Petrel galapagoski, petrel ciemnogrzbiety (Pterodroma phaeopygia) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny burzykowatych (Procellariidae), gniazdujący endemicznie na Galapagos. Krytycznie zagrożony wyginięciem.
Systematyka Takson ten dawniej bywał włączany do petrela antylskiego (P. hasitata). Za podgatunek P. phaeopygia uznawano do niedawna petrela hawajskiego (P. sandwichensis), klasyfikowanego obecnie jako osobny gatunek. Po podziale taksonu petrel galapagoski jest gatunkiem monotypowym.
Morfologia 240px|mały|lewo|Petrel galapagoski w locie Wygląd Duże skrzydła. Wierzch ciała ciemnobrązowy, oprócz białego czoła i (czasami) boków kupra. Czarna czapka obejmuje oko i sięga daleko ku tyłowi. Spód skrzydeł biały, z wyjątkiem ciemnej plamy na podbarkówkach i ciemnego obrzeżenia skrzydeł, a także ukośnego paska od nadgarstka przez pokrywy podskrzydłowe ku bokom. Dziób ciemny, nogi różowe.
Rozmiary Długość ciała 39,5–42,0 cm. Rozpiętość skrzydeł 99–110 cm.
Masa ciała 387–434 g.
Zasięg występowania Gniazduje wyłącznie na Galapagos. Poza sezonem lęgowym w rozproszeniu na tropikalnych wodach wschodniego Pacyfiku po wybrzeża Ameryki Centralnej i Południowej – od Meksyku po Peru.
Ekologia i zachowanie Gniazduje na wilgotnych obszarach wyżynnych i górskich na wysokości 300–900 m n.p.m., w norach, naturalnych jamach i szczelinach, na zboczach, w kraterach, tunelach lawowych czy wąwozach. Składanie jaj ma miejsce od maja do października, ze szczytem w sierpniu.
Żywi się głównie kalmarami, rybami i skorupiakami.
W locie przeplata szybowanie kilkakrotnymi uderzeniami skrzydeł.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje petrela galapagoskiego za gatunek krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered) nieprzerwanie od 1994 roku. Liczebność populacji w 2008 roku szacowano na 10–20 tysięcy osobników; wykazuje ona trend spadkowy. Główne zagrożenie dla gatunku to drapieżnictwo introdukowanych ssaków, zwłaszcza szczurów, kotów i świń.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia Gosler Andrew: Atlas ptaków świata. MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2000. .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Burzykowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna endemiczna Galapagos Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1876 roku Kategoria:Taksony opisane przez Osberta Salvina