mały|200px|lewo|Madonna Roudnicka (między 1385 a 1390, Praga, Galeria Narodowa) mały|200px|lewo|Adoracja Dzieciątka Jezus (przed 1380, Hluboka, Alšova jihočeska galerie) mały|200px|Ukrzyżowanie z kościoła Św. Barbary w Děbolínie (między 1375 a 1380, Praga Galeria Narodowa) Mistrz Ołtarza z Trzeboni (cz. Mistr třeboňského oltáře), znany w literaturze jako Mistrz z Trzebonia (niem. Wittingauer Meister), anonimowy malarz czeski doby gotyku, reprezentujący styl piękny, panujący w rzeźbie i malarstwie gotyckim na przełomie XIV i XV stuleci.
Ten anonimowy artysta o nieznanym pochodzeniu otrzymał "imię" Mistrz z Trzeboni, ponieważ większość przypisywanych mu dzieł, stanowiących dziś część zbiorów sztuki średniowiecznej Galerii Narodowej w Pradze, zachowała się na południowym obszarze Czech. Tam właśnie ród Rožemberków posiadał liczne posiadłości ziemskie, przede wszystkim w Třeboni (Trzeboni), gdzie znajduje się klasztor oo Augustianów z kościołem Św. Idziego, dla którego artysta namalował jedno z najważniejszych w jego oeuvre dzieł: cykl obrazów retabulum głównego ołtarza. Genezy jego stylu dopatruje się w tradycji gotyckiego malarstwa czeskiego, które reprezentował m.in. Mistrz Teodoryk. W swoim stylu połączył daleko idący gotycki idealizm treści i formy malarskie z tendencjami realistycznymi. Za pomocą miękkiego modelunku światłocieniowego ukształtował przestrzeń i formę swoich malarskich kompozycji. W przedstawieniach Marii, Jezusa czy świętych, miękko wyłaniające się z przestrzeni postacie malowane są po gotycku, sylwetki są uwysmuklone. Ich twarze o delikatnie, subtelnie zróżnicowanym wyrazie uduchowienia oraz gestykulacja charakteryzują styl piękny. Z drugiej strony w typach twarzy (np. strażnicy ze sceny Zmartwychwstania z Ołtarza Trzebońskiego) i ich indywidualizacji artysta osiągnął pewne cechy naturalizmu.
Dzieła Ołtarz z Trzeboni (ok. 1380, Praga, Galeria Narodowa) – do dziś zachowały się trzy dwustronnie malowane kwatery, z przedstawieniami Modlitwy w Ogrójcu, Złożenia do Grobu oraz Zmartwychwstania. Na rewersach każdej kwatery po trzy postaci świętych. Obraz cechuje typowy dla stylu pięknego miękki modelunek, wyszukana kolorystyka i zróżnicowanie twarzy. Ponadto artysta studyjnie opracowuje m.in. ptaki czy rycerskie uzbrojenie. Adoracja Dzieciątka Jezus (przed 1380, Hluboká nad Vltavou, Galeria Południowoczeska im. Mikoláša Aleša) z przedstawieniem Matki Bożej o jasnych błękitno-czerwonych szatach, modlącej się do Jezusa ukazanego w żłobie. Scenerię buduje podniszczona drewniana szopa, na dachu siedzą liczne gołębie. Świadkami sceny są pasterze ułożeni w dwóch rzędach po prawej stronie kompozycji. Madonna Roudnicka (między 1385 a 1390, Praga, Galeria Narodowa) – z wizerunkiem Madonny z Dzieciątkiem. Dobranie treści i forma wskazują, iż obraz służył do dewocji. Dzieło to ma związek z praskim arcybiskupem Janem z Jenštejna i następnie z klasztorem Augustianów w Roudnicy nad Labem – stąd nazwa dzieła. Ukrzyżowanie (między 1375 a 1380, Praga Galeria Narodowa) – pierwotnie stanowił ołtarz w kościele Św. Barbary w Děbolínie (okolice Jindřichowego Hradca) przedstawiający Chrystusa na krzyżu otoczonego przez dwie grupy: świętych po prawicy (m.in. Maria i Jan Ewangelista) i żołnierzy po lewicy. Święty Krzysztof (ok. 1390, Praga, Galeria Narodowa) – fragment ołtarza z kościoła Św. Krzysztofa i Matki Bożej w Církvicy.
Literatura Jiří Fajt, Čechy a Střední Evropa 1200-1550, Praha 2006. Antonín Matějček, Jaroslav Pešina, Czech Gothic painting, Praha 1950. Mojmír Hamsík, Věra Frömlová, Mistr třeboňského oltáře, "Umění" 16, 1965. Pešina Jaroslav, Některé ztracené obrazy Mistra třeboňského oltáře, "Umění" 26, 1978.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Czescy malarze gotyku Kategoria:Anonimowi malarze