thumb|Pomnik Bevana w Cardiff Aneurin „Nye” Bevan (ur. 15 listopada 1897 w Tredegar, zm. 6 lipca 1960 w Chesham) – walijski i brytyjski polityk, członek Partii Pracy i przedstawiciel jej lewego skrzydła. Minister w rządach Clementa Attleego, jako minister zdrowia odpowiedzialny za utworzenie Narodowej Służby Zdrowia (National Health Service).

Życiorys Był synem górnika Davida Bevana. W wieku 13 lat opuścił szkołę i rozpoczął pracę w miejscowej kopalni Tytryst. Rychło wstąpił do związku zawodowego górników z południowej Walii. W wieku 19 lat stanął na czele lokalnej gałęzi tego związku. W 1919 r. uzyskał stypendium na Central Labour College w Londynie. Po powrocie w rodzinne strony w 1921 r. dowiedział się, że stracił pracę. Bevan pozostawał bezrobotny do 1924 r., kiedy to znalazł pracę w kopalni Bedwellty. Jednak 10 miesięcy później zamknięto tę kopalnię i Bevan ponownie został bez pracy. W lutym 1925 r. zmarł jego ojciec. W 1926 r. młodszy Bevan rozpoczął pracę w urzędzie związku zawodowego.

Podczas strajku generalnego w 1926 r. był jednym z przywódców strajku w południowej WaliiOxford. Ilustrowana encyklopedia uniwersalna. Historia świata od 1800 roku do współczesności, red. H. Judge, Warszawa 1998, s. 39..

W 1928 r. Bevan został wybrany członkiem rady hrabstwa Monmouthshire. W 1929 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Ebbw Vale. W 1934 r. poślubił Jennie Lee. W 1936 r. rozpoczął pracę w redakcji Tribune. W marcu 1939 r. został wydalony z Partii Pracy za agitację na rzecz utworzenia Frontu Ludowego. W listopadzie tego roku został jednak na powrót przyjęty do partii. Był krytykiem pokojowej polityki Neville’a Chamberlaina, pozostał również w opozycji wobec rządu wojennego Winstona Churchilla.

Po zwycięstwie Partii Pracy w wyborach 1945 r. Bevan otrzymał stanowisko ministra zdrowia. Już w 1946 r. doprowadził do uchwalenia National Health Service Act, który wszedł w życie w 1948 r. i który stworzył w Wielkiej Brytanii publiczną służbę zdrowia. Bevan działał również na obszarze odbudowy kraju po zniszczeniach wojennych.

W 1951 r. otrzymał stanowisko ministra pracy i służby narodowej, ale zrezygnował już po kilku miesiącach w proteście przeciwko budżetowi oszczędności zaproponowanemu przez kanclerza skarbu Hugh Gaitskella (wprowadzenie opłat za wybrane usługi w służbie zdrowia).

Przez kolejne lata Bevan stał się liderem lewego skrzydła partii (tzw. Bevanites), postulujących m.in. jednostronne rozbrojenie nuklearne Wielkiej Brytanii. W 1954 r. Bevan przegrał z Gaitskellem wybory na skarbnika partii. Po rezygnacji Attlee'ego ze stanowiska lidera laburzystów w 1955 r. Bevan wystartował w wyborach na nowego lidera, ale przegrał z Gaitskellem. Otrzymał jednak stanowisko opozycyjnego ministra ds. kolonii, a w 1956 r. został ministrem spraw zagranicznych w gabinecie cieni. Na tym stanowisku krytykował zaangażowanie Wielkiej Brytanii w kryzys sueski. W tym samym roku został skarbnikiem Partii Pracy.

W 1959 r., mimo zaawansowanego stadium raka, Bevan został wybrany wiceprzewodniczącym Partii Pracy. Zmarł jednak już rok później.

Publikacje Why Not Trust The Tories?, 1944, opublikowane pod pseudonimem „Celticus” In Place of Fear, 1952

Przypisy

Bibliografia

John Campbell, Nye Bevan and the Mirage of British Socialism, 1987 Michael Foot, Aneurin Bevan, t. I-II, 1962/1974 Nick Thomas-Symonds, Nye: The Political Life of Aneurin Bevan (I.B.Tauris, 2014) .

Linki zewnętrzne

Biografia na stronach BBC

Biografia na Spartacus Educational

Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1929–1931 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1931–1935 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1935–1945 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1945–1950 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1950–1951 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1951–1955 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1955–1959 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1959–1964 Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Walijscy politycy Kategoria:Zmarli w 1960 Kategoria:Politycy Partii Pracy (Wielka Brytania) Kategoria:Brytyjscy samorządowcy