thumb|Standardowe oznaczenie substancji toksycznej na obszarze Unii Europejskiej, wprowadzone przez Dyrektywę 67/548/EWGToksyczność – cecha substancji chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, narządów lub całych organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Substancje te mogą wywierać działanie trujące po wchłonięciu ich m.in. drogą doustną, oddechową lub w wyniku absorpcji przez skórę.
Toksyczność to działanie niepożądane wynikające z reakcji chemicznych, fizykochemicznych pomiędzy związkiem chemicznym, który wniknął do ustroju, a układem biologicznym (DNA, enzymy).
Parametr LD Aby ilościowo oceniać i porównywać toksyczne działanie substancji, stworzono parametr dawki śmiertelnej LD (z – „dawka śmiertelna”). Najczęściej używa się wartości LD50, czyli takiej dawki ksenobiotyku, która wywołuje śmierć połowy populacji zwierząt doświadczalnych, którym podano daną substancję. Innym parametrem, stosowanym dla substancji gazowych, jest stężenie śmiertelne we wdychanym powietrzu, oznaczane skrótem LC (z ang. – „stężenie śmiertelne”).
Na podstawie badań toksyczności ostrej na zwierzętach, Hodge i Sterner sklasyfikowali substancje toksyczne, dzieląc je na 6 grup, w zależności od LD50:
Stopień toksyczności Nazwa Doustne LD50(g/kg masy ciała);szczury Skórne LD50(g/kg masy ciała);króliki Inhalacyjne LD50(ppm – części na milion);szczury Prawdopodobna dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka w gramach 1 Nadzwyczaj toksyczna ≤0,001 ≤0,005 ≤10 ≈0,065 2 Bardzo toksyczna 0,05 0,043 100 4 3 Średnio toksyczna 0,5 0,34 1000 30 4 Słabo toksyczna 5,0 2,81 10 000 250 5 Praktycznie nietoksyczna 15,0 22,6 100 000 1000 6 Stosunkowo nieszkodliwa >15,0 >22,6 >100 000 >1000
Klasyfikacja działania toksycznego substancji chemicznej po podaniu dożołądkowym stosowana w krajach wspólnoty europejskiej. Metoda klasyczna.
Zakres LD50 (mg/kg masy ciała) Klasa toksyczności LD50 < 25 Bardzo toksyczna 25 < LD50 < 200 Toksyczna 200 < LD50 < 2000 Szkodliwa 2000 < LD50 Nieklasyfikowana
Do najbardziej znanych trucizn należą: arszenik (ma LD50 = 20 mg/kg), cyjanowodór (ma LD50 = 1,5 mg/kg). Dla porównania LD50 chlorku sodu wynosi 3000 mg/kgSodium Chloride (Material Safety Data Sheet) [w:] avogadro.chem.iastate.edu [dostęp 2025-12-08], a dla THC LD50 = 1259 mg/kg.
Zobacz też
toksykologia toksykometria
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bezpieczeństwo chemiczne Kategoria:Toksykologia Kategoria:Właściwości chemiczne