Edward Ciuk (ur. 10 października 1909 w Łagiszy koło Będzina, zm. 8 marca 1995 w Warszawie) – geolog, specjalista geologii złóż węgli brunatnych oraz geologii trzeciorzędu na Niżu Polskim. Był odkrywcą, współodkrywcą i badaczem większości złóż węgla brunatnego w Polsce. Miał też poważne osiągnięcia w badaniach trzeciorzędu na Niżu Polskim, m.in. był twórcą nadal w zasadzie obowiązującego schematu litostratygrafii trzeciorzędu niżowego.
Życiorys mały|Grób Edwarda Ciuka na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Pochodził z rodziny kolejarskiej. W 1934 ukończył Wydział Górniczy Państwowej Szkoły Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Dąbrowie Górniczej (sławną Sztygarkę). Uzyskał dyplom technika górniczego z odznaczeniem w geologii. Odbył szereg praktyk geologiczno-górniczych w kopalniach węgla kamiennego w Zagłębiu Dąbrowskim (kopalnie Czeladź, Flora i Mars), rud żelaza w rejonie częstochowskim (kop. Konopiska), soli potasowych w Stebniku i Kałuszu, rud cynku i ołowiu (kop. Bolesław koło Olkusza) oraz ropy naftowej w Borysławiu.
W latach 1934–1939 pracował w macierzystej szkole, początkowo jako asystent nauczyciela, a od 1936 jako wykładowca mineralogii, petrografii, geologii i złóż surowców mineralnych. Jako ekstern uzyskał maturę ogólnokształcącą w gimnazjum im. St. Staszica w Sosnowcu. W 1938 wstąpił na Wydział Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie zamierzał studiować geologię i geografię. Studia przerwała wojna niemiecko-polska.
W miesiącach letnich 1939 był współpracownikiem Państwowego Instytutu Geologicznego. Pod kierunkiem Władysława Bobrowskiego prowadził poszukiwania glinek ogniotrwałych i rud żelaza w północnym obrzeżeniu Zagłębia Dąbrowskiego.
We wrześniu 1939 wziął udział w walkach odwrotowych Armii Kraków, jako plutonowy w Batalionie Obrony Narodowej. W tych walkach przeszedł od Zagłębia Dąbrowskiego, przez Nidę, przeprawę przez Wisłę pod Baranowem, aż do Janowa Lubelskiego. Podczas wojny, w latach 1940–1943, pracował jako górnik w kopalni węgla kamiennego Mars, w Dąbrowie Górniczej. Potem, w latach 1943–1945, jako kreślarz w biurze mierniczym Towarzystwa Górniczo-Przemysłowego Saturn, przejętego przez niemiecki Preussag.
W kwietniu 1945 zgłosił się do reaktywowanego w Krakowie Państwowego Instytutu Geologicznego. Na polecenie dyrektora, Karola Bohdanowicza, objął problematykę węgla brunatnego. W 1947 przeniósł się do Warszawy. Do 1954 był kierownikiem Działu Węgli Brunatnych w Wydziale Węgli kierowanym przez Stanisława Doktorowicz-Hrebnickiego. We współpracy ze Zjednoczeniem Przemysłu Węgla Brunatnego badał obszary czynnych, odbudowujących się i zniszczonych przez wojnę kopalń węgla brunatnego w Polsce Środkowej i Zachodniej. W 1951 rozpoczął prace rozpoznawcze i poszukiwawcze złóż węgla brunatnego w Polsce. W 1954 objął stanowisko kierownika Zakładu Złóż Węgli, zamienionego później na Zakład Geologii Złóż Węgla Brunatnego, którym kierował do 1978.
Po wojnie kontynuował też pracę jako wykładowca geologii, najpierw w Państwowej Szkole Górniczo-Hutniczej w Dąbrowie Górniczej, a później, w latach 1951–1952, na Wydziałach Mechaniczno-Górniczym i Elektryczno-Górniczym Politechniki Wrocławskiej, a w latach 1952–1954 na Wydziale Budownictwa Lądowego Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Warszawie. W 1955 uzyskał dyplom magistra geologii Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym.
W 1956 za wybitne osiągnięcia zawodowe został mianowany docentem w Instytucie Geologicznym w Warszawie. Stanowisko i tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk przyrodniczych otrzymał od Rady Państwa w 1972. Był członkiem Polskiego Towarzystwa GeologicznegoLista członków Polskiego Towarzystwa Geologicznego, stan na 31 stycznia 1971, Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego Tom XL-1970, Zeszyt 3-4, Kraków 1971, autorem i współautorem ponad 150 publikacji, ponad 350 opracowań archiwalnych i kilkuset ekspertyz, opinii, koreferatów oraz recenzji. Jego doktorantką była Maria Ziembińska-Tworzydło.
Przeszedł na emeryturę w 1979, nadal pracując jako konsultant naukowy. Pochowany na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie (kwatera 17F-5-10).
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1960) Order Sztandaru Pracy II klasy (1977) Złoty Krzyż Zasługi (1954) Srebrny Krzyż Zasługi (1952) Medale Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal Górnictwa w 1000-lecie Państwa Polskiego (1962) Medal 50-lecia Instytutu Geologicznego (1970)
Odznaki Odznaka Przodownika Pracy Socjalistycznej (1970) Odznaka Geologa (1970) Odznaka Zasłużonego Przodownika Pracy Socjalistycznej (1971) Złota Odznaka Zasłużonego dla Województwa Wrocławskiego (1971) Złota Odznaka Zasłużonego Pracownika Państwowego Instytutu Geologicznego
Przypisy
Bibliografia Marcin Piwocki, 1995, Edward Ciuk (1909-1995), Przegl. Geol., v. 43, nr 6, s. 530-532, Warszawa.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Geologicznego Kategoria:Polscy geolodzy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Pracownicy Państwowego Instytutu Geologicznego Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1995 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łagiszy