Parafia św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym – rzymskokatolicka parafia w dekanacie Jastrzębie Górne w archidiecezji katowickiej.
Rys historyczny Dzieje parafii św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym są nieodłącznie związane z historią Górnego Śląska. Jej powstanie datuje się na drugą połowę XIV wieku. Trudno jednoznacznie określić datę roczną, jednak już w 1376 roku w zapiskach notarialnych archidiakonatu opolskiego występuje wzmianka o parafii w osadzie Hermansdorf, utożsamianą z późniejszym Jastrzębiem. Następnym źródłem są akta procesu o dziesięcinę z klasztorem Dominikanek w Raciborzu. Jako świadkowie występują tam dwaj kolejni proboszczowie parafii św. Katarzyny: ks. Mikołaj i ks. Marcin.
Została wymieniona w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 pośród innych parafii archiprezbiteratu (dekanatu) w Żorach pod nazwą Hermansdorff, zaś od XVI w. należała już do dekanatu wodzisławskiego.
Z powstaniem kościoła w Jastrzębiu związana jest legenda dotycząca szlachcica zaatakowanego przez dziki w czasie polowania. Szlachcic znajdując się w obliczu śmierci przyrzekł Bogu, że jeśli przeżyje, wybuduje na tym miejscu kościół. Po swoim ocaleniu, dotrzymał słowa.
W parafii istniał nie tylko kult św. Katarzyny, ale także Opatrzności Bożej. W 1764 roku w parafii powstało Bractwo Opatrzności Bożej, zrzeszające wielu parafian. W tym samym czasie papież Klemens XIII ustalił odpust Opatrzności Bożej na szóstą niedzielę po Zielonych Świątkach. Dało to początek długoletniej tradycji pielgrzymek z Żor i Rybnika na odpust. Po 9 latach swojej działalności bractwo ufundowało parafii obraz Opatrzności Bożej, który został umieszczony w prezbiterium.
Najstarsze wizytacje parafii z zachowanymi do dziś sporządzonymi protokołami nastąpiły w latach 1652, 1679 i 1688. Pierwszej dokonał archidiakon opolski Bartłomiej Reinhold 7 września 1652 roku, drugiej archiprezbiter namysłowski Wawrzyniec Joannsthon w 1679 rokuj.w. s. 250 zaś trzeciej archidiakon opolski ks. Marcin Teofil Stefecjusz w 1688 rokuj.w. s. 444. Następna wizytacja nastąpiła w 1697. Kolejna miała już miejsce w XVIII wieku przeprowadzona przez biskupa sufragana wrocławskiego Eliasa Daniela Sommerfelda. Właścicielem wsi oraz kolatorem parafii był wówczas Gustaw Czammer. Wizytator odwiedził ją 26 sierpnia 1719 roku sporządzając dokładne notatki z wizyty. Zwraca uwagę na to, że kościół był bardzo zaniedbany i zniszczony, a na chórze brakowało mu organów. Dużo miejsca poświęcił na ocenę pracy ówczesnego proboszcza parafii, księdza Pawła Szypińskiego, który w parafii rezydował już 37 lat, mając w czasie wizytacji lat aż 74. W związku ze swoim podeszłym wiekiem, miał problemy ze sprawnym prowadzeniem parafii, dlatego też wizytator sprowadził do parafii nowo wyświęconego księdza Jerzego Filipka. W trakcie wizyty wybierzmowano 183 osoby, zaś sama parafia liczyła 600 wiernych. Znajdowała się ona wówczas w archiprezbiteracie (dekanacie) wodzisławskim.
26 czerwca 1811 roku spłonął drewniany kościół św. Katarzyny, który był co najmniej drugą świątynią w posiadaniu parafii w Jastrzębiu. Parafianie wybudowali tymczasowy, zastępczy kościół i jednocześnie rozpoczęli starania o budowę nowego murowanego już kościoła. 16 października 1825 roku odbyło się jego uroczyste poświęcenie. Został on wybudowany z fundacji Strachwitzów, ówczesnych właścicieli Jastrzębia. Proboszczem był wtedy ks. Karol Józef Equart.
Czasy współczesne thumb|200px|left|Obraz z kościoła, na nim świątynia pod stopami św. Katarzyny Obecnie parafianie nadal korzystają z kościoła wybudowanego w roku 1825. Jest to świątynia wzniesiona w stylu barokowo-klasycystycznym. Wyraźnie widoczny jest jednak wpływ barokowej sztuki Moraw. Charakterystyczna jest trójprzęsłowa nawa, jedna wieża, prosty rzut i skromne detale architektoniczne. Obecny ołtarz, ambonę i sedilia zaprojektował plastyk Wiktor Ostrzołek.
Znamienne jest, że w roku 1976 parafia św. Katarzyny liczyła aż 75 tys. osób. Było to spowodowane ogromnym napływem ludności na tereny Jastrzębia, związanym z potrzebą dużej ilości pracowników do jastrzębskich kopalń. Liczba parafian spadła jednak do 9300 na skutek erygowania nowych parafii w mieście. Parafie powstałe po podziale terytorialnym parafii św. Katarzyny: Najświętszego Serca Pana Jezusa NMP Matki Kościoła Miłosierdzia Bożego NMP Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej
Odpust w parafii w Jastrzębiu Górnym obchodzi się: św. Katarzyny – niedziela przypadająca przed uroczystością Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata oraz Opatrzności Bożej – szósta niedziela po uroczystości Zesłania Ducha Świętego.
Do parafii należy również kaplica śś. Ap. Piotra i Pawła, która została wybudowana w 1972 roku.
Od listopada 1991 roku w parafii ukazuje się gazetka parafialna pt. „Spes”. W parafii funkcjonuje ochronka, hospicjum, Katolicki Klub Trzeźwości i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. We wrześniu 1999 roku rozpoczęła się budowa domu parafialnego, który po ukończeniu stał się miejscem spotkań formacyjnych grup parafialnych, a także hospicjum należącym do parafii
8 lipca 2012 roku Ksiądz Arcybiskup Wiktor Skworc, metropolita katowicki, ustanowił Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Diecezjalnym Sanktuarium Opatrzności Bożej. Jest to 11 sanktuarium w Archidiecezji katowickiej.
Proboszczowie
Przypisy
Bibliografia "Dzieje parafii świętej Katarzyny w Jastrzębiu Górnym na tle historii Górnego Śląska", Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej; Schematyzm Archidiecezji Katowickiej 1993.
Linki zewnętrzne
Informacje o parafii na stronie archidiecezji katowickiej
Katarzyny Kategoria:Parafie pod wezwaniem św. Katarzyny