thumb|120px|Chorągiew powstańców styczniowych IV Korpus „Mazowiecki” – planowany korpus sił powstańczych okresu powstania styczniowego, mający objąć dwa dawne województwa: mazowieckie i płockie.
Jako jedyny korpus sił powstańczych nie miał wcześniej wyznaczonego dowódcy.
Formowanie Główny cel jaki postawił sobie Romuald Traugutt po objęciu władzy nad powstaniem to przekształcenie oddziałów partyzanckich w rzeczywistą siłę zbrojną, dekretem z dnia 15 grudnia 1863 r. powołał regularne oddziały aż do poziomu korpusu. Ograniczył samodzielność istniejących oddziałów, zakazał dowolnego ich formowania i rozformowywania, stawały się one tym samym składową większych formacji.
W zamyśle miało powstać pięć korpusów, cztery na terenie Królestwa, piąty na Litwie i miały tworzyć kadry przyszłej masowej formacji dla potrzeb planowanej kolejnej kampanii. W praktyce udało się stworzyć zalążki dwóch - II Korpus („Krakowski”) pod dowództwem Józefa Hauke-Bosaka i I "Lubelski" - Michała Heydenreicha-Kruka, w pozostałych województwach istniały one tylko na papierze.
Bibliografia Eligiusz Kozłowski, Od Węgrowa do Opatowa 3.02.1863 - 21.02.1864 Wybrane bitwy z Powstania Styczniowego, Wydawnictwo MON, Warszawa 1962 r. S. Kotarski, Opatów w latach 1861-1864, Opatów 1935 r. Tadeusz Manteuffel (red.), Historia Polski, t.II, cz.III, Warszawa 1959 r.
Kategoria:Korpusy powstania styczniowego