(, dosł. podmiot dopełnienie orzeczenie) – skrót oznaczający typ zdania, w którym podmiot występuje przed dopełnieniem, a orzeczenie występuje na końcu, a także typ języka, w którym taki szyk dominuje. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok , jako szyk podstawowy występuje w 44,78% języków.
Przykładowe języki To m.in.: łacina, japoński, koreański, turecki, tamilski, tybetański, hindi, farsi.
Przykładowe zdanie w języku japońskim:
Watashi[rzecz.] wa[temat] ringo[rzecz.] o[dopeł.] tabemashita[hon. czas. przeszły]. Watashi wa (podmiot) ringo o (dopełnienie) tabemashita (orzeczenie). Ja (podmiot) jabłko (dopełnienie) zjadłem (orzeczenie). Zjadłem jabłko.
W tym zdaniu, (watashi) jest podmiotem (dokładniej, tematem) oznaczającym „ja” (pierwszą osobę liczby pojedynczej), który został oznaczony specyficznym dla języka japońskiego markerem (partykułą) tematu (wa). (ringo) jest dopełnieniem, które podobnie jak podmiot, jest oznaczony kolejną partykułą – (o), markerem dopełnienia w japońskim. (tabemashita) jest czasownikiem oznaczającym „jeść” i postawiony został na końcu zdania.
Szyk zdania w łacinie Trzeba jednak zauważyć, że w łacinie szyk jest w praktyce zupełnie swobodny, np. zdania: (), (), (), (), () i (): jem jabłko – są praktycznie ekwiwalentne; różnią się jedynie rozłożeniem nacisku na poszczególne elementy zdania.
Przypadek języka niemieckiego W niektórych językach, np. niemieckim istnieją przypadki, gdy orzeczenie lub jego część występuje na końcu zdania: Z typologicznego punktu widzenia cecha ta nie kwalifikuje języka jako mającego orzeczenie na końcu zdania.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Szyk wyrazów w zdaniu