Krzyż Zasługi Wojskowej (niem. Militärverdienstkreuz, skrót: MVK) – austriackie i austro-węgierskie (od 1867 roku) odznaczenie za zasługi wojskowe, nadawane oficerom w latach 1849–1918. W 1914 roku podzielony na trzy klasy.
Historia Odznaczenie, pierwotnie jednoklasowe, zostało ustanowione 24 października 1849 roku przez cesarza Franciszka Józefa z inicjatywy feldmarszałka Radetzkiego, jako nagroda dla oficerów, którzy się wyróżnili na polu bitwy lub poprzez wzorową służbę w czasie pokoju.
12 stycznia 1860 dodano do krzyża tzw. dekorację wojenną, (Kriegsdekoration), w postaci wieńca laurowego między ramionami krzyża i od tej pory nadawano odznaczenie w tej formie "za szczególne czyny przed obliczem wroga", tylko w czasie wojny.
23 września 1914 krzyż został podzielony na trzy klasy i stał się faktycznie orderem, choć nigdy nie został nim formalnie. Poszczególne klasy mogły być nadawane wielokrotnie. Jako szczególne wyróżnienie ze strony monarchy krzyż mógł być nadawany z brylantami lub z wieńcem laurowym jako zawieszką. Dalsze zmiany statutów nastąpiły w latach 1916, 1917 i 1918. Odznaczenie z dekoracją wojenną mogło być nadane z mieczami na wstążce (dla III klasy) lub umieszczonymi między ramionami krzyża (dla I i II klasy).
Odznaczenie zostało zniesione w 1918.
W polskich publikacjach z okresu nadawania odznaczenia bywało określane jako Wojskowy Krzyż Zasługi.
Insygnia Insygnia 1849–1860 Oznaką był wykonany ze srebra. Srebrny krzyż typu kawalerskiego, z obramowaniem pokrytym czerwoną emalią. W medalionie środkowym awersu, również obramowanym na czerwono, napis VERDIENST (zasługa). Rewers był gładki, nieemaliowany. Order noszony był na piersi na wstążce Medalu za Dzielność (Tapferkeitsmedaille), białej z czerwonymi paskami, połączonymi poziomymi czerwonymi prążkami, wiązanej w trójkąt, wg zwyczaju austriackiego.
Insygnia 1860–1918 Poprzednią formę oznaki zachowano, ale pokryto krzyż obustronnie białą emalią. W roku 1914 dodano I klasę – krzyż o średnicy 62 mm, noszony na agrafie na lewej piersi (nadawany tylko feldmarszałkom, oraz dowódcom armii i korpusów), oraz II klasę (39 mm), noszoną na szyi. Dotychczasowy krzyż stał się III klasą. Wieniec laurowy między ramionami krzyża wszystkich trzech klas pokryto zieloną emalią.
Z okazii 85. rocznicy urodzin cesarza Franciszka Józefa, 18 sierpnia 1915 przekazano sędziwemu monarsze krzyż I klasy wykonany w złocie i ozdobiony brylantami i rubinami, sfinansowany ze składek korpusu oficerskiego Austro-Węgier, który znajduje się obecnie w skarbcu wiedeńskiego Hofburgu. Nie wiadomo, czy cesarz go nosił.
Odznaczeni
Krzyż z brylantami Książę Albrecht Pruski, namiestnik Brunszwiku (1864) Arcyksiążę Eugeniusz, Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego (1917) Arcyksiążę Fryderyk (1915) Feldmarszałek Paul von Hindenburg (1915) Feldmarszałek August von Mackensen (1915) Sułtan Mehmed V (1917)
Niższe klasy odznaczenia C. k. Generał Franz Conrad von Hötzendorf (1914) Kapitan pruski Gotthard Heinrici (1915) C.k. Wiceadmirał Miklós Horthy (1916) C. k. Generał Anton Lipošćak (1914) Generał pruski Erich Ludendorff (1917) Kapitan wirtemberski Erwin Rommel (1916) Kapitan pruski Ferdinand Schörner (1916) C.k. Generał Stanisław Puchalski (1914, 1917) C.k. Generał Wojciech Rogalski (1916) Generał turecki Mustafa Kemal Pasza (1916) Cesarz niemiecki Wilhelm II (1916)
Przypisy
Bibliografia Roman Freiherr von Procházka, Österreichisches Ordenshandbuch, 1 – 4, München 1979
Linki zewnętrzne Angielska strona o orderze z listą odznaczonych
Kategoria:Austro-węgierskie odznaczenia wojskowe