thumb|250px|Malowidło Eufroniosa na kraterze przedstawiające przenoszenie ciała Sarpedona przez Hypnosa i Tanatosa (Sen i Śmierć) pod okiem Hermesa (Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku)
Eufronios (VI/V wiek p.n.e.) – attycki malarz i garncarz, działający w okresie 520–505 p.n.e. Uważany za najstarszego z grupy pionierów stylu czerwonofigurowego (520–500 p.n.e.)Thomas Mannack: Griechische Vasenmalerei. Eine Einführung. Darmstadt: Von Zabern, 2012, s. 138..
Najprawdopodobniej był niewolnikiem pracującym początkowo w warsztacie Kachryliona, następnie we własnym. Na początku V wieku p.n.e. porzucił malarstwo i zajął się garncarstwem (toczeniem naczyń)Istnieje hipoteza o dwóch artystach tego samego imienia, z których malarz miałby działać pod koniec VI stulecia, a garncarz – na początku V w. p.n.e. (Maria L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt., s. 64)., choć nadal miał wpływ na malarzy dekorujących wytwarzane przez niego wazy (np. na Malarza Pistoksenosa)John Boardman: Athenian red figure vases. Classical period. London: Thames and Hudson, 1989, s. 38.. Współdziałał z Onesimosem, współzawodniczył z EutymidesemJanusz A. Ostrowski: Słownik artystów starożytności. Katowice: Książnica, 1994, s. 79.; świadectwem tej rywalizacji jest monachijska amfora Eutymidesa z napisem „jak nigdy Eufronios [tak nie namalował]”Maria L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt., s. 25, 64.. Za jego uczniów uważani są m.in. Brygos, Hieron i DurisMaria L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt., s. 85..
Wśród znanych prac 6 sygnował jako malarz (m.in. krater kielichowy z pracowni Euksiteosa oraz krater wolutowy z Arezzo, nie licząc kyliksów Kachryliona), a 10 jako garncarz (poietes), przy czym pierwsze zaliczane są do starszych, co potwierdzałoby tezę o późniejszym założeniu własnej pracowniThomas Mannack: Griechische Vasenmalerei, dz. cyt., s. 138. Dawniej podawana liczba 30 sygnowanych naczyń czerwonofigurowych (Mała encyklopedia kultury antycznej, dz. cyt.).. Poza sygnowanymi za wyroby warsztatu Eufroniosa uznano też naczynia zdobione przez Onesimosa i innych malarzy tzw. stylu surowego.
Dekorowane przez niego wazy charakteryzują się swobodą postaci oraz zwartością kompozycji (zręcznie włączonych w ściany kraterów lub w medaliony dna kyliksów), umiejętnym stosowaniem skrótów perspektywicznych, precyzją rysunku (zwłaszcza anatomii), drobiazgowością w oddawaniu fałdów draperii, ukazywaniem ekspresyjnych twarzy w ujęciu en face. Był mistrzem aktu modelowanego kreskami o różnych natężeniach barwy i gęstości pokostu. Posługiwał się często rozcieńczonym pokostem dla wykonania delikatnych linii rysunku wewnętrznegoMaria L. Bernhard: Greckie malarstwo wazowe, dz. cyt., s. 64.. Tematykę przedstawień czerpał głównie z mitologii oraz życia codziennego (np. czyny Heraklesa, sceny z gimnazjonu).
Zobacz też Smikros
Przypisy
Bibliografia Maria Ludwika Bernhard: Greckie malarstwo wazowe. Wrocław: Ossolineum, 1966 Mała encyklopedia kultury antycznej (red. Zdzisław Piszczek). Warszawa: PWN, 1983, s. 242, . Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: WAiF – Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 230, (PWN), (WAiF).
Kategoria:Malarze starożytnej Grecji Kategoria:Niewolnicy