Kazimierz I (ur. przed 1135, zm. październik-listopad 1180E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 118-121.W historiografii pojawia się również data zgonu Kazimierza I, która przypada na rok 1181 (W. Wegener).) – książę pomorski, szczeciński i dymiński z dynastii Gryfitów. Młodszy syn księcia Warcisława I i prawdopodobnie księżniczki Idy.
Lata panowania Lata młodzieńcze Od wczesnej młodości brał udział w życiu publicznym księstwa. Wespół ze swym stryjem Raciborem I uczestniczył w akcjach pirackich na wyspy duńskieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 119.J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 257.. Współrządy nad księstwem rozpoczął razem z bratem Bogusławem I w 1155 lub 1156E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 113.. W 1157 książęta pomorscy walczyli po stronie Księstwa Polskiego, przeciw cesarzowi Fryderykowi Rudobrodemu K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 27.. W dwa lata później – przeciw Duńczykom.
Podział księstwa Od 1160 Kazimierz rządził samodzielnie częścią północną Księstwa Pomorskiego ze stolicą w Dyminie. W tym roku doszło do podziału księstwa pomiędzy braci. Kazimierz otrzymał dzielnicę złożoną z kasztelanii dymińskiej, kamieńskiej, z ziemi bardzkiej, trzebusickiej, wolińskiej, stargardzkiej i części kołobrzeskiej. Tym samym uznał władzę zwierzchnią brata i tytułował się odtąd księciem na Dyminie. Jego brat Bogusław I przejął pod kontrolę ziemie: szczecińską, kołbacką, wkrzańską, wołogoską, choćkowską i łosicką z siedzibą na Uznamie. Ziemie: kołobrzeska, koszalińska i świdwińska (wschodnie tereny Księstwa Pomorskiego) stanowiły współwłasność obu braci. Dokonany podział terytorialny, zapewne miał zapewnić obu książętom udział w wysokich dochodach z solanek kołobrzeskichB. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 59..
Kazimierz musiał odpierać ciągłe ataki margrabiów brandenburskich, książąt saskich, książąt rugijskich i Duńczyków. W 1164 popadł w zależność lenną od księcia saskiego Henryka Lwa z ziemi Czrezpienian (okolice dolnej Piany, pomiędzy Pianą a Reknicą), które po 1170 ponownie wróciły do księstwa pomorskiegoZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 33-35.. W międzyczasie, po stłumieniu powstania u Chyżan przez Duńczyków i Sasów, w którym książę dymiński brał udział, z ziem chyżańskich utworzono trzy księstewka, z których jedno zostało przydzielone pod jurysdykcję KazimierzowiK. Wachowski, Słowiańszczyzna Zachodnia, ss. 118-119..
Zdobycie Arkony i dalsze podboje W 1168 Kazimierz razem z Bogusławem I uczestniczył w zdobyciu ostatniej twierdzy pogan na wyspie Ranie (Rugii) – ArkonyZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 36.. Udział ten był podyktowany zainteresowaniem króla duńskiego Waldemara legendarnymi skarbami gontyny (świątyni) Świętowita w Arkonie, potężnego i ostatniego ośrodka kultu pogańskiego. Do wojny Waldemar wystawił potężne wojsko, nadciągał również Przybysław, dawny książę obodrzycki, zwany księciem meklemburskimO. Baranowska, Pomorze Zachodnie – moja mała ojczyzna, s. 47.K. Wachowski, Słowiańszczyzna Zachodnia, s. 124..
Dowództwo objął Absalon, biskup Roskilde. Po ciężkich walkach i nieudanych próbach sforsowania umocnień w końcu udało się złamać opór poprzez podłożenie ognia. Arkona poddała się po spaleniu drewnianej baszty i palisad na szczycie wału. Książęta rańscy – Jaromar I i Tesław – poddali się. Karencja natomiast przyjęła warunki bez prowadzenia walk. Po splądrowaniu i złupieniu bogactw, mieszkańcom nakazano przyjąć chrześcijaństwoO. Baranowska, Pomorze Zachodnie – moja mała ojczyzna, s. 48.Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 36-38..
W zakresie podboju ziem wieleckich - Kazimierz I był kontynuatorem polityki swego ojca. Podboje książąt pomorskich posuwały się dalej na południe aż do granic Marchii Północnej, zarządzanej przez margrafów askańskich. Po zdobyciu ziem Dołężan i Redarów nadał Kościołowi hawelberskiemu kilka wsi (1170)K. Wachowski, Słowiańszczyzna Zachodnia, s. 111.. W tym samym roku miały miejsce nadania dla klasztoru w Lund posiadłości nad rzeką Regą (łac. iuxta Regam fluvium sitas...). Dokument pochodzi z XVI w. z odpisu XII-wiecznego. Zawiera 10 nazw miejscowych, położonych nad rzeką RegąE. Rzetelska-Feleszko, Pomorze Zachodnie, ss. 49–50, J. Podralski, Źródła do dziejów ziemi gryfickiej, s. 350..
Hołd lenny Ziemie pomorskie stały się miejscem ciągłych penetracji duńskich. Najazdy były dotkliwe dla ich mieszkańców i stanowiły nie lada problem dla Kazimierza I. W 1170 na rzece Dziwnie w pobliżu Wolina doszło do otwartego konfliktu pomiędzy obiema flotami. Następnie w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej stoczono bitwę, w której Kazimierz dowodzący 50 statkami odniósł zwycięstwo nad DuńczykamiO. Baranowska, Pomorze Zachodnie – moja mała ojczyzna, s. 49.Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 38-39..
Późniejsze wojny z koalicją Duńczyków, Ranów i Sasów na terenie Pomorza w 1173, zdobycie Wolina, Kamienia, Wołogoszczy i Choćkowa przez Duńczyków oraz udział w sporze Henryka Lwa z cesarzem Fryderykiem Barbarossą, mocno wyczerpały siły księstwa pomorskiegoJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 258.. Jednak cesarz Fryderyk I, chcąc osłabić siły Henryka Lwa, zaproponował książętom zależność lenną. Po złożonym w obecności króla Danii Waldemara hołdzie lennym, Pomorze zaznało wreszcie spokoju od dotkliwych i wyczerpujących konfliktów zbrojnych, które eksploatowały i niszczyły rodzimą gospodarkęZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, ss. 41-42..
Ostatnie lata życia. Śmierć księcia 150px|thumb|right|Herb rodowy Gryfitów Książęta pomorscy jako lojalni lennicy stanęli po stronie Henryka Lwa, księcia saskiego toczącego wojnę z Hohenstaufami – szczególnie Kazimierz I, panujący na Zaodrzu. Pomorzanie podejmowali dalekie wyprawy na ziemie łużyckie i późniejszej Brandenburgii przeciwko wrogom Welfa. W 1180 niezadowolona z takiego obrotu sprawy Brandenburgia zaatakowała Pomorze. W trakcie odpierania tego ataku na polu bitwy zginął Kazimierz I (łac. repentita morte). XIII-wieczna Saska kronika świata oraz Kodeks z Zwickau podają, że Kazimierz I zginął na polu bitwy (walcząc z margrabią brandenburskim Ottonem I) wraz z rycerzem Borkiem i czternastoma innymi panami pomorskimiW literaturze przedmiotu można również odnaleźć informacje, że książę Kazimierz I zmarł nagle, w niewyjaśnionych okolicznościach..
Arnold z Lubeki wiadomość o śmierci Kazimierza zawarł zaraz po opisie wyprawy cesarskiej do Saksonii. Dania, chcąc wykorzystać śmierć władcy północnej części księstwa, zaatakowała umocnienia obronne w Świnoujściu. Ten nagły atak przerwała śmierć króla Danii, Waldemara. Śmierć Kazimierza I spowodowała odsunięcie się Pomorzan od obozu Welfa i opowiedzenie się za obozem Hohenstaufa i cesarzem Fryderykiem I. W 1181 Bogusław I uznał się lennikiem cesarskim.
Niektóre źródła podają, że Kazimierz został pochowany w kościele katedralnym w Kamieniu Pomorskim, zapewne wspierając się informacją, że był pierwszym fundatorem kościoła. Według innej wersji spoczął w kościele WNP klasztoru premonstratensów na wyspie Uznam, któremu wcześniej nadał całą wieś i umorzył zaciągnięte u zakonników przez brata Bogusława I długi.
Rodzina Żoną Kazimierza I była prawdopodobnie NN, hrabianka holsztyńska, zapewne córka hrabiego Adolfa II i Matyldy ze Schwarzburga. Z małżeństwa tego pochodził, zmarły w młodości syn Adolf (Odolanus). Prawdopodobnie z tego związku narodziły się także dzieci, które zmarły we wczesnym dzieciństwieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 120-121, 135-137.Według E. Lubinusa – Kazimierz I, prócz Adolfa (Odolanusa) miał być ojcem Warcisława, Świętobora II i Kazimierza (III). Pogląd autora jest odrzucany przez współczesnych genealogów.. Niekiedy przypisuje się Kazimierzowi dwie córki Dobrosławę i Świętochnę (J. Powierski), które według E. Rymara (genealoga), prawdopodobnie były potomkiniami innych książątE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 188-194, 213-214..
Genealogia
Świętobor?ur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Warcisław Iur. ok. 1091zm. najp. 9 VIII 1135 Ida?ur. ?zm. 1136
NN(zap. córka Adolfa II, hrabiego Holsztynu)ur. ?zm. ?OO ? Kazimierz I dymiński(ur. przed 1135, zm. X–XI 1180) Dalsze dzieci?Adolf (Odolanus)ur. ? zm. ?
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Dopierała B., Polskie losy Pomorza Zachodniego, Poznań 1970.
Podralski J., Źródła do dziejów ziemi gryfickiej [w:] Białecki T. (pod red.), Ziemia Gryficka 1969, Szczecin 1971.
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, . Wachowski K., Słowiańszczyzna Zachodnia, Poznań 2000, .
Literatura dodatkowa (online) v. Bülow, Casimir I. Herzog von Pommern-Demmin (niem.) [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-04-12]. Madsen U., Kasimir I. Herzog von Slawien-Demmin (niem.), [dostęp 2012-04-12].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w XII wieku Kategoria:Zmarli w 1180