mały|Harmonia 3-rzędowa ręczna i harmonia pedałowa, fot. 2005 r. Harmonia pedałowa (gwar. „pedałówka”) – polski ludowy instrument muzyczny. Odmiana ta występuje w Polsce. Instrument ten powstał w wyniku połączenia elementów konstrukcyjnych harmonii oraz fisharmonii lub według innych teorii eoliny.
Budowa mały|Harmonia pedałowa z warsztatu Ignacego Mielnickiego 2 miechy nożne (pedały) rura metalowa lub mosiężna rura, śr. 35 mm, łącząca pedały z korpusem instrument właściwy – najczęściej 24 basy, skala melodyczna: g-c3
Zastosowanie miechów nożnych powoduje prawie całkowite wyłączenie pracy rąk przy rozciąganiu miechów. Najczęściej miechy w górnej części instrumentu są tylko atrapą lub spełniają tylko funkcję pomocniczą przy zaznaczaniu akcentów muzycznych. Cechą charakterystyczną harmonii pedałowej jest małe zróżnicowanie dynamiczne, gra nonlegato. Gra się wyłącznie w pozycji siedzącej.
Historia Pierwsze polskie harmonie pedałowe budowano w warszawskiej pracowni Piotra Stamirowskiego od 1900 roku. Później te instrumenty produkował zakład Józefa Boruckiego, Adolf i Władysław Leonard oraz inni twórcy z mniejszych manufaktur warszawskich, radomskich i dęblińskich. Najczęściej „pedałówki” mają 24 basy w trybie durowym, co znacząco wpływa na lekkość instrumentu. Zdarzają się jednak egzemplarze 64-basowe, ze zmianami akordów durowych, molowych, septymowych.
Występowanie Harmonie pedałowe cieszą się do dziś popularnością wśród kapel ludowych. Stanowią nieodłączny element kapel z regionów: radomskiego, świętokrzyskiego oraz Kurpi Zielonych. Najbardziej typowy skład kapeli w tych regionach to: harmonia pedałowa, skrzypce, bębenek ręczny (lub baraban).
Kapele i harmoniści Działające kapele z harmonią pedałową:
Kapela Kołazińskich (radomskie) Kapela Siwaka z Chustek (świętokrzyskie) Kapela Ryszarda Maniurskiego z Kadzidła (Kurpie Zielone) Kapela Kurpiowskiego Zespołu „Pod Borem” z Zawad (Kurpie Zielone) Kapela Drężków z Myszyńca (Kurpie Zielone) Kapela Wiesławy Gromadzkiej (radomskie) Kapela Bursów (radomskie) Kapela Jana Kani (Kurpie Zielone) Kapela Adamczyków (radomskie)
Harmoniści:
Czesław Drząszcz (Kurpie Zielone) Jerzy Święch z Rząśnika (Kurpie Białe) Henryk Borek z Komorowa (Kurpie Białe) Kacper Ciaś Józef Bębenek (radomskie) Marian Pełka (radomskie) Szymon Ropiakhttps://www.moja-ostroleka.pl/news/noc-muzeow-w-muzeum-kultury-kurpiowskiej-i-w-galerii-ostroleka-zdjecia.
Nieistniejące kapele:
Kapela Józefa Mroza „Kadzidlanie” z Kadzidła Kapela Ignacego Mielnickiego z Ostrołęki Kapela Mariana Pełki (radomskie) Kapela Wyrwińskich (radomskie) Kapela Gibałów (radomskie).
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne harmonia pedałowa, [w:] Polskie Instrumenty Ludowe. Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Kategoria:Idiofony Kategoria:Aerofony Kategoria:Polskie instrumenty ludowe