Świadkowie Jehowy w Estonii – społeczność wyznaniowa w Estonii, należąca do ogólnoświatowej wspólnoty Świadków Jehowy, licząca w 2023 roku 4110 głosicieli, należących do 54 zborówW tym 14 zborów w Tallinnie, które korzystają z trzech kompleksów Sal Królestwa. Zbór estońskojęzyczny działa również w Helsinkach w Finlandii.W związku z pandemią COVID-19 od 14 marca 2020 do 31 sierpnia 2022 roku działalność od domu do domu była zawieszona (prowadzona była listownie, telefonicznie, w formie elektronicznej, od 31 maja 2022 roku wznowiono publiczną działalność ewangelizacyjną). Od 1 kwietnia 2022 roku program uroczystości Pamiątki śmierci Jezusa Chrystusa oraz zebrań zborowych przeprowadzany jest w formie hybrydowej: w Sali Królestwa i poprzez wideokonferencje. Do końca 2022 roku wstrzymano organizowanie kongresów regionalnych i zgromadzeń obwodowych z osobistym udziałem obecnych. Ich program został zamieszczany w oficjalnym serwisie internetowym jw.org.. W 2023 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrało się 6719 osób. Działalność miejscowych Świadków nadzoruje Biuro Oddziału znajdujące się w Vantaa, w Finlandii. Biuro Krajowe i Biuro Tłumaczeń znajduje się w Tallinnie.
Historia Początki W trakcie pobytu w Stanach Zjednoczonych Martin Kose i jego brat Hugo zaznajomili się z wierzeniami Badaczy Pisma Świętego. W roku 1923 Martin Kose powrócił do Estonii i rozpoczął działalność kaznodziejską. Na jego starania pozytywnie zareagowała rodzina, a w późniejszych czasach jego syn Adolf Kose (1920–2004) został gorliwym głosicielem. W roku 1926 Joseph F. Rutherford skierował trzech Brytyjczyków: Alberta Westa, Percy’ego Dunhama i Jamesa Williamsa do krajów nadbałtyckich. William Dey, nadzorca Biura Północnoeuropejskiego w Danii, wyznaczył Alberta Westa do nadzorowania działalności w Estonii.
Przez krótki czas działalność kaznodziejską w Estonii prowadzili kolporterzy z Anglii, Niemiec i innych krajów, jednak z powodu trudności z przedłużaniem wiz nie mogli pozostać w kraju na dłużej. Ze względu na podobieństwo języków łatwiej do miejscowych warunków dostosowywali się kolporterzy z Finlandii.
W roku 1926 w niewielkim mieszkaniu w Tallinnie przy ulicy Kreutzwaldi 17 otwarto Biuro Oddziału. Sługą oddziału został Albert West. W tym samym roku wydano pierwsze publikacje biblijne w języku estońskim, tym broszurę „Miliony ludzi z obecnie żyjących nigdy nie umrą!” W 1928 roku literaturę biblijną zaczęła tłumaczyć Estonka, Hilda Ang. Zajmowała się tym przez dziesiątki lat. Pierwszą książką w języku estońskim była wydana w 1928 roku „Harfa Boża”. Przed II wojną światową wydano jeszcze siedem innych książek i broszur, ukazywało się także estońskie wydanie „Strażnicy”.
Rejestracja działalności W czerwcu 1928 roku w Biurze Oddziału zorganizowano pierwsze zgromadzenie w którym uczestniczyło 25 osób a 4 zostały ochrzczone. Rok później zgromadzenie pomogło przeprowadzić 80 głosicieli z Finlandii, którzy później wzięli udział w działalności kaznodziejskiej. W tym czasie w Estonii działało około 30 kolporterów. Rozpoczęto też działalność ewangelizacyjną na Saremie. W 1930 roku Albert West został skierowany do Biura Północnoeuropejskiego by wspierać Williama Deya jako jego sekretarz. W roli sługi oddziału estońskiego zastąpił go przybyły ze Szkocji Wallace Baxter (zm. 1994). W 1932 roku Biuro Oddziału przeniesiono na ulicę Suur Tartu 72 w Tallinie. 21 czerwca 1933 roku oficjalnie zarejestrowano Vahi-Torni Piibli ja Traktaatide Selts (Towarzystwo Biblijne i Traktatowe Strażnica) w Estonii.
W 1927 roku Albert West wygłosił przemówienie na antenie komercyjnej stacji radiowej pt. „Błogosławieństwa Millennium”, które było tłumaczone na język estoński. Audycja ta wzbudziła zarówno wielkie zainteresowanie jak też kontrowersje, dlatego do roku 1929 rozgłośnia nie nadawała audycji Towarzystwa Strażnica. Od tego roku w każdą niedzielę emitowano regularne audycje na które składały się wykłady w języku angielskim, estońskim, fińskim, rosyjskim, czasami w szwedzkim i niemieckim, oraz co najmniej raz w języku duńskim. Przemówienia te wzbudzały ogromne zainteresowanie. Na falach radiowych docierały do Norwegii, Danii, Szwecji, Finlandii i do Leningradu (obecnie Petersburg) w Związku Radzieckim. W samym roku 1932 wyemitowano jakieś 200 wykładów. W 1934 roku, w konsekwencji oskarżeń o rzekome związki Świadków Jehowy z komunizmem, rząd Estonii zakazał ich nadawania.
Zakaz i okres II wojny światowej W styczniu 1935 roku pod wpływem nazistowskich Niemiec oraz duchowieństwa nakazano konfiskatę broszury „Sprawiedliwy władca”. W tym samym roku minister spraw wewnętrznych Estonii zamknął oddział Towarzystwa Strażnica w Estonii, skonfiskował literaturę i zajął nieruchomość. W drugiej połowie lat 30. konfiskaty literatury religijnej zdarzały się często, co jednak nie powstrzymało działalności kaznodziejskiej.
W 1940 roku 27 głosicieli i 15 pionierów rozpowszechniło prawie 60 tysięcy publikacji. W tym też roku zorganizowano w Tallinnie zgromadzenie. Po dojściu do władzy w Estonii komunistów zagraniczni głosiciele ze względu na swoje bezpieczeństwo musieli opuścić kraj. Władze ponownie zamknęły Biuro Oddziału. Wallace Baxter został skierowany do Biura Oddziału w Australii. Działalność ewangelizacyjna niemal zamarła na blisko 20 lat. Nadzór nad konspiracyjną działalnością w północnej Estonii powierzono Martinowi Kose, a w południowej Friedrichowi Altpere. Obaj zajmowali się tym od roku 1940 do końca roku 1948 gdy zostali aresztowani.
W 1942 roku za działalność kaznodziejską został aresztowany Jaan Pärrat. Oskarżono go o prowadzenie działalności wywrotowej i rozstrzelano. Większość głosicieli musiała się ukrywać by nie zostać wcielona do armii niemieckiej lub radzieckiej.
Okres powojenny W 1948 roku gdy aresztowano Martina Kose i Friedricha Altpere, utworzono Komitet Służby, w którym usługiwali Albert Kruus, Karl Talberg i Artur Indus a pomagał im Lembit Toom. Komitet ten cały czas działał w konspiracji. Ponieważ Lembit Toom mógł swobodnie podróżować odwiedzał grupy współwyznawców (po roku 1957 pomagał również w tłumaczeniu i drukowaniu literatury biblijnej). W tym okresie usługiwanie w zborach groziło utratą życia. Zdjęcia osób, których władze uważały za przywódców rozwieszano na dworcach kolejowych, a ich samych uważano za niebezpiecznych przestępców. W latach 1948–1951 aresztowano 72 Świadków Jehowy oraz ich sympatyków. Aresztowani otrzymywali wyroki bez rozprawy; jedynie byli informowani o wymiarze otrzymanej kary – od 5 do 12 lat więzienia lub łagru. Większość skazywano na 10 lat. Po zmianie prawa wyroki sięgały 25 lat więzienia. Mimo tej presji w tym samym okresie liczba głosicieli przekroczyła 100 osób.
22 września 1948 roku estońscy Świadkowie Jehowy wystosowali do władz radzieckich w Estonii oficjalny protest przeciw tym bezpodstawnym aresztowaniom. Opisano w nim ich organizację i cel działania oraz zażądano wypuszczenia więzionych współwyznawców. 16 grudnia 1948 roku wysłano kolejną skargę do Rady Sądu Najwyższego Estońskiej SRR, domagając się uniewinnienia i zwolnienia współwyznawców. Zarówno ta, jak i inne petycje są dostępne w archiwum miejskim Tallinna. 1 czerwca 1949 tamtejsi Świadkowie Jehowy wysłali listy skierowane do Nikołaja Szwernika, przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej oraz do Józefa Stalina, w których domagali się uwolnienia aresztowanych Świadków Jehowy i zaprzestania prześladowań. List do Szwernika, opatrzony pieczęcią rządową znajduje się w archiwach państwowych.
Na 24 lipca 1950 roku zaplanowano konspiracyjne zgromadzenie w ustronnym miejscu, w pobliżu miasteczka Otepää. Jednak o planach tych dowiedział się KGB i przygotował zasadzkę. Aresztowano 3 osoby. Gdy aresztowanie wyszło na jaw Świadkom Jehowy udało się ostrzec uczestników kongresu. Następnego dnia zgromadzenie, w którym uczestniczyło 115 osób przeprowadzono w innym miejscu. W programie zgromadzenia wykorzystano artykuły ze „Strażnic” otrzymanych z Niemiec. W Estonii zbory funkcjonowały w miejscowościach: Aravete, Otepää, Tallinn, Tartu i Võru.
Operacja Północ
1 kwietnia 1951 roku w ramach Operacji Północ aresztowania objęły wszystkich Świadków Jehowy. W 19 miejscowościach aresztowano 382 głosicieli oraz członków ich rodzin (w tym 21 w Tallinie) i zesłano do łagrów na Syberii, głównie w rejon Tomska. Mienie aresztowanych zostało skonfiskowane. W trakcie podróży pociągiem na Syberię w trudnych warunkach zmarło co najmniej jedno dziecko i jedna starsza osoba. Do łagrów różnymi sposobami docierała literatura biblijna, którą najczęściej ręcznie powielano i ukrywano. Urządzano też potajemne zebrania. Niektórzy współwięźniowie z czasem zostali Świadkami Jehowy.
Niewielka grupka głosicieli uniknęła deportacji i działała w konspiracji. Na wolności pozostała też Fanny Hietala, fińska pionierka, która w 1930 roku przeniosła się do Estonii i nie opuściła kraju. W latach 50. działała ona jako kurierka, przewożąc mikrofilmy i korespondencję z Finlandii do Estonii. Estońskiej służbie bezpieczeństwa nigdy nie udało się przechwycić przesyłek z mikrofilmami.
Po śmierci Stalina sytuacja w Związku Radzieckim zaczęła się zmieniać. W latach 1956 i 1957 współwyznawcy z całego świata skierowali do władz ZSRR setki petycji w sprawie zesłanych Świadków Jehowy. Uwięzionych w zakładach karnych estońskich Świadków Jehowy zwalniano na podstawie amnestii oraz pozwalano im powrócić do domu. Jednak część osób zesłanych w roku 1951 w ramach Operacji Północ zwolniono dopiero w roku 1965. I chociaż pozwolono im powrócić do Estonii musieli szukać nowych mieszkań, gdyż całe ich mienie zostało skonfiskowane. Co najmniej 27 estońskich Świadków Jehowy zmarło w więzieniu lub na zesłaniu. Wśród nich był Artur Indus, przed deportacją usługujący w estońskim Komitecie Służby. Friedrich Altpere, zmuszany na zesłaniu do ciężkich robót, na skutek wyczerpania zmarł krótko po odzyskaniu wolności.
Powrót do Estonii Po uwolnieniu Świadków Jehowy z zesłania służba bezpieczeństwa w dalszym ciągu starała się pozyskać wśród nich donosicieli. Pod koniec lat 50. i na początku lat 60. XX wieku w prasie oskarżano Świadków Jehowy o prowadzenie działalności kierowanej przez rząd Stanów Zjednoczonych oraz wysługiwanie się amerykańskim kapitalistom. W 1964 roku gdy Silver Silliksaar odmówił pełnienia służby wojskowej, został oskarżony o zdradę ojczyzny i skazany na karę więzienia. We wszystkich estońskich kinach wyświetlano propagandowy krótki film komunistyczne z jego procesu. Osoby odmawiające pełnienia służby wojskowej, trafiały zazwyczaj do więzień na dwa lub trzy lata. Jednak Jüri Schönberg, Taavi Kuusk i Artur Mikit zostali skazani dwukrotnie, a Artur Mikit w więzieniach spędził pięć i pół roku.
Na początku lat 60. fińskie Biuro Oddziału wyznaczyło Vilho Elorantę do utrzymywania systematycznych kontaktów z głosicielami w Estonii. Udało mu się nawiązać kontakt z Fanny Hietalą. Od tego czasu fińscy kurierzy udający turystów dwa, trzy razy w roku przekazywali korespondencję oraz literaturę na mikrofilmach do Estonii. Jednym z wielokrotnych kurierów był mieszkający w Stanach Zjednoczonych Hugo Kose junior, wnuk Martina Kose.
W roku 1967 do pomocy w zorganizowaniu działalności w Estonii wyznaczono Adolfa Kose. Z czasem powierzono mu większe obowiązki i zajmował się korespondencją i sprawozdaniami z Litwy, Łotwy, Karelii, Leningradu (dzisiejszy Petersburg) oraz Murmańska. Pomagał też w różnych miejscach zorganizować prace drukarskie. W późniejszym okresie zbory w Estonii i sąsiednich republikach radzieckich odwiedzali Viljard Kaarna, Lembit Toom i Silver Silliksaar. W czasie zakazu w leningradzkim parku odbyło się potajemne spotkanie członka Ciała Kierowniczego Lloyda Barry’ego oraz Viva Mouritza z fińskiego Biura Oddziału z Adolfem Kose, nadzorującym działalność w Estonii. Podczas tego spotkania udzielono mu wielu zachęt i przestróg.