Aleksander Stanisław Bełżecki z Cieszanowa herbu Jastrzębiec (zm. 1677) – kasztelan sanocki (1658), wojewoda podolski w latach 1657–1676, starosta wyszogrodzki, starosta bełski w latach 1636-1677Ewa Ważna, Działalność gospodarcza starostów bełskich w XVI-XVIII w: Rocznik Przemyski, t. XXXV: 1999, z. 4, s. 66., starosta szydłowiecki, generał ziem podolskich, poseł (do 1677).
Był najstarszym synem Jana Bełżeckiego (zm. 1642), kasztelana halickiego i marszałek trybunału koronnego. Ożenił się z Zofią Bałówną, która wniosła mu w wianie klucz Cisnej, następnie z Eleonorą Stanisławską (według Kazimierza Piwarskiego, była ona jego pierwszą żoną), z którą miał pięcioro dzieci, w tym syna Adama Antoniego Bełżeckiego (ur. 1663 w m. Bełżyce k. Lublina, zm. 1719) – kasztelana przemyskiego i bełskiego (1710). Był też ojcem Katarzyny Korniakt-Fredro – (żony Karola Franciszka Korniakta, następnie – Stanisława Antoniego Fredry) Aleksandry Joanny Ossolińskiej (żony Jerzego Ossolińskiego) i Teodory Warszyckiej-Kazanowskiej (kolejno żony Stanisława Warszyckiego – kasztelana krakowskiego i nieznanego z imienia Kazanowskiego), oraz córki nieznanej z imienia, która została zakonnicą.
W Cieszanowie miał Aleksander Stanisław Bełżecki swój zamek, który w 1648 oblegały roty Bohdana Chmielnickiego. Jako właściciel miasta Aleksander Stanisław Bełżecki w 1649 po zniszczeniu Cieszanowa przez wojska Chmielnickiego nakazał, by każdy, zarówno chrześcijanin, jak i Żyd, posiadał dobry muszkiet, dwa funty prochu i kopę kul. W 1670 nadał Żydom równe prawa z chrześcijanami. Również bronił grodu przy napadzie Szwedów (1655), czy o ostatnim najeździe tatarskim w 1672, podczas którego miasto zostało również spalone.
Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 roku podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza WazyVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego z województwa podolskiego w 1669 rokuSvffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Zgodnie na Naiaśnieyßego Michała Korybvtha, Obranego Krola Polskiego [....] Dnia dziewiętnastego Czerwca, Roku 1669, [b.n.s].. W 1671, gdy przez Cieszanów przechodziły wojska koronne pod dowództwem króla, podążającego po bitwie pod Beresteczkiem, do Czorsztyna, gdzie obwarował się Kostka Napierski, po drodze był goszczony przez Bełżeckiego Jan Kazimierz. Zaś w 1672 roku wojska hetmana Jana Sobieskiego rozbiły pod Cieszanowem zagon tatarski, w czym chętnie pomagała okoliczna ludność. W 1672 roku był deputatem województwa bełskiego na Trybunał Główny KoronnyOrdo Dominorum Iudicium Deputatorum tam Spiritualiu[m] q[ua]m S[ae]cularium congregat[orum] Anno Millesimo Sexentesimo Septuagesimo Secundo p[ro] f[e]r[i]a secunda Conductus Pascha[e]., Archiwum Państwowe w Lublinie 15, k. 19-20..
W Cieszanowie istniał cech kuśnierzy i szewców – za ich postawę w czasie oblężenia, oba przywileje cechowe potwierdził Aleksander Stanisław Bełżecki w 1672. W 1674 sprowadził do Cieszanowa dominikanów, których staraniem wybudowano drewniany kościół. Ufundował również dla nich budowę nowego klasztoru.
Został pochowany w kościele Jezuitów we Lwowie.
Przypisy
Bibliografia Adam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 1. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1899, s. 158–159. Reprint. Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1989. .
Aleksander Stanisław Kategoria:Deputaci świeccy Trybunału Głównego Koronnego (województwo bełskie) Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo podolskie) Kategoria:Generałowie ziem podolskich Kategoria:Kasztelanowie sanoccy Kategoria:Ludzie związani z Cisną Kategoria:Pochowani w kościele Jezuitów we Lwowie Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny abdykacyjny 1668 Kategoria:Starostowie bełscy Kategoria:Starostowie wyszogrodzcy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Sygnatariusze aktu abdykacji Jana II Kazimierza Wazy 1668 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie podolscy Kategoria:Zmarli w 1677