Dyrekcja Kolei w Poznaniu

thumb|„Stara Dyrekcja” – ul. Taczaka 10 Dyrekcja Kolei w Poznaniu – terytorialny organ zarządzania koleją w Poznaniu.

Historia Pierwszy pociąg dotarł do Poznania w 1848 ze Stargardu za sprawą powołanego Towarzystwa Kolei Żelaznej Stargardzko-Poznańskiej (Stargard-Posener Eisenbahn). Sukcesywnie realizowane kolejne linie. Przez wydzielenie linii z dyrekcji w Berlinie, Bydgoszczy i we Wrocławiu w 1895 utworzono Królewską Dyrekcję Kolei (Königliche Eisenbahndirection zu Posen – KED Posen), której w latach 1916–1919 zmieniono nazwę na Dyrekcję Kolei Poznań (Eisenbahndirektion Posen – EB Posen).

Wielkopolska została wyzwolona w wyniku podjętego zwycięskiego powstania wielkopolskiego w 1919, tj. w rok później niż pozostałe połacie kraju. Dotychczasowa Dyrekcja Kolei w Poznaniu została przejęta przez polskie Ministerstwo Kolei Żelaznych dopiero w 1920, jednocześnie przyjmując obowiązującą do 1929 nazwę – Dyrekcji Kolei Państwowych w Poznaniu, następnie w latach 1929–1939 – Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych – DOKP Poznań.

Postępujące działania militarne i szybko rosnące potrzeby przewozowe III Rzeszy były powodem utworzenia w 1939 Dyrekcji Kolei Rzeszy Poznań (Reichsbahndirektion Posen – RBD/Rbd Posen), która terytorialnie zarządzała koleją w tzw. Kraju Warty (Reichsgau Wartheland), zaś od wschodu graniczyła z Generalnym Gubernatorstwem (Generalgouvernement). W 1945 RBD Posen ewakuowano do Berlina.

Natychmiast po wojnie spontanicznie powołano przez miejscowych kolejarzy Tymczasową Komendę DOKP w Poznaniu (1945), w tym samym roku przekształconą w Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych – DOKP (1945), w (1975) w Zachodnią Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych – ZDOKP, z którą to często utożsamia się nazwę budynku w al. Niepodległości 8.

Po kilkakrotnych zmianach restrukturyzacyjnych w gmachu swoją siedzibę miała Dyrekcja Okręgu Infrastruktury Kolejowej (1998-2001), a następnie od 2002 mają jednostki wykonawcze szeregu spółek kolejowych, m.in. Oddział Regionalny spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA.

W 1986 w budynku ZDOKP otwarto Izbę Pamięci Oddziału Regionalnego PKP PLK SA w Poznaniu.

Prezesi/dyrektorzy 1898–1902Adressbuch der Provinzial-Hauptstadt Posen fuer das Jahr 1902. – Max Roepell 1903–1905 – dr Max Friedrich Kieschke 1905–1913Adressbuch der Residenzstadt Posen 1913. – Johannes Schulze-Nickel 1913–1916 – dr Georg Bodenstein 1917 – SchultzeAdressbuch der Residenzstadt Posen 1917. 1919–1920 – inż. Benon Rutkowski 1920–1926 – inż. Bogusław Dobrzycki 1926–1935 – inż. Stanisław Ruciński-NagórnyPrzydomek Nagórny przywrócony został rodzinie, na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w Poznaniu, w roku 1929. 1935–1939 – inż. Włodzimierz Krzyżanowski 1939 – inż. Ignacy Czerniewski 1939–1940 – dr Adolf Sarter –1945 – dr Ludwig Holtz 1945–1950 – inż. Mieczysław Stodolski 1950–1953 – Józef Pieprzyk 1953–1956 – Tadeusz Bronowski 1956–1962 – inż. Władysław Mrugalski 1962–1974 – inż. Edmund Rejek 1975–1985 – Stanisław Chełstowski 1985–1990 – Zbigniew Pajdak 1991–1998 – Grzegorz Siewiera 1998 – Jan Czerniak

Siedziba chronologicznie I i IV siedziba dyrekcji kolei – bud. w którym w 1895 utworzono Królewską Dyrekcję Kolei (Königliche Eisenbahndirection zu Posen), ul. gen. Taczaka 10, wcześniej Luisenstrasse 10, ul. Skarbowa, Tadeusza Chudoby, nazywanym do dziś „Starą Dyrekcją”, zajmowana wcześniej przez komórki Dyrekcji Kolei we Wrocławiu. Bud. był też kolejną, drugą po wyzwoleniu (1945–1948) siedzibą DOKP do czasu odremontowania gmachu przy ul. Wały Zygmunta Starego, obecnie przy al. Niepodległości 8Henryk Zięba: Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu 1945 – 1992, ZDOKP Poznań 1993.. 20px|zabytek II i V siedziba wyb. w latach 1910–1915 dla pruskiej Dyrekcji Kolei w Poznaniu (Eisenbahndirektion Posen), al. Niepodległości 8, wcześniej przy Kurfürstenring 4, Wały Zygmunta Starego 4, jako jednej z ostatnich budowli Dzielnicy Cesarskiej. Projekt utrzymano w stylu neobarokowym, zwanym też „barokiem wilhelmińskim”. Siedziba DOKP (1948–1998). III siedziba Tymczasowej Komendy DOKP w Poznaniu (luty–sierpień 1945), ul. Kolejowa 4 w budynku przy ul. Kolejowej 5 mieszczą się komórki organizacyjne centrali spółki Przewozy Regionalne Sp. z o.o.

Liczba zatrudnionych 1945 – 10 500 1946 – 35 202

Zobacz też Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego Dyrekcja Kolei w Gdańsku Dyrekcja Kolei we Wrocławiu Dyrekcja Kolei w Bydgoszczy Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Katowicach Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych w Warszawie Paw – rzeźba plenerowa stojąca naprzeciw budynku

Przypisy

Bibliografia Henryk Zięba: Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu 1848 – 1945, ZDOKP Poznań 1989, 237 s. Henryk Zięba: Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu 1945 – 1992, ZDOKP Poznań 1993, 880 s. Henryk Zięba: Monografia Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Poznaniu 1993 – 2000, PKP Zakład Infrastruktury Kolejowej Poznań 2001, 293 s., . Janusz Pazder (red.): Poznań przewodnik po zabytkach i historii, Wydawnictwo Miejskie Poznań 2003, 387 s., .

Kategoria:Budynki biurowe w Poznaniu Kategoria:Transport kolejowy w Poznaniu Kategoria:Polskie Koleje Państwowe Kategoria:Dzielnica Cesarska w Poznaniu