Wydajność reakcji chemicznej – stosunek masy produktu otrzymanego w wyniku reakcji chemicznej do teoretycznej jego masy obliczonego na podstawie współczynników stechiometrycznych równania tej reakcji i ilości użytych substratów.
Wydajność wyraża się zwykle w procentach:
gdzie: – wydajność, – rzeczywista masa lub liczba moli produktu, – teoretyczna masa lub liczba moli produktu.
Gdy we wzorze (1) użyte są masy produktów mówi się o wydajności masowej, gdy użyte są liczby moli mówi się o wydajności molowej. Wydajność molowa i masowa zazwyczaj się różnią, gdyż różne są masy molowe substratów i produktu.
Pojęciem komplementarnym do wydajności reakcji jest stopień przereagowania, który odnosi się do określonego substratu, a nie produktu:
gdzie: – stopień przereagowania, – rzeczywisty ubytek masy lub liczby moli substratu, – początkowa masa lub liczba moli substratu.
Stopień przereagowania może być wyższy od końcowej wydajności reakcji, gdyż: produkt może ulegać reakcjom następczym, substrat może ulegać reakcjom ubocznym, produkt może być tracony w czasie jego wyodrębniania lub ulatniać się ze środowiska reakcji w czasie jej trwania.
Stopień przereagowania może też być niższy od końcowej wydajności, gdy jeden z substratów został użyty w nadmiarze w stosunku do pozostałych.
Bibliografia Tadeusz Senkowski, Stechiometria, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1989, .
Kategoria:Stechiometria Kategoria:Reakcje chemiczne