Władysław (Jan) ZiętkiewiczW 1935 dokonano zmiany imienia z Władysław Jan na Władysław. (ur. 23 maja 1892 w Dębnie, zm. 20 czerwca 1940 k. Raon-l’Étape we Francji) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, taternik, działacz narciarski i pionier narciarstwa wysokogórskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Franciszka i Ludwiki ze Stachurskich. Uczęszczał do Gimnazjum w Bochni i Przemyślu (od 1906), gdzie zdał maturę w 1910, a następnie złożył 4 semestry prawa na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie, zdobywając tytuł prawnika, lecz nie zdążył złożyć egzaminów państwowych. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i Drużyn Bartoszowych. W 1909 był jednym z pierwszych członków przemyskiej drużyny piłki nożnej „San”, późniejszego klubu Polonia.

W czasie I wojny światowej walczył w cesarskiej i królewskiej armii w Dolomitach (służba w armii austriackiej 1914–1918 – c. k. I pułku strzelców krajowych (górskim pułku Obrony Krajowej). (przez niektórych autorów błędnie przypisywany do 1 pułku cesarskich strzelców tyrolskich) – poczta polowa – Feldpost 611). Rozpoczął służbę jako jednoroczny ochotnik. Ukończył szkołę oficerów rezerwy, po czym został dowódcą narciarskiego oddziału wywiadowczego w Karpatach. Walczył m.in. w Bieszczadach. Zapadł na tyfus brzuszny i w okresie od 1 maja 1915 do 3 czerwca 1915 przebywał w szpitalu w Pradze. Jako rekonwalescent przydzielony został do oddziału kadrowego w Wells, a następnie na stanowisko dowódcy plutonu na kursie narciarskim w Zell. Od 1 października 1915 do 3 listopada 1918 brał udział w walkach w Dolomitach na froncie włoskim. Pełnił funkcje kolejno komendanta patrolu narciarskiego oraz dowódcy plutonu w kompanii patrolowej (Streifkompagnie), dowódcy kompanii szturmowej I pułku strzelców krajowych, czasowo oddziału ckm, następnie kompanii wysokogórskiej i kompanii przewodników górskich. Ponadto był uczestnikiem kursów specjalistycznych: taktyki, strzelania z broni maszynowej, narciarskim, wspinaczki wysokogórskiej. Był trzykrotnie ranny. Po zawieszeniu broni, 3 listopada 1918 dostał się do niewoli, z której podjął ucieczkę 3 grudnia 1918. Przeszedł Tyrol Południowy i w Innsbrucku wsiadł do pociągu do Krakowa.

Służył w Wojsku Polskim w Kompanii Wysokogórskiej Brygady Strzelców Podhalańskich. Pod względem ewidencyjnym został przypisany do 2 pułku strzelców podhalańskich. W 1919 brał udział w wyprawie na Spisz. 11 czerwca 1919 dowodzona przez niego kompania wysokogórska przekroczyła starą węgierską granice i pokonała ponad 50-kilometrową trasę Zakopane – Jaszczurówka – Łysa Polana – Jaworzyna Spiska, skąd przez Dolinę Jaworową – Zadnie Koperszady – Przełęcz pod Kopą i Dolinę Kieżmarską doszła do Matlar. Następnego dnia przybyli parlamentariusze czescy z Tatrzańskiej Łomnicy. Uzgodniono porozumienie, na mocy którego Polacy mieli nie przekraczać linii Matlar i Białej Spiskiej. Czesi udostępnili łączność, za pomocą której przekazano kompanii rozkaz powrotu. Kompania z towarzyszącymi im celnikami czeskimi przez Zdziar i Jaworzynę Spiską dotarła na powrót do Łysej Polany.

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako dowódca batalionu. 6 kwietnia 1920 ogłoszono w I Brygadzie Górskiej pogotowie marszowe. Ziętkiewicz objął dowództwo batalionu w 2 pułku strzelców podhalańskich. Wraz z dywizją przeszedł szlak bojowy od Firleja i Kocka, przez Łuków i Białystok, nad Niemen. 23 września 1920 w pochodzie na Grodno wyróżnił się w walkach i przy forsowaniu Niemna, za co 17 maja 1921 został wyróżniony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy. Wojnę zakończył w stopniu kapitana.

W okresie międzywojennym dowodził kolejnymi formacjami wysokogórskimi: plutonem detaszowanym (używano także nazwy: pluton wysokogórski) 1 Pułku Strzelców Podhalańskich i oddziałem detaszowanym 3 pspodh. Był także komendantem Ośrodka Narciarskiego DOK V Zakopane-Jaszczurówka. Angażował się w organizację kursów wysokogórskich dla oficerów i podoficerów WP.

W latach 1919–1920 i 1921–1924 dowodził kompanią wysokogórską 3 pułku strzelców podhalańskich. Następnie pełnił służbę w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie. Z dniem 1 czerwca 1933 roku został przeniesiony z PUWFiPW do 53 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Stryju na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W listopadzie 1935 roku został ponownie przeniesiony do PUWFiPW na stanowisko zastępcy dyrektora. W marcu 1938 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy 49 Huculskiego pułku strzelców w Kołomyi, lecz obowiązków nie objął pozostając w PUWFiPWCzesław Kopański, Relacja kwatermistrza Armii „Pomorze” Wrzesień 1939 rok, sporządzona w Londynie 12 grudnia 1961 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.25/C.. W marcu 1939 roku witał na granicy oddziały węgierskie, po zajęciu przez nich Zakarpacia. Był prezesem Okręgu Pokuckiego Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich w 1939Rocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 213.. thumb|Władysław Ziętkiewicz (pierwszy z prawej) wita na granicy oddziały węgierskie w marcu 1939

Wiosną 1939 roku został dowódcą 1 pułku KOP „Karpaty” i otrzymał zadanie obsadzenia na odcinku „Węgry: pododcinka „Stryj” i osłaniania granicy od strony Węgier. W kampanii wrześniowej początkowo ochraniał granicę w Karpatach Wschodnich, następnie przerzucony rozkazem Naczelnego Wodza do Grybowa i Stróż. Brał udział w walkach pod Grybowem, Jasłem i Krosnem. Pod Birczą zgrupowanie poniosło dotkliwe straty – 30% stanu osobowego i 60% w artylerii. W dalszej części kampanii dowodził pułkiem zbiorowym 24 Dywizji Piechoty na szlaku bojowym aż do Lwowa.

Po przedarciu się do Francji został dowódcą 2 pułku grenadierów wielkopolskich im. Bolesława Chrobrego. 3 maja 1940 roku został awansowany na pułkownika. Na czele pułku walczył w kampanii francuskiej. W połowie maja 1940 roku dowodzona przez niego jednostka skierowana została na wzmocniony odcinek Saary. 17 czerwca 1940 roku poprowadził osobiście kontratak na bagnety wypierając Niemców z przyczółka za kanał pod Vaucourt. Zginął pod Lagarde 20 lub 21 czerwca 1940 roku w zasadzce, już po zawieszeniu broni. Został pochowany w Saint-Dié-des-Vosges.

thumb|Władysław Ziętkiewicz na starcie II etapu marszu szlakiem huculskim II Brygady Legionów (1936) Władysław Ziętkiewicz uprawiał narciarstwo i był aktywnym taternikiem w latach 20. XX wieku, razem z Mieczysławem Świerzem przeszedł południową ścianę Zamarłej Turni i Piarżyste Czuby (1921). W tym czasie, razem z kompanią wysokogórską brał udział w budowie schroniska PTTK „Murowaniec”, pomagał zagospodarowywać opuszczone schroniska. Aktywnie uprawiał narciarstwo wysokogórskie, działał w Polskim Związku Narciarskim. W latach 1921–1924 był wiceprezesem Sekcji Turystycznej Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego.

Był autorem artykułów w prasie wojskowej i sportowej, wydał dwa podręczniki: Sprzęt narciarski (1929) i Jazda na nartach (1930).

Mąż Elżbiety Ziętkiewicz.

Awanse kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku major – 1 grudnia 1924 roku ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 84. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty podpułkownik – 14 grudnia 1931 roku ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 11. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty pułkownik – 3 maja 1940 roku

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 150 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1422 (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2949 z 17 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 828. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (15 maja 1930) „za zasługi na polu organizacji i rozwoju sportu narciarskiego oraz około organizacji międzynarodowych zawodów narciarskich w r. 1929”. Srebrny Krzyż Zasługi (16 marca 1928)M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 89 „za zasługi na polu rozwoju sportu w wojsku”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Wojenny (Francja) Medal Zasługi Wojskowej Signum Laudis II klasy (Austro-Węgry)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Bolesław Chwaściński, Z dziejów taternictwa (O górach i ludziach). Wyd. Sport i Turystyka. Warszawa 1988. Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 330, 350. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 122, 175. Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 25, 451.

Linki zewnętrzne Władysław Ziętkiewicz – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Drużyn Bartoszowych Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Dowódcy 49 Huculskiego Pułku Strzelców Kategoria:Dowódcy batalionów 3 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Dowódcy pułków Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Dowódcy pułków piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Ludzie związani z Bochnią Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Grenadierów Wielkopolskich Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Piłkarze Polonii Przemyśl Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polscy działacze narciarscy Kategoria:Prezesi Legii Warszawa Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zastępcy dowódcy 53 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Zmarli w 1940