Referendum w Irlandii w 2008 roku rozpoczęło się 9 czerwca, gdy do głosowania przystąpili mieszkańcy trzech wysp położonych u wybrzeży Hrabstwa Donegal – Arranmore, Gola i Inishfree. W pozostałej części kraju głosowanie odbyło się 12 czerwca 2008 roku. Do wcześniejszego głosowania przystąpili także żołnierze z misji EUFOR Althea. Przedmiotem referendum była ratyfikacja traktatu lizbońskiego. Irlandia jako jedyne państwo UE zadecydowała o ratyfikacji traktatu w drodze referendum. Referendum wynika z konieczności wprowadzenia w związku z traktatem zmian do Konstytucji Irlandii, które muszą być zatwierdzone w formie głosowania powszechnego. Przepisy nie wymagały osiągnięcia określonego progu wyborczego. W głosowaniu Irlandczycy opowiedzieli się przeciwko ratyfikacji traktatu.

Sondaże Wstępne sondaże wskazywały, że 60% Irlandczyków nie wiedziało jak zagłosuje, 28% opowiadało się za ratyfikacją, zaś 12% byłoby przeciw. Była to niewielka zmiana do listopada, kiedy to za traktatem opowiadało się 25%, 13% było przeciw, a 62% nie wiedziało jak zagłosuje. Według sondażu opublikowanego na początku marca 46% Irlandczyków opowiadało się za traktatem, przeciwnych było 23%, a 31% jeszcze nie zdecydowało jak głosować.

Sondaż przeprowadzony ok. 3 tygodnie przed referendum głosił, że poparcie dla traktatu wyraziłoby 41% Irlandczyków, zaś przeciwnych byłoby 33%. Liczba niezdecydowanych wyniosła wówczas ok. 26%.

Jeden z ostatnich sondaży przed referendum dawał przewagę przeciwnikom traktatu. Deklarację głosowania na „nie” złożyło 35% respondentów. Na „tak” zamierzało głosować 30% Irlandczyków, a niezdecydowanych było ciągle 28%. Sondaż przeprowadzono na zlecenie dziennika Irish Times.

Kampania Zwolennicy przyjęcia traktatu zwrócili uwagę na fakt, że Irlandia już zdobyła silną pozycję w strukturach UE, a prace nad dokumentem były w dużej mierze prowadzone przez samych Irlandczyków, w okresie przewodnictwa ich kraju w Radzie UE.

W toku kampanii premier Brian Cowen obiecał rolnikom, że zawetuje postulowane przez WTO propozycje zmian liberalizujące handel żywnością, co spotkało się z deklaracją poparcia dla traktatu przez zrzeszające ok. 80 tys. członków Stowarzyszenie Irlandzkich Farmerów. Eamon Gilmore, lider irlandzkiej Partii Pracy stwierdził, iż „zagłosowanie za odrzuceniem traktatu przyniesie okres obaw i niepewności”. Zwolennicy zwracali również uwagę na to, iż dzięki przyjęciu traktatu ulepszona zostanie ochrona irlandzkiej przyrody.

Przeciwnicy krytykujący traktat z pozycji lewicowych wskazywali na możliwość pogorszenia się opieki socjalnej i groźby ograniczenia praw pracowniczych. Z kolei przeciwnicy prawicowi podnosili obawy związane z utratą możliwości decydowania o takich kwestiach jak polityka fiskalna, czy też dopuszczalność aborcji. W kampanię na rzecz odrzucenia traktatu zaangażowali się także członkowie rządowej Fianna Fáil, m.in. Declan Ganley. Podnoszono także obawy związane z ewentualną utratą irlandzkiego komisarza.

Wyniki center|thumb|300px|Wyniki w poszczególnych okręgach wyborczych Według początkowych doniesień frekwencję szacowano na ok. 40%. Zgodnie z zapowiedzią nie publikowano sondaży exit polls. Oficjalne wyniki ogłoszono już 13 czerwca. Za odrzuceniem traktatu opowiedziało się 862415 głosujących (53,4%), zaś jego ratyfikację poparło 752451 Irlandczyków. Frekwencja wyniosła 53,1%.

Okręg wyborczyElektoratNieważne głosyGłosy niepoprawnie oddane: oddanie pustej karty do głosowania, zaznaczenie więcej niż jednej opcji, odebranie ale nieoddanie karty do głosowania.Frekwencja (%)12px Za (%)12px Przeciw (%)Carlow-Kilkenny103 39722852 644 (51%)26 210 (50%)26 206 (50%)Cavan-Monaghan92 92019049 649 (53%)22 346 (45%)27 113 (55%)Clare77 39814540 617 (52%)20 982 (52%)19 490 (48%)Cork East83 85016942 398 (51%)18 177 (43%)24 052 (57%)Cork North Central65 73813435 120 (53%)12 440 (36%)22 546 (64%)Cork North West63 57411435 358 (56%)16 253 (46%)18 991 (54%)Cork South Central89 84417749 455 (55%)22 112 (45%)27 166 (55%)Cork South West58 22514332 184 (55%)14 235 (44%)17 806 (56%)Donegal North East56 19514425 654 (46%)9 006 (35%)16 504 (65%)Donegal South West60 07911327 946 (47%)10 174 (37%)17 659 (63%)Dublin Central57 86412128 265 (49%)12 328 (44%)15 816 (56%)Dublin Mid West61 6227431 833 (52%)12 577 (40%)19 182 (60%)Dublin North81 55018745 077 (55%)22 696 (51%)22 194 (49%)Dublin North Central51 1567731 245 (61%)15 772 (51%)15 396 (49%)Dublin North East52 43210129 991 (57%)12 917 (43%)16 973 (57%)Dublin North West49 8937431 833 (52%)12 577 (40%)19 182 (60%)Dublin South87 85514751 342 (58%)32 190 (63%)19 005 (37%)Dublin South Central67 49913642 170 (52%)16 410 (39%)25 624 (61%)Dublin South East81 74311627 871 (50%)17 111 (62%)10 644 (38%)Dublin South West56 20212436 181 (54%)12 601 (35%)23 456 (65%)Dublin West52 1739428 421 (55%)13 573 (48%)14 754 (52%)Dún Laoghaire84 71013749 810 (59%)31 524 (64%)18 149 (37%)Galway East80 56916640 124 (50%)18 728 (47%)21 230 (53%)Galway West85 64219042 844 (50%)19 643 (46%)23 011 (54%)Kerry North54 78711228 120 (51%)11 306 (41%)16 702 (59%)Kerry South51 33811727 257 (54%)11 569 (43%)15 571 (57%)Kildare North71 42911736 815 (52%)20 045 (55%)16 653 (45%)Kildare South57 1458027 858 (49%)13 470 (49%)14 308 (51%)Laois-Offaly105 05324356 992 (54%)31 786 (56%)24 963 (44%)Limerick East76 73516839 444 (51%)18 085 (46%)21 191 (54%)Limerick West57 84712929 958 (52%)13 318 (45%)16 511 (55%)Longford-Westmeath81 83419242 065 (51%)19 371 (46%)22 502 (54%)Louth83 45816844 565 (53%)18 586 (42%)25 811 (58%)Mayo95 25019748 822 (51%)18 624 (38%)30 001 (62%)Meath East67 41510534 148 (51%)17 340 (51%)16 703 (49%)Meath West62 81611932 589 (52%)14 442 (45%)18 028 (55%)Roscommon-South Leitrim59 72813133 962 (57%)15 429 (47%)18 402 (54%)Sligo-North Leitrim55 59113029 228 (53%)12 602 (44%)16 496 (56%)Tipperary North55 94114832 750 (59%)16 235 (50%)16 367 (50%)Tipperary South53 68714829 756 (56%)13 853 (47%)15 755 (53%)Waterford72 05216038 474 (54%)17 502 (46%)20 812 (54%)Wexford101 12420553 369 (53%)23 371 (44%)29 793 (56%)Wicklow85 91820652 272 (61%)25 936 (50%)26 130 (50%)

Reakcje Jeszcze przed irlandzkim referendum decyzję o kontynuacji ratyfikacji zapowiedziała strona brytyjska, nawet w razie zwycięstwa przeciwników traktatu. Wynik głosowania spotkał się z pozytywną reakcją polityków Sinn Féin. Z kolei irlandzki premier zaapelował do UE o czas na wypracowanie nowego rozwiązania. Wynik był również szeroko komentowany wśród polityków unijnych, jednak nie została podjęta jednoznaczna decyzja o dalszych krokach postępowania w sprawie traktatu. O kontynuowanie procesu ratyfikacji zdecydowanie zaapelował Hans-Gert Pöttering. Stanowisko to poparł również włoski premier Silvio Berlusconi oraz czeski minister spraw zagranicznych Karel Schwarzenberg, co pozostaje w opozycji wobec stanowiska prezydenta Republiki Czeskiej, Václava Klausa, który opowiedział się za opracowaniem nowego dokumentu.

Decyzja Irlandczyków stała się jednym z głównych tematów czerwcowego szczytu Rady Europejskiej w Brukseli. Przewodniczący KE poparł irlandzką propozycję przygotowania nowej propozycji na szczyt w październiku. Ostatecznie w grudniu 2008 roku w czasie szczytu w Brukseli podjęto decyzję o przeprowadzeniu kolejnego referendum w sprawie ratyfikacji traktatu określając wstępnie jego termin na październik 2009 roku.

Zobacz też

Referendum w Irlandii w 2009 roku

Przypisy

Kategoria:2008 w Irlandii Kategoria:Referenda w 2008 2008 Kategoria:Referenda w kwestiach Unii Europejskiej