Pałanka (Phalanger) – rodzaj ssaków z podrodziny pałanek (Phalangerinae) w obrębie rodziny pałankowatych (Phalangeridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaje obejmuje gatunki występujące na wyspach należących do Indonezji, w Australii, na Nowej Gwinei i sąsiednich wyspach.
Morfologia Długość ciała 31–54 cm, długość ogona 27,5–42,5 cm; masa ciała 1,1–5 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1780 roku lekarz, chemik i przyrodnik Gottlieb Conrad Christian Storr w książce swojego autorstwa poświęconej wstępnej klasyfikacji ssaków. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) pałanka szara (P. orientalis).
Etymologia Phalanger: ‘paliczek’, od phalanga ‘paliczek’, od φάλαγξ phalanx ‘kość palca lub stopy’. Phalangista: gr. φάλαγξ phalanx ‘kość palca lub stopy’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Didelphis orientalis Pallas, 1766. Coescoes (Coesiodes, Cuscus, Cursus): malajska nazwa Coès-coès dla pałanki. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Coescoes amboinensis Lacépède, 1799 (= Didelphis orientalis Pallas, 1766). Balantia: gr. βαλαντιον balantion ‘torba, kieszeń’. Gatunek typowy: Illiger wymienił dwa gatunki – Didelphis orientalis Pallas, 1766 i Didelphis Lemurina G.K. Shaw, 1800 (= Didelphis vulpecula Kerr, 1792) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Didelphis orientalis Pallas, 1766. Sipalus: gr. σιπαλος sipalos ‘zdeformowany’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNPhalanger pelengensisTate, 1945kuskusek duży2 podgatunkiendemit Indonezji (Wyspy Banggai (Peleng) i Wyspy Sula (Taliabu, Seho, Mangole i Sanana)DC: 35–37 cmDO: 25–30 cmMC: 1,1–1,2 kgcentruj|90pxPhalanger ornatus(J.E. Gray, 1860)pałanka strojnagatunek monotypowyendemit Indonezji (wschodni kraniec północnego Celebes, większa północna część Moluków (Halmahera, Bacan i Morotai)DC: 35–42 cmDO: 28–36 cmMC: 1,2–2,2 kgPhalanger matabiruFlannery & Boeadi, 1995gatunek monotypowyendemit Indonezji (mniejsza część północnych Moluków (Ternate i Tidore))brak danychPhalanger alexandraeFlannery & Boeadi, 1995pałanka wyspowagatunek monotypowyendemit Indonezji (Gebe, północne Moluki (prawdopodobnie na wyspach między Halmaherą a Waigeo)); zakres wysokości: około 300 m n.p.m.DC: około 45 cmDO: około 36 cmMC: około 2,5 kgcentruj|100pxPhalanger rothschildiO. Thomas, 1898pałanka moluckagatunek monotypowyendemit Indonezji (północno-środkowe Moluki (Wyspy Obi, Bisa i Obilatu)DC: 36–39 cmDO: 30–33 cmMC: 1,1–1,4 kgcentruj|120pxPhalanger gymnotis(W. Peters & Doria, 1875)pałanka gołouchagatunek monotypowyIndonezja i Papua-Nowa Gwinea: kontynentalna Nowa Gwinea, wyspy u wybrzeży zachodniej Nowej Gwinei (Salawati, Misool, Yapen i Wyspy Aru); zakres wysokości: 0–2700 m n.p.m.DC: 31–54 cmDO: 29–39 cmMC: 1,5–5 kgcentruj|100pxPhalanger lullulaeO. Thomas, 1896pałanka nakrapianagatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei (wyspy u wybrzeży południowo-wschodniej Nowej Gwinei (Woodlark, Madeu i Alcester, gdzie prawdopodobnie został introdukowany)DC: 33–41 cmDO: 27–34 cmMC: 1,5–2 kgcentruj|120pxPhalanger orientalis(Pallas, 1766)pałanka szara2 podgatunkiIndonezja i Papua-Nowa Gwinea: środkowe i południowe Moluki, wschodnie Małe Wyspy Sundajskie i północna Nowa Gwinea (na wschód do wyspy Long)DC: 30–50 cmDO: 28–42 cmMC: 1,6–5 kgPhalanger brevicepsO. Thomas, 18882 podgatunkiendemit Papui-Nowej Gwinei (Nowa Brytania (Archipelag Bismarcka), prawdopodobnie introdukowany na całym Archipelagu Bismarcka i Wyspach Salomona)DC: 30–50 cmDO: 28–42 cmMC: 1,6–5 kgPhalanger intercastellanusO. Thomas, 1895pałanka papuaskagatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei (Markham Valley i zatoka Huon przez południowo-wschodni półwysep; Wyspy d’Entrecasteaux, Wyspy Trobrianda i Luizjady); zakres wysokości: 0–1250 m n.p.m.DC: 35–45 cmDO: 27–32 cmMC: 1,4–2,2 kgcentruj|150pxPhalanger mimicusO. Thomas, 1922pałanka nowogwinejskagatunek monotypowyIndonezja i Papua-Nowa Gwinea (południowa Nowa Gwinea i Wyspy Aru) i Australia (wschodni półwysep Jork, Queensland)DC: 33–40 cmDO: 28–35 cmMC: 1,5–2,2 kgPhalanger matanimFlannery, 1987pałanka opalonagatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei (środkowa Nowa Gwinea (obszar Telefomin)); zakres wysokości: 1500–2600 m n.p.m.DC: 34–44 cmDO: 27–31 cmMC: 1,1–2 kgcentruj|150pxPhalanger vestitusMilne-Edwards, 1877pałanka jedwabista3 podgatunkiIndonezja i Papua-Nowa Gwinea: Nowa Gwinea (góry półwyspu Ptasia Głowa, góry Weyland i Góry Centralne; zakres wysokości: 1000–2200 m n.p.m.DC: 35–48 cmDO: 29–36 cmMC: 1,4–2,4 kgPhalanger sericeusO. Thomas, 1907pałanka czarna2 podgatunkiIndonezja i Papua-Nowa Gwinea: Nowa Gwinea (Góry Centralne); zapisy z południowo-środkowej Papui-Nowej Gwinei (obszar góry Bosavi); zakres wysokości: 1500–3900 m n.p.m.DC: 37–46 cmDO: 27–32 cmMC: 1,7–2,4 kgcentruj|150pxPhalanger carmelitaeO. Thomas, 1898pałanka górska2 podgatunkiIndonezja i Papua-Nowa Gwinea: Nowa Gwinea (Góry Centralne na wschód od jezior Paniai); zakres wysokości: 1350–3800 m n.p.m.DC: 37–43 cmDO: 31–36 cmMC: 1,7–2,6 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pałankowate