znaku ochronnego, co oznacza, że jego umieszczenie na budynkach, pojazdach czy wyposażeniu oznacza ich neutralny charakter. Podczas konfliktów zbrojnych i kryzysów humanitarnych symbol ten gwarantuje ochronę medyków, ratowników oraz obiektów służących niesieniu pomocy. Pojazdy oznaczone znakiem PCK mogą poruszać się w rejonach działań wojennych bez obawy o atak ze strony stron konfliktu, a placówki oznaczone tym symbolem podlegają szczególnej ochronie.

Funkcja rozpoznawcza Znaku PCK mały|Znak PCK na ciężarówce konwoju humanitarnego Polskiego Czerwonego Krzyża Znak Czerwonego Krzyża stanowi również element identyfikacyjny, umożliwiający szybkie rozpoznanie osób i miejsc związanych z działalnością humanitarną PCK. Jego obecność pozwala społeczności lokalnej oraz służbom ratunkowym na identyfikację punktów wsparcia i placówek medycznych. W działalności PCK znak ten odgrywa kluczową rolę w:

Identyfikacji budynków i placówek PCK, takich jak ośrodki zdrowia, magazyny pomocowe czy punkty wsparcia humanitarnego,

Oznaczaniu pojazdów ratunkowych i humanitarnych, co gwarantuje im ochronę w sytuacjach nadzwyczajnych, Rozpoznawalności wolontariuszy i pracowników PCK w terenie, szczególnie podczas akcji ratunkowych i działań pomocowych.

Od momentu powstania PCK znak ten jest nie tylko wizualnym symbolem organizacji, ale przede wszystkim gwarantem jej misji niesienia pomocy każdemu, bez względu na narodowość, wyznanie czy poglądy polityczne.

Kampania edukacyjna „PCK ma moc” W maju 2024 roku Polski Czerwony Krzyż (PCK) zainicjował kampanię „PCK ma moc”, której celem było zwiększenie świadomości społecznej na temat prawidłowego użycia znaku czerwonego krzyża oraz jego ochrony prawnej. Kampania podkreślała, że znak ten jest symbolem nadziei i pomocy, a jego nieuprawnione użycie narusza zasady neutralności. W ramach działań informacyjnych uruchomiono stronę pckmamoc.pl. Akcja zwracała uwagę na znaczenie odpowiedzialnego korzystania ze znaku, by mógł skutecznie spełniać swoją misję ochronną i humanitarną.

PCK posiada także swój hymn. Jest nim Pieśń o Czerwonym Krzyżu. Autorami są Irena Prusicka (słowa) i Aleksander Rosłan (muzyka). Hymn został przyjęty przez IX Krajowy Zjazd Polskiego Czerwonego Krzyża 18 listopada 1989 rPieśń o Czerwonym Krzyżu.

Zarządy wszystkich szczebli i jednostki podstawowe mają prawo posiadania własnych sztandarów.

Struktura organizacji Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi PCK są: koła, kluby, grupy i inne zespoły, w których są zrzeszeni członkowie. Są to tzw. „jednostki podstawowe”. Jednostki podstawowe są organizowane w każdym środowisku: miejsca zamieszkania, szkoły, zakłady pracy i in. Obecnie w PCK działają następujące rodzaje jednostek podstawowych: Kluby Wiewiórka Szkolne Koła PCK Akademickie Koła PCK Grupy Społecznych Instruktorów Młodzieżowych Kluby Honorowych Dawców Krwi Grupy Ratownictwa Grupy Pomocy Humanitarnej.

Jednostki podstawowe wchodzą w skład struktury rejonowej PCK. Rejony, poza nielicznymi przypadkami, obejmują swoim zasięgiem jeden powiat. Organem zarządzającym w rejonie jest Oddział Rejonowy PCK. Nadrzędnym organem uchwałodawczym w rejonie jest Zjazd Rejonowy zwoływany co najmniej raz na 4 lata. W okresie między zjazdem władzę uchwałodawczą pełni Rejonowa Rada Reprezentantów powoływana przez zjazd.

Rejony wchodzą w skład struktury okręgowej PCK. Okręgi zasięgiem swoich działań obejmują teren województwa. Analogicznie do rejonów naczelną władzę uchwałodawczą pełni Zjazd Okręgowy (co najmniej raz na 4 lata), wybierający Okręgową Radę Reprezentantów. Organem wykonawczym w okręgu jest Oddział Okręgowy PCK. Bieżącym zarządzaniem strukturami okręgowymi zajmuje się Dyrektor Okręgowy podlegający Zarządowi Okręgowemu.