Racław – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Bogdaniec. Według danych z 2011 r. liczyła 330 mieszkańców. Miejscowość istniała już pod koniec XIII w. i znajdowała się na terytorium Nowej Marchii. Od 1300 r. należała do dóbr zakonu cystersów w Mironicach, następnie była w posiadaniu m.in. rodów von Wedel, von der Marwitz oraz von Rastorf, po czym przeszła w 1674 r. na własność domeny państwowej w Mironicach. Od 1945 leży w granicach Polski.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gorzowskiego.

We wsi znajduje się neogotycki kościół z lat 1862–1863 oraz zabytkowy neoklasycystyczny dwór z 1901 r.

Położenie Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren, na którym położony jest Racław należy do prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Kotlina Gorzowska.

Miejscowość położona jest 10 km na zachód od Gorzowa Wielkopolskiego. Wieś posiada owalnicowy układ zabudowy.

Demografia Ludność w ostatnich 3 stuleciach:

Historia + Właściciele RacławiaWłaściciel Lata cystersi z Mironic 1300 – ? Splinter przed 1337 – 1368? Hasso von Wedel przed? 1350 – 1354 Betkin von Ost(en) 1354 – ? von Wedel 1368 – ? Baldewin Stal 1403 – ? die Horker (⅓ wsi) przed 1449 – po 1499 von der Marwitz (⅔ wsi) przed 1517 – 1674 domena w Mironicach 1674 – przed 1849 Wolter Welle przed 1849 – po 1879 von Carnap-Bornheim po 1879 – przed? 1896 Polensky przed? 1896 – 1945

1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia 17.03.1290 – prawdopodobna pierwsza wzmianka; w tym dniu przebywał w miejscowości Ratecsana (identyfikowanej z Racławiem) margrabia Albrecht III wystawiając przywilej dla Pełczyc 22.05.1300 – margrabia Albrecht III, przebywając w Kłodawie, funduje filię klasztoru w Kołbaczu o nazwie Locus coeli (Miejsce Nieba, potem Himmelstedt, obecnie Mironice) i uposaża ją 15 wsiami, w tym Racławiem (Razlevesdorp) 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Razzeldorp (w ziemi gorzowskiej): Razzeldorp XLVI mansos, dos II, Ecclesia I, pactus VIII solidos, pueri Splinteri tenent et habent VI mansos pro seruicio et adhuc sunt inpubes, Taberna soluit XV solidos – Racław liczy 46 łanów, wolne od ciężarów podatkowych są 2 łany parafialne, 1 łan kościelny, pacht płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 8 szylingów, nieletnie dzieci Splinterów są zobowiązane do służby konnej z 6 łanów, opłata karczmy wynosi 15 szylingów. 11.12.1350 – Hasso von Wedel otrzymuje dochody w owsie w lesie wsi Racław i Jenin (merice villae Raczelstorp et Koningen) z tytułu swych obowiązków wójtowskich w Nowej Marchii 24.09.1352 – Hasso von Wedel, z powodu kłopotów finansowych, zastawia miastu Gorzów wieś Racław (Ratzstorff) za 145 grzywien 3.01.1354 – przy ostatecznym rozliczaniu z kosztów zarządzania wójtostwem strzelecko-gorzowskim 3 I 1354 r. Betkin von Osten, wierzyciel margrabiego na 12 350 grzywien srebra, ma jednak zwrócić Puszczę Dankowską (nadaną mu w czerwcu 1353 r.) w zamian za bedę (podatek łanowy) z Bronowic, Buszowa, Bobrówka, Lichenia, Lipich Gór, Wawrowa, Baczyny oraz wieś Racław koło Gorzowa 1368 – po śmierci Elżbiety, wdowy Splinter, a następnie żony Mikołaja von Sacka, margrabia Otto nadaje Wedlom z Krzywnicy ekspektatywę na dochody w Racławiu 1403 – wieś zostaje zakupiona przez Baldewina Stala, wójta Nowej Marchii, za kwotę 1400 grzywien „oczek zięby” (niem. Finkenaugen) 1449, 1486, 1499 – wzmianki o rodzie die Horker, który posiada ⅓ wsi 21.11.1517 – list lenny elektora Joachima stwierdza, że Claus, Melchior i Hans von der Marwitz ze Smolnicy, Zachariasz i Kaspar z Marwic, Piotr z Grzymiradza i Otto ze Stanowic posiadają do wspólnej ręki m.in. ⅔ wsi Racławice (Rastorf) 1674 – Moritz Werner von der Marwitz dokonuje z elektorem brandenburskim zamiany swojej części wsi Racław na Jenin; Racław zostaje przyłączony do domeny w Mironicach 1737–1740 – zbudowano kościół szachulcowy 1801 – wieś liczy 317 mieszkańców i 39 gospodarstw; jest tu sołtys lenny, 13 chłopów pełnorolnych, 5 zagrodników, 1 budnik, 13 komorników, karczma z prawem warzenia piwa (niem. Braukrug), kuźnia; kościół jest filialnym parafii w Marwicach Przed 1849–po 1879 – właścicielem dóbr racławskich jest Wolter Welle 1862–1863 – zbudowano kościół w stylu neogotyckim, na miejscu poprzedniego Po 1879 – dobra racławskie przechodzą w ręce barona von Carnap-Bornheim z Janczewa Po 1896 – właścicielem majątku racławskiego jest Fabian Polensky; rodzina Polensky posiada go do 1945 r. 1945 – rozpoczyna działalność szkoła podstawowa, biblioteka i świetlica wiejska; pierwszym sołtysem (do 23.09.1945) zostaje Niemiec, Alex Zucker, który wykonuje wytyczne Rosjan zarządzających wówczas majątkiem oraz polskiego wójta gminy Bayersdorf (Baczyna) Po 1945 – majątek ziemski zostaje znacjonalizowany, zespół folwarczny przejmuje Państwowe Gospodarstwo Rolne w Baczynie 15.11.1946 – w wyniku zmian administracyjnych Racław przechodzi z gminy Lubno do gminy Bogdaniec 1954 – w wyniku podziału gmin na Rady Gromadzkie, Racław wraz z Łupowem i Jeninem utworzyły gromadę z siedzibą w Łupowie II 1956 – założenie Rolniczej Spółdzielni Wytwórczej „Przełom”, do której przystąpiło 23 rolników 1957 – rozwiązanie Rolniczej Spółdzielni Wytwórczej „Przełom” Początek lat 90. XX w. – likwidacja szkoły podstawowej w Racławiu

Nazwa Ratecsana (?) 1290, Razlevesdorp 1300, Razzeldorp 1337, Rastorf 1517, Ratzdorf 1944; Racław 1947

Administracja Miejscowość jest siedzibą sołectwa Racław.

Architektura Kościół pw. Matki Bożej Szkalplerznej – w stylu neogotyckim, zbudowany w latach 1862-1863 na planie prostokąta o wymiarach 19×12 m, murowany z kostki granitowej uzupełnionej cegłą, z dostawioną wieżą od zachodu zwieńczoną wysokim strzelistym hełmem, od wschodu zaś zamknięty pięciobocznym prezbiterium z ceglanymi przyporami. Budowla nakryta jest dwuspadowym dachem, ściany szczytowe zwieńczono ceglanymi sterczynami. W ścianach korpusu umieszczono podłużne okna w ostrołukowych obramieniach. W nawie pozostawiono odkrytą więźbę dachową, natomiast prezbiterium przykryto sklepieniem krzyżowym. Zachowana została empora muzyczna z 2. połowy XIX w., wsparta na ośmiu drewnianych słupach. Na wieży dzwon z 1500 r. o średnicy 73 cm (uszkodzony, nieczynny). W 1945 r. po zajęciu wsi przez wojska radzieckie wnętrze świątyni zostało doszczętnie zniszczone. Najprawdopodobniej podczas remontowania kościoła na początku 1948 r. zaginął jeden z dwóch zabytkowych, 500-letnich dzwonów. 23.06.1945 r. kościół poświęcony został jako rzymskokatolicki, wchodząc w skład parafii ojców kapucynów w Gorzowie; od VI 1951 r. należał do parafii św. Trójcy w Wieprzycach, od 7.06.1976 r. do parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Baczynie. W 1975 r. przeprowadzono gruntowny remont wnętrza, m.in. wstawiono nowy ołtarz oraz z chóru usunięto resztki starych organów. W 1998 r. wykonano podłogę pod ławki i prezbiterium, ułożono posadzkę z terakoty, wykonano prace konserwacyjne ławek i konstrukcji chóru. Na przełomie 2011/2012 r. wykonano naprawę wieży, uszkodzonej wskutek burzy.

Neoklasycystyczny dwór z 1901 r. – budynek dwukondygnacyjny na planie prostokąta, nakryty dwuspadowym dachem. Po północno-zachodniej stronie dworu znajduje się trzykondygnacyjna czworoboczna wieża z klatką schodową; dziewięcioosiową elewację frontową rozdziela centralnie umieszczony trzyosiowy ryzalit poprzedzony gankiem i zwieńczony trójkątnym tympanonem, z widoczną w jego polu winną latoroślą i datą budowy dworu; tympanon z elewacji tylnej zawiera floralną dekorację z kartuszem i inicjałami ówczesnego właściciela „JK”. We wnętrzu dworu, na suficie sali balowej i holu zachowały się elementy skromnego wystroju sztukatorskiego w postaci owalu i rozgwiazdy, jak również interesująca oryginalna stolarka drzwiowa wraz z supraportami. W latach 1988–1991 oraz 2003 przeprowadzono remonty budynku. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem L-374/A z 24.05.1991. Obecnie założenie folwarczne w Racławiu wraz z dworem znajduje się w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych OT w Gorzowie i jest dzierżawione przez osobę prywatną.

Pozostałości założenia folwarcznego – stodoła oraz ceglane i szachulcowe budynki inwentarskie z końca XIX w./początku XX w.

Cmentarz ewangelicki (pow. ok. 0,4 ha)

Sport Do lat 2000 w Racławiu funkcjonował klub piłkarski: "Zryw" Racław. Jeszcze wcześniej przed fuzją z LZS Stanowice funkcjonował zespół LZS Racław, w wyniku fuzji powstała Viktoria Stanowice.

Religia Kościół rzymskokatolicki pw. Matki Bożej Szkalplerznej jest filialnym parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Baczynie.

Gospodarka W 2013 r. liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych wyniosła 2, są to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą:

Dział Ilość rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 1 przemysł i budownictwo 0 pozostała działalność 1

Przypisy Margrabia Ludwik 16 V 1337 zlecił rycerzowi Wilkinowi Horkerowi kuratelę nad nieletnimi dziećmi Lutera Splintera, po śmierci ich stryja Henninga Splintera.

Przed II wojną światową na wieży kościoła znajdowały się dwa dzwony, o średnicy 92, z 1500 r. lub nieco późniejszy, i 73 cm z 1500 r.

Bibliografia

Plan Odnowy miejscowości Racław na lata 2008-2014. Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Gminy Bogdaniec nr XII/126/2008 z dnia 30 września 2008 r.

Kategoria:Bogdaniec (gmina)